A visually impaired person walking A visually impaired person walking

Erthygl 11: Rhyddid ymgynull a chymdeithasu

Mae Erthygl 11 yn diogelu’ch hawl i brotestio trwy gynnal cyfarfodydd a gwrthdystiadau gyda phobl eraill.

Hefyd mae gennych yr hawl i ffurfio a bod yn rhan o undeb llafur, plaid wleidyddol neu unrhyw gymdeithas neu grŵp gwirfoddol arall. Nid oes gan neb yr hawl i’ch gorfodi i ymuno â gwrthdystiad, undeb llafur, plaid wleidyddol neu gymdeithas arall.

A oes unrhyw gyfyngiadau ar yr hawl hon?

Mae rhai sefyllfaoedd lle gall awdurdod cyhoeddus gyfyngu ar eich hawliau i ryddid ymgynnull a chymdeithasu.

Mae hyn yn wir dim ond lle gall yr awdurdod ddangos bod ei gam gweithredu’n gyfreithlon, angenrheidiol a chymesur er mwyn:

  • diogelu diogeledd cenedlaethol neu ddiogelwch y cyhoedd
  • atal anhrefn neu droseddu
  • diogelu iechyd neu foesau, neu
  • diogelu hawliau a rhyddidau pobl eraill.

Mae cam gweithredu’n ‘gymesur’ pan yw’n briodol a heb fod yn fwy na’r hyn sydd ei angen i drafod y mater dan sylw.

Efallai byddwch yn wynebu ystod ehangach o gyfyngiadau os ydych yn gweithio i’r lluoedd arfog, yr heddlu neu’r Gwasanaeth Sifil.

Yr hyn mae’r gyfraith yn ei ddweud

Erthygl 11: Rhyddid ymgynnull a chymdeithasu

  1. Mae gan bawb yr hawl i ryddid ymgynnull ac i ryddid cymdeithasu ag eraill, gan gynnwys yr hawl i ffurfio ac ymuno ag undebau llafur er mwyn diogelu ei fuddiannau.
  2. Ni chaiff unrhyw gyfyngiadau eu gosod ar ymarfer yr hawliau hyn heblaw am yr hyn a ragnodir gan y gyfraith a sydd eu hangen mewn cymdeithas ddemocrataidd er budd diogeledd cenedlaethol neu ddiogelwch y cyhoedd, i atal anhrefn neu droseddu, i ddiogelu iechyd neu foesau neu i ddiogelu hawliau a rhyddidau pobl eraill. Ni fydd yr erthygl hon yn atal gorfodi cyfyngiadau cyfreithlon ar ymarfer yr hawliau hyn gan aelodau’r lluoedd arfog, yr heddlu neu wrth weinyddu’r wladwriaeth. 

Achos enghreifftiol

Ym mis Awst 2010, roedd yr English Defence League (EDL) yn cynllunio protest yn Bradford. Hefyd cynlluniwyd gwrthdystiad yn erbyn hwnnw gan Unite Against Fascism. Roedd rhai pobl leol eisiau i’r brotest gael ei gwahardd ac roedd pryderon ynghylch ailadroddiad o’r gwrthdrawiadau treisgar oedd wedi digwydd mewn digwyddiadau eraill gan yr EDL. Roedd gan Heddlu Gorllewin Swydd Efrog ddyletswydd i ddiogelu’r brotest oni bai fod tystiolaeth glir y byddai trais yn digwydd. Fe wnaethant ymchwilio i agwedd hawliau dynol y sefyllfa gan siarad â phobl leol, yn arbennig y gymuned Foslimaidd, am yr hawl i brotestio’n heddychlon. Wedi’r esboniad hwn roedd y gymuned yn sylweddoli bod rhaid i’r heddlu ganiatáu’r brotest. Fe wnaeth grwpiau cymunedol weithio gyda’r heddlu i berswadio pobl ifanc i beidio ag ymwneud â gweithgarwch troseddol ar y dydd.

Gweler y cyhoeddiad ‘Hawliau dynol, bywydau dynol: canllaw i’r Ddeddf Hawliau Dynol ar gyfer awdurdodau cyhoeddus’. i weld rhagor o enghreifftiau ac astudiaethau achos cyfreithiol sy’n dangos sut mae hawliau dynol yn gweithio mewn ymarfer.

Diweddarwyd ddiwethaf: 04 May 2016