A visually impaired person walking A visually impaired person walking

Erthygl 3 y Protocol Cyntaf: Hawl i etholiadau rhydd

Mae Protocol 1, Erthygl 3 y Ddeddf Hawliau Dynol yn mynnu bod y llywodraeth yn cefnogi’ch hawl i fynegiant rhydd

Mae Protocol 1, Erthygl 3 y Ddeddf Hawliau Dynol yn mynnu bod y llywodraeth yn cefnogi’ch hawl i fynegiant rhydd trwy gynnal etholiadau rhydd ar gyfnodau rhesymol. Rhaid i’r etholiadau hyn eich galluogi i bleidleisio’n gyfrinachol.

A oes unrhyw gyfyngiadau ar yr hawl hon?

Mae’r hawl i etholiadau rhydd yn absoliwt. Mae hyn yn golygu bod rhaid peidio â chyfyngu arni byth mewn unrhyw ffordd.

Fodd bynnag, gall y llywodraeth roi rhai cyfyngiadau ar y ffordd y cynhelir etholiadau. Hefyd gall benderfynu pa fath o system etholiadol i’w defnyddio – megis ‘cyntaf i’r felin’, fel yn etholiadau cyffredinol y DU, neu gynrychiolaeth gyfrannol.

Nid oes gan garcharorion sy’n gwneud dedfryd o garchar yn y DU hawl i bleidleisio. Mae Llys Hawliau Dynol Ewrop wedi dyfarnu nad yw gwaharddiad cyffredinol ar yr holl garcharion mewn carchardai’n gydnaws ag Erthygl 3 Protocol 1, ond y dylai gwledydd gael disgresiwn eang ynghylch y mater hwn a nad oes gan garcharorion y gwedir y bleidlais iddynt hawl i iawndal.

Nid yw’r dyfarniadau hyn yn effeithio’n uniongyrchol ar gyfraith y DU: byddai’n rhaid i’r Senedd benderfynu a ddylid, a sut, i newid y ddeddfwriaeth ar y bleidlais i garcharorion o hyd. Cyhoeddwyd Bil drafft yn 2012 a gyflwynodd dri opsiwn: gwaharddiad ar gyfer carcharorion a ddedfrydir am bedair blynedd neu fwy;  gwaharddiad ar gyfer carcharorion a ddedfrydir am fwy na chwe mis; a pharhau â’r gwaharddiad cyffredinol . Fodd bynnag, nid yw’r Senedd wedi pleidleisio ar y Bil drafft ac nid yw’r Llywodraeth wedi cyhoeddi unrhyw gynlluniau eraill i newid y ddeddfwriaeth sy’n cwmpasu’r gwaharddiad.

Yr hyn mae’r gyfraith yn ei ddweud

Protocol 1, Erthygl 3: Hawl i etholiadfau rhydd

Mae’r Partïon Contractu Uchel yn ymgymryd i gynnal etholiadau rhydd ar gyfnodau rhesymol trwy bleidlais gyfrinachol, o dan amodau a fydd yn sicrhau mynegiant rhydd o farn y bobl wrth ddewis y ddeddfwrfa.

Diweddarwyd ddiwethaf: 04 May 2016