Technoleg adnabod wynebau ac algorithmau plismona rhagfynegol yn datblygu’n gyflymach na’r gyfraith

Cyhoeddwyd: 12 Mar 2020

Mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (CCHD) wedi galw i ohirio’r defnydd o dechnoleg adnabod wynebau awtomatig (AFR) ac algorithmau rhagfynegol wrth blismona yng Nghymru a Lloegr, nes bod eu heffaith wedi cael ei graffu’n annibynnol a chyfreithiau wedi’u gwella.

Mewn tystiolaeth a gyflwynwyd i’r CU ar ystod o faterion hawliau sifil a gwleidyddol, mae’r CCHD wedi amlygu pryderon ar sut mae defnydd AFR yn cael ei reoleiddio, ac mae wedi awgrymu na fod AFR efallai yn cydymffurfio â rhwymedigaeth y DU i barchu preifatrwydd o dan y Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol (ICCPR). Coda’r adroddiad hefyd gwestiynau am gywirdeb y dechnoleg ac mae’n pwyntio at dystiolaeth bod llawer o algorithmau AFR yn anghymesur yn cam-adnabod pobl Ddu a menywod, ac y gallai felly fod yn wahaniaethol.

Mae’r CCHD hefyd wedi mynegi pryderon am y defnydd o raglenni plismona rhagfynegol, sydd yn defnyddio algorithmau i ddadansoddi data a nodi patrymau, gan awgrymu y gall rhaglenni o’r fath atgynhyrchu a chwyddo gwahaniaethu ym maes plismona. Mae technolegau rhagfynegol hefyd yn dibynnu ar ‘ddata mawr’, sydd yn cau i mewn llawer iawn o wybodaeth bersonol, a rhybuddiodd y CCHD y gallai hyn dresmasu ar hawliau preifatrwydd ac esgor ar hunan sensoriaeth, gan effeithio’n arswydus ar ryddid mynegiant a chysylltu.

Meddai Rebecca Hilsenrath, Prif Weithredwr yn y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

“Gyda thechnoleg newydd daw cyfleoedd newydd a ffyrdd newydd a mwy effeithiol o blismona troseddau a diogelu dinasyddion y DU. Croesawn y cyfle hwn ac yn cydnabod y flaenoriaeth y bod pawb yn cael eu cadw’n ddiogel. Ond fe ddaw heriau newydd a pheryglon newydd yn sgil y rhain y mae angen i ni eu hwynebu er mwyn defnyddio unrhyw dechnoleg o’r fath yn effeithiol ar gyfer daioni’r gymuned yn ei chyfanrwydd.

“Mae’n hanfodol bod ein cyfreithiau’n cadw i fyny â’n byd digidol sydd yn esblygu fel na fydd technegau newydd i’n diogelu yn tresmasu ar ein hawliau yn y broses, ac na fo patrymau niweidiol o wahaniaethu, yr ydym eisoes yn gwybod eu bod yn bodoli, yn cael eu hatgyfnerthu.

“Yn glir, mae’r gyfraith ar ei hôl hi gyda’r AFR a thechnolegau plismona rhagfynegol ymosodol. Mae’n hanfodol gohirio’u defnydd nes y gellir cynnal asesiadau effaith ac ymgynghoriadau annibynnol, cadarn, fel ein bod yn gwybod yn union sut y caiff y dechnoleg hon ei defnyddio ac y cawn ein sicrhau bod ein hawliau’n cael eu parchu.”

Yn ei gyflwyniad i’r CU, dywedodd y CCHD fod rhaid seilio unrhyw benderfyniad i ddefnyddio technolegau o’r fath ar ganlyniadau asesiadau effaith annibynnol, a rhaid cymryd camau lliniarol priodol, gan gynnwys llunio fframwaith polisi a chyfreithiol sydd yn parchu hawliau.

Mae adroddiad ystod eang y CCHD yn adolygu’r cynnydd a wnaed gan Lywodraeth y DU, a’r heriau mae’n dal yn eu hwynebu, wrth weithredu’r ICCPR.

Mae’r materion eraill a soniwyd amdanyn nhw yn cynnwys annigonolrwydd ymateb y system cyfiawnder i daclo’r broblem barhaus a chynyddol o drais yn erbyn menywod a merched, a’r angen i sicrhau gwasanaethau arbenigol sydd wedi’u cyllido’n briodol ar gyfer pob goroeswr. Mae hefyd yn amlygu pryderon ynghylch cadw mewnfudol, gan gynnwys yr ymarfer parhaus o gadw amhenodol ac anaddasrwydd amddiffynfeydd i unigolion sydd mewn perygl o niwed arbennig.

Mae’r adroddiad llawn yn cynnwys:

  • Codi statws hawliau dynol rhyngwladol ym maes cyfraith ddomestig
  • Atebolrwydd dros dramgwyddau hawliau dynol a chyfranogaeth gan y fyddin Brydeinig dramor
  • Mesurau gwrthderfysgaeth
  • Cydraddoldeb a dim gwahaniaethu
  • Yr hawl i unioniad effeithiol a threial teg
  • Hawl i fywyd, rhyddid rhag artaith a chamdriniaeth, ac amodau yn y ddalfa
  • Trais yn erbyn menywod a merched
  • Amddifadedd rhyddid
  • Masnachu pobl a chaethwasiaeth fodern
  • Hawl i breifatrwydd a rhyddid mynegiant
  • Hawliau’r plentyn
  • Hawl i gyfranogi mewn bywyd cyhoeddus

 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)