A visually impaired person walking A visually impaired person walking

Erthygl 12: Hawl i briodi

Mae Erthygl 12 yn diogelu hawl i briodi

Mae Erthygl 12 yn diogelu hawl dynion a menywod o oedran priodi i briodi ac i gychwyn teulu.

Gweler hefyd Parch am eich bywyd preifat a theuluol.

A oes unrhyw gyfyngiadau ar yr hawl hon?

Mae’ch hawl i briodi’n amodol ar ddeddfau cenedlaethol ar briodi, gan gynnwys y rhai hynny sy’n gwneud priodi’n anghyfreithlon rhwng mathau arbennig o bobl (er enghraifft, perthnasau agos).

Er bod y llywodraeth yn gallu cyfyngu ar yr hawl i briodi, rhaid i unrhyw gyfyngiadau beidio â bod yn ormesol a pheidio ag ymyrryd ag egwyddor hanfodol yr hawl.

Sut mae’r hawl hon yn perthyn i bobl drawsrywiol?

Fe wnaeth Llys Hawliau Dynol Ewrop ddyfarnu yn 2002 bod yr hawl hon yn ymestyn i bobl drawsrywiol. Gallant briodi neu gychwyn partneriaethau sifil yn eu rhyw gaffaeledig oherwydd Deddf Cydnabod Rhyw 2004 a Deddf Priodi (Cyplau o'r Un Rhyw) 2013.

Yr hyn mae’r gyfraith yn ei ddweud

Erthygl 12: Hawl i briodi

Bydd gan ddynion a menywod o oedran priodi’r hawl i briodi a chychwyn teulu, yn ôl deddfau cenedlaethol yn llywodraethu ymarfer yr hawl hon. 

Achos enghreifftiol - B & L v Y Deyrnas Unedig [2005]

Roedd cyfraith Seisnig yn atal rhiant-yng-nghyfraith rhag priodi eu plentyn-yng-nghyfraith oni bai fod y ddau wedi cyrraedd 21 oed a bod eu dau briod priodol wedi marw.

Roedd B yn dad-yng-nghyfraith i L, ac roeddynt yn dymuno priodi. Roedd mab L yn trin ei dadcu, B, fel ‘Dad’. Fe wnaeth y llys dderbyn dadl y Llywodraeth bod gan y gyfraith y nod ddilys o ddiogelu’r teulu ac unrhyw blant oedd gan y cwpl. Ond dyfarnodd fod eu hawl i briodi wedi’i thorri. Roedd y gyfraith wedi’i seilio ar draddodiad yn bennaf, ac nid oedd unrhyw reswm cyfreithiol pam na allai cwpl yn y sefyllfa hon gael perthynas. Hefyd roedd nifer o achosion wedi bod lle roedd cyplau o dan yr un amgylchiadau wedi cael esemptiadau trwy Deddfau Seneddol personol (deddfau er budd unigoolion). Roedd hyn yn dangos nad oedd y gwrthwynebiadau i’r fath briodasau’n absoliwt.

(Cymerwyd crynodeb yr achos o ‘Hawliau dynol, bywydau dynol: canllaw i’r Ddeddf Hawliau Dynol ar gyfer awdurdodau cyhoeddus’. Lawrlwythwch y cyhoeddiad i weld rhagor o enghreifftiau ac astudiaethau achos cyfreithiol sy’n dangos sut mae hawliau dynol yn gweithio mewn ymarfer.)

Diweddarwyd ddiwethaf: 04 May 2016