Pe bai ymgeisydd swydd yn dod a’i gŵyn atoch chi

Canllaw Aml Dudalen

I bwy mae'r dudalen hon?

  • Employers

Y gwledydd y mae'n berthnasol iddynt?

    • Lloegr flag icon

      Lloegr

    • |
    • Yr Alban flag icon

      Yr Alban

    • |
    • Cymru flag icon

      Cymru

Mae gennych ddwy ffordd o ddatrys y sefyllfa:

  • Ceisio delio â’r gwyn yn anffurfiol
  • Defnyddio’ch gweithdrefnau achwyn.

 Efallai byddwch hefyd am ddefnyddio pobl eraill i helpu datrys y sefyllfa, megis gwasanaethau cymodi a chyflafareddu. ‘Datrysiad anghydfod amgenach’ yw’r enw am hyn yn aml, a chewch wybod mwy amdano yn y canllaw hwn.

Sicrhewch nad ydych chi’n gwahaniaethu’n anghyfreithlon yn erbyn unrhyw un drwy’r modd rydych yn ymateb i gŵyn.

Er enghraifft:

Mae ymgeisydd anabl am swydd gydag anawsterau dysgu yn cwyno wrth gyflogwr am sylwadau a ddywedwyd wrtho yn ystod y broses recriwtio. Mae’r cyflogwr yn cymryd beth mae’r person anabl yn ei ddweud yn llai difrifol na’r hyn y mae’r person y cwynwyd amdano yn ei ddweud mewn ymateb. Os mai anabledd dysgu’r person anabl sydd wrth wraidd agwedd y cyflogwr, yna mae hyn yn debygol o fod yn wahaniaethu anghyfreithlon.

Pe bai unrhyw un sy’n ymwneud â chwyn yn weithiwr anabl sydd angen addasiadau rhesymol i ddileu rhwystrau y byddent yn eu hwynebu fel arall wrth fod yn rhan o’r broses gwyno, mae’n rhaid i chi wneud y rhain. Gallwch ddarllen mwy am addasiadau rhesymol.

Efallai gallwch gael golwg ar y gŵyn a phenderfynu beth ei wneud cyn i’r gweithiwr ddewis cwyno’n ffurfiol.

Os mai’r modd rydych chi a’ch sefydliad yn gwneud rhywbeth yw testun y gŵyn, meddyliwch am ei newid.

Os mai’r ffordd y mae rheolwr neu gydweithwyr y person yn eu hymddwyn tuag ato yw testun y gŵyn. Cyn i bethau orfod troi’n ffurfiol, efallai byddai siarad yn anffurfiol â’r person neu’r bobl sy’n gysylltiedig yn helpu.

Bydd hyn ond yn bosibl os yw’r person a gwynodd yn fodlon ichi siarad yn anffurfiol â’r person arall.

Sicrhewch eich bod chi’n rhoi gwybod i’r gweithiwr am ganlyniad ei gwyn anffurfiol, fel arall, gallan nhw wneud gŵyn ffurfiol neu gyflwyno hawliad gerbron Tribiwnlys Cyflogaeth.

Os yw gweithiwr yn gwneud cwyn ffurfiol, ‘achwyniad’ yw’r enw am hynny’n aml.

Gallwch ddarganfod am archwilio a thrin achwyniadau (a ydyn nhw’n perthyn i wahaniaethu neu faterion gweithle eraill) gan Acas. Mae manylion cyswllt Acas yn Ffynonellau pellach o wybodaeth.

Os nad yw eich gweithiwr yn fodlon â chanlyniad y broses cwyno, mae ganddo hawl i apelio.

Os ydych am gael help i ddatrys cwyn am wahaniaethu, gallwch weld os bydd y person sy’n cwyno yn fodlon i dderbyn yr hyn a elwir fel arfer yn ‘ddatrysiad anghydfod amgen’ neu ADR. Gydag ADR, ceisir cael ffordd o ddatrys y gŵyn heb gynnwys gwrandawiad tribiwnlys ffurfiol. Mae ADR yn cynnwys dulliau cyflafareddu a chymodi.

Gyda chwynion yn ymwneud â sefyllfaoedd gwaith, gall hyn ddigwydd:

  • Fel rhan o broses anffurfiol
  • Pan ddefnyddir eich gweithdrefnau cwyno ffurfiol, neu 
  • Cyn y cyflwynir hawliad gerbron Tribiwnlys Cyflogaeth neu ar derfyn hawliad.

 Mae tri sefydliad gallai eich helpu gyda hyn:

  • Undebau Llafur
  • Acas
  • ADRnow, gwasanaeth gwybodaeth a gynhelir gan Gynghrair y Gwasanaethau Cynghori (ASA).

Mae manylion ar sut i gysylltu â’r sefydliadau hyn yn Ffynonellau pellach o wybodaeth.

Bydd y camau a gymerwch yn dibynnu ar fanylion penodol yr achos a’i ddifrifoldeb. Dylech ystyried unrhyw amgylchiadau sydd wrth wraidd yr achos a chanlyniad achosion o’r fath yn y gorffennol. Gallech gymryd camau fel a ganlyn:

  • Rhyw fath o ddatrysiad anghydfod amgen (eglurwyd amdano uchod)
  • Hyfforddiant cydraddoldeb i’r sawl a wahaniaethodd.
  • Camau disgyblu priodol (gallwch ganfod mwy am weithdrefnau disgyblu gan Acas) yn erbyn y sawl y gwahaniaethwyd yn ei erbyn.

Os yw eich ymchwiliad ac unrhyw apêl yn darganfod nad oedd unrhyw wahaniaethu anghyfreithlon wedi digwydd, yna mae rhaid i chi ddarganfod ffordd i bawb allu parhau i weithio gyda’i gilydd.

Efallai byddwch yn gallu gwneud hyn eich hunan, neu hwyrach bydd dod â chymorth i mewn o’r tu allan yn ddefnyddiol, megis datrysiad anghydfod amgen (fel yr eglurwyd uchod).

Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Feb 2019

Further information

If you think you might have been treated unfairly and want further advice, you can contact the Equality Advisory and Support Service.

Phone: 0808 800 0082
Textphone: 0808 800 0084

You can email using the contact form on the EASS website.

Also available through the website are BSL interpretation, web chat services and a contact us form.

Post:
FREEPOST
EASS HELPLINE
FPN6521

Opening hours:

9am to 7pm Monday to Friday
10am to 2pm Saturday
closed on Sundays and Bank Holidays

Alternatively, you can visit our advice and guidance page.