Corff gwarchod yn cadarnhau bod Grenfell wedi mynd yn groes i gyfreithiau hawliau dynol

Cyhoeddwyd: 13 Mar 2019

Rydym wedi cadarnhau mewn adroddiad a gyflwynwyd i Ymchwiliad Tŵr Grenfell bod awdurdodau lleol a gwasanaethau cyhoeddus wedi methu eu rhwymedigaethau hawliau dynol i ddiogelu bywyd a darparu tai diogel.

Mae’r adroddiad Following Grenfell yn datgan y cafodd hawl trigolion i fywyd a thai cymwys ei dorri cyn i’r tân ddechrau ar 14 Mehefin 2017.

Amlygodd fod awdurdodau wedi derbyn tystiolaeth bod y cladinau yn anniogel ond ni wnaethon nhw gymryd camau i atal colli 72 o fywydau.

Roedd peidio â gwahardd y cladin ar y pryd, neu gryfhau rheolau ar gyfer ei ddefnyddio yn y DU, yn mynd yn groes i hawl trigolion i fywyd o dan Erthygl 2 y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol. Dywed y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol mai bai’r awdurdodau oedd hyn.

Mae mwy na 300 o adeiladau uchel iawn yn y DU yn parhau i gael eu lapio gan y cladin hawdd ei gynnau sydd bellach wedi’i wahardd, gan awgrymu bod y methiant i ddiogelu bywydau yn parhau yn ogystal â thorri Erthygl 2.

Cafodd diogelwch defnyddwyr cadair olwyn, yr henoed a phobl anabl ei esgeuluso bellach wrth gartrefu trigolion bregus ar loriau brig yr adeilad uchel iawn.

Rydym wedi dweud mai mynd yn groes i’w hawl i dai cymwys oedd hyn, a chydnabyddir hyn yn rhyngwladol gan y CU yn ei  Ddatganiad Cyffredinol ar Hawliau Dynol a’r Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Economaidd, Cymdeithasol a Diwylliannol.

Daeth tystiolaeth i’r adwy mai yn Saesneg yn unig y rhoddwyd yr hysbysiad diogelwch i’r trigolion, iaith na chaiff ei siarad gan lawer o drigolion Grenfell. Mae ‘Following Grenfell’ yn dod i’r casgliad mai methiant sylfaenol gan yr awdurdodau oedd hyn i fodloni anghenion y dioddefwyr a diogelu’u hawl i fywyd.

Cafodd gofidion y trigolion ynglŷn â’u gallu i gyfranogi’n llawn yn yr ymchwiliad swyddogol ei godi yn ystod y prosiect.

Mae’n hanfodol bod y rheini a effeithiwyd gan y tân yn cael y cyfle i gyflwyno eu safbwyntiau; mae’r materion a godwyd yn cynnwys gofidion am hygyrchedd y man cyfarfod gwreiddiol a’r gallu i holi tystwyr. Anogir Ymchwiliad Grenfell i gymryd sylw ac ymateb i’r gofidion hyn wrth iddo ddechrau’r cam nesaf.

Meddai David Isaac, Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

'Mae gan bawb yr hawl i fywyd a’r hawl i dai cymwys, diogel, ond yn drychinebus, cafodd trigolion Tŵr Grenfell eu methu gan gyrff cyhoeddus a dyletswydd arnyn nhw i’w diogelu.

'Gobeithio bydd yr wybodaeth hon yn berthnasol ac yn ddefnyddiol i Ymchwiliad Grenfell wrth iddyn nhw barhau gyda’i gwaith, ond mae angen i ni hefyd weld camau gan gyrff cyhoeddus fel na welwn y fath drasiedi fyth eto.'

Mae’r argymhellion yn yr adroddiad yn cynnwys:

  • mwy o gamau i ddiogelu bywydau drwy gael gwared â chladin hawdd ei gynnau oddi ar gannoedd o adeiladau eraill 
  • cyflawni hyfforddiant i ymladdwyr tân ar ymladd tanau cladin
  • ailystyried defnyddio’r polisi ‘aros yno’ neu bolisïau amgenach ar gyfer adeiladau â chyfuniadau cladin tebyg i Dŵr Grenfell, gweithredu hyfforddiant i ymladdwyr tân ar y mater hwn
  • sicrhau bod trigolion yn cael cyngor digonol ar ddiogelwch tân  
  • yr angen am fesur diogelu ychwanegol i ateb anghenion pobl enwedig o fregus, mewn perthynas â pholisïau gwagio a dyrannu tai
  • sicrhau cyfranogiad gwell gan oroeswyr, teuluoedd dan brofedigaeth ac eraill a gafodd eu heffeithio gan y trychineb, yn yr ymchwiliad ei hun

Rydym o’r farn y dylai’r ymchwiliad fynd i’r afael â’r problemau hyn yn awr, nid aros tan adroddiad diwedd cam 2 yn 2020.

Yn ogystal â’r adroddiad, rydym hefyd wedi cyhoeddi ymchwil a gymerwyd â’r gymuned ynglŷn â’u profiadau ers y tân.

Cododd trigolion ofidion am sut gafodd lawer o bobl eu hail-gartrefu mewn llety dros dro nad oedd yn addas i’w hanghenion ac yn effeithio ar eu lles, yn arbennig pobl anabl, yr henoed, menywod a theuluoedd Mwslimaidd.

Mae llawer o’r materion a godwyd yn yr adroddiad yn arddangos diffyg cydlynu cyffredinol a threfnu gwasanaethau mewn ymateb i’r tân, yn syth ar ôl y trychineb ac yn dal i barhau flwyddyn yn ddiweddarach.

Aeth David Isaac ymlaen i ddweud:

'Mai rhai o’r rheini a oedd yn dyst i’r tân ac wedi colli teulu a ffrindiau wedi sôn wrthym am eu hanesion a’u trawma.

'Yn awr, mae rhaid i Ymchwiliad Grenfell ac awdurdodau lleol sicrhau bod y diffygion hyn yn cael eu taclo ar unwaith ac na gaiff yr un camgymeriadau eu hail-adrodd yn y dyfodol.'

Nodiadau i olygyddion

Lansiodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol Following Grenfell ym mis Rhagfyr 2017 i ddadansoddi’r trychineb yn benodol drwy lens cydraddoldeb a hawliau dynol.  

Drwy ein hadroddiad ymchwil, cyflwyniad cyfreithiol a dogfennau briffio archwiliom saith prif faes:

Y ddyletswydd i archwilio 

Mae dyletswydd ar y Wladwriaeth i archwilio achosion marwolaeth neu driniaeth annynol a diraddiol lle y gellir ei chysylltu â’r achos, a sicrhau atebolrwydd priodol. Bydd y prosiect hwn yn archwilio sut mae’r Wladwriaeth yn archwilio Grenfell ac a yw’r trefniadau cyfredol yn ateb ei rhwymedigaethau.

Yr hawl i fywyd

Gwnaeth Following Grenfell ystyried a oedd y Wladwriaeth wedi sicrhau diogelwch trigolion Tŵr Grenfell a ph’un ai a ddysgwyd gwersi gan adroddiadau blaenorol.

Triniaeth annynol a diraddiol

Gallai’r niwed a ddioddefodd y rheini a oroesodd tân Tŵr Grenfell neu a fu’n dyst iddo fod yn gyfystyr â ‘thriniaeth annynol a diraddiol’, a gallai profiadau’r rheini ar ôl y tân gynyddu’r niwed a wnaed iddyn nhw. Archwiliodd y prosiect pa gefnogaeth uniongyrchol a hirdymor y gallai dioddefwyr y fath drychineb ei ddisgwyl gan y Wladwriaeth, gan gynnwys triniaeth feddygol, cwnsela, gofal a thai.

Tai cymwys

Roedd dyletswydd ar y Wladwriaeth i ddarparu tai cymwys a diogel i drigolion Tŵr Grenfell. Canolbwyntiodd y prosiect hwn ar blant, pobl anabl a phobl hŷn na chafodd eu hanghenion efallai eu parchu na’u deall yn llwyr o fewn rheoliadau’r tân.  

Mynediad i gyfiawnder

Ystyriodd y prosiect a oedd dioddefwyr wedi gallu cael mynediad i gyngor cyfreithiol priodol ar ôl y tân, ond hefyd cwestiynu a allai diffyg mynediad i gymorth cyfreithiol wedi effeithio ar allu’r trigolion i fynd i’r afael â chwynion am y risg tân yn Nhŵr Grenfell.

Hawliau plant

Archwiliodd y Comisiwn hawliau penodol plant a ph’un ai a gawson nhw gymorth seicolegol priodol, tai a chymorth addysgol ers y tân.  

Cydraddoldeb

Archwiliodd y gwaith hefyd a oedd unrhyw bolisïau ac arferion ar waith a oedd yn rhoi unrhyw grwpiau arbennig dan anfantais, megis pobl anabl neu’r henoed, ac a oedd y Wladwriaeth wedi bodloni gofynion Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus.

 

 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)