A visually impaired person walking A visually impaired person walking

Erthygl 7: Dim cosb heb gyfraith

Mae Erthygl 7 y Ddeddf Hawliau Dynol

Mae Erthygl 7 y Ddeddf Hawliau Dynol yn golygu na allwch gael eich cyhuddo o dramgwydd troseddol am weithred nad oedd yn drosedd pan wnaethoch ei gyflawni.

Mae hyn yn golygu bod rhaid i awdurdodau cyhoeddus esbonio’n glir yr hyn sy’n cyfrif fel tramgwydd troseddol er mwyn ichi wybod pan ydych yn torri’r gyfraith.

Hefyd mae yn erbyn y gyfraith i’r llysoedd roi cosb drymach ichi na’r hyn oedd ar gael ar yr adeg pan wnaethoch gyflawni trosedd.

A oes unrhyw gyfyngiadau ar yr hawl hon?

Mae’r hawl i ddim cosb heb gyfraith yn absoliwt. Mae hyn yn golygu na ellir cyfyngu arni mewn unrhyw ffordd.

Fodd bynnag, mae’r Ddeddf Hawliau Dynol yn gwneud eithriad ar gyfer gweithredoedd a oedd ‘yn erbyn cyfraith gyffredinol cenhedloedd gwareiddieig’ ar yr adeg y’i cyflawnwyd. Y math hwn o ddarpariaeth a ganiatäodd i droseddau rhyfel a throseddau yn erbyn dynoliaeth gael eu herlyn yn dilyn yr Ail Ryfel Byd.

Yr hyn mae’r gyfraith yn ei ddweud

Erthygl 7: Dim cosb heb gyfraith

1. Ni ddelir bod neb yn euog o unrhyw dramgwydd troseddol oherwydd unrhyw weithred neu hepgoriad nad oedd yn golygu tramgwydd troseddol o dan gyfraith genedlaethol ar yr adeg y’i cyflawnwyd.  Ni chaiff cosb drymach ei rhoi ychwaith na’r un oedd yn gymwys ar yr adeg y cyflawnwyd y tramgwydd troseddol.

2. Ni fydd yr Erthygl hon yn rhagfarnu treial a chosb unrhyw berson am unrhyw weithred neu hepgoriad a oedd, ar yr adeg y’i cyflawnwyd, yn droseddol yn ôl yr egwyddorion cyffredinol o gyfraith a gydnabyddir gan genhedloedd gwareiddiedig.

Achos enghreifftiol - R v Ysgrifennydd Gwladol y Swyddfa Gartref, ex parte Uttley [2004]

Dedfrydwyd dyn a gollfarnwyd am droseddau rhywiol amrywiol, gan gynnwys treisio, i 12 mlynedd yn y carchar. Cafodd ei ryddhau wedi gwneud dau draean o’i ddedfryd, yn amodol ar amodau trwydded (rheolau mae’n rhaid eu dilyn wedi cael eich rhyddhau’n gynnar o’r carchar) oedd yn gymwys ar gyfer tri chwarter o’r ddedfryd wreiddiol. Pe byddai wedi cael ei gollfarnu a’i ddedfrydu ar yr adeg y digwyddodd y troseddau, fodd bynnag, byddai’r darpariaethau cyfreithiol oedd mewn grym ar y pryd wedi rhoi hawl iddo gael rhyddhad dros dro heb amodau. Fe wnaeth e ddadlau bod ei amodau trwydded yn cynrychioli cosb drymach na’r hyn oedd yn gymwys ar yr adeg y cyflawnwyd ei droseddau, a bod ei hawl i ddim cosb heb gyfraith wedi’i thorri.

Fe wnaeth Tŷ’r Arglwyddi anghytuno. Fe wnaethant benderfynu y byddai cyfraith hawliau dynol yn cael eu torri dim ond os oedd dedfryd yn fwy na’r gosb fwyaf oedd ar gael o dan y gyfraith oedd mewn grym ar yr adeg y cyflawnwyd y trosedd. Nid oedd hyn yn wir yma oherwydd, hyd yn oed ar ddyddiad y troseddau, y ddedfryd fwyaf am dreisio oedd oes yn y carchar. Nid bwriad yr hawl i ddim cosb heb gyfraith oedd cosbi troseddwr yn yr un ffordd yn union ag y byddai wedi digwydd ar adeg y trosedd. Mae ond yn sicrhau na chosbir person yn drymach na’r gosb fwyaf oedd yn gymwys ar adeg y trosedd. Yn yr achos hwn, ni wnaeth gorfodi amodau trwydded olygu bod y ddedfryd yn drymach na’r hyn y byddai wedi bod o dan y system gynharach.

(Cymerwyd crynodeb yr achos o ‘Hawliau dynol, bywydau dynol: canllaw i’r Ddeddf Hawliau Dynol ar gyfer awdurdodau cyhoeddus’. Lawrlwythwch y cyhoeddiad i weld rhagor o enghreifftiau ac astudiaethau achos cyfreithiol sy’n dangos sut mae hawliau dynol yn gweithio mewn ymarfer.)

Diweddarwyd ddiwethaf: 04 May 2016