Prifysgolion Cymru yn “anymwybodol” i faint cam-drin hiliol ar gampysau

Cyhoeddwyd: 23 Oct 2019

Datgelodd adroddiad ein hymchwiliad ‘Mynd i’r afael ag aflonyddu hiliol: Prifysgolion yn cael eu herio’ fod aflonyddu hiliol yn digwydd ar raddfa fawr ofnadwy ar draws prifysgolion ym Mhrydain, gyda 24% o fyfyrwyr lleiafrifoedd ethnig wedi dioddef aflonyddu hiliol ar y campws. 

Yn ei adroddiad, Mynd i’r afael ag Aflonyddu Hiliol: Prifysgolion yn cael eu herio, rhybuddia’r CCHD nad yn unig fod llawer o Sefydliadau Addysg Uwch (HEIs) yn anymwybodol o faint y broblem ond eu bod yn orhyderus yn eu gallu i’w oresgyn.

Meddai Ruth Combs, Pennaeth Cymru yn y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:  

Datgela’r adroddiad hwn fod aflonyddu hiliol yn brofiad cyffredin i lawer o fyfyrwyr a staff mewn prifysgolion Cymru. Mae’r effeithiau’n hynod o niweidiol i unigolion a’n cymdeithas. Mae myfyrwyr â photensial enfawr yn cael eu gadael ar ôl, gan ddioddef o ran cyraeddiadau, effaith negyddol ar eu hiechyd meddwl ac, mewn rhai achosion, heb orffen eu cwrs o gwbl.

‘Rydym yn galw ar brifysgolion i gymryd fwy o gyfrifoldeb i atal aflonyddu hiliol cyn iddo ddigwydd, i sicrhau eu bod yn deall maint y broblem. Rydym am i brifysgolion sicrhau bod pobl sydd yn dioddef aflonyddu hiliol yn gallu sôn amdano’n hyderus y bydd eu cwyn yn cael ei gymryd o ddifrif yn ogystal ag unioniad effeithiol.’

Mae prifysgolion yn orhyderus y bydd unigolion yn sôn am aflonyddu, gyda 43% o brifysgolion ym Mhrydain yn credu bod pob achos o aflonyddu hiliol yn erbyn myfyrwyr wedi cael ei reportio, a 56% ohonynt yn credu bod pob achos yn erbyn staff wedi’u reportio hefyd. Fodd bynnag, dywedodd dau draean o fyfyrwyr ac ychydig yn llai na hanner y staff, a oedd wedi dioddef aflonyddu, wrth y CCHD nad oeddent wedi sôn amdano wrth y brifysgol. Awgrymodd myfyrwyr a staff mai ofn cael eu dial yn eu herbyn oedd wrth wraidd iddynt beidio â sôn amdano, a dywedodd dau draean o staff y byddai diogeliad gwell rhag ôl-effeithiau personol wedi’i wneud yn haws iddynt gwyno.

Mae Mynd i’r afael ag Aflonyddu Hiliol: Prifysgolion yn cael eu herio, hefyd, yn datgelu’r effaith mae aflonyddu hiliol yn cael ar iechyd meddwl, gan rybuddio bod 8% o fyfyrwyr a oedd wedi dioddef aflonyddu hiliol wedi cyfaddef eu bod wedi meddwl am hunanladdiad. Mae hefyd yn dangos yr effaith andwyol ar gyrhaeddiad a chamu ymlaen mewn gyrfa wrth i 1 o bob 20 o fyfyrwyr a ymatebodd i alwad y CCHD am dystiolaeth ddweud bod eu profiadau wedi’u hachosi i adael eu hastudiaethau, a dywedodd 3 o bob 20 o aelodau staff a ymatebodd ei fod wedi’u peri i adael eu swyddi:

Tystiolaeth o Gymru

Profiadau myfyrwyr a staff

Rwyf i neu fy ffrindiau wedi dioddef cael y gair N ei weiddi atom sawl gwaith [gan gyd-fyfyrwyr], neu fyfyrwyr wedi cael ei grybwyll wrthynt eu bod "o fod yn ferch ddu, yn bert" ymysg llawer o sefyllfaoedd eraill sydd wedi digwydd yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf. (myfyriwr israddedig o genedligrwydd y DU, prifysgol yng Nghymru)

Byddai’r darlithydd arbennig hwn yn rheolaidd yn rhannu’r grŵp rhwng myfyrwyr rhyngwladol a myfyrwyr o’r wlad hon ac yn anelu pob un o’i gwestiynau “hiliol” at y myfyrwyr rhyngwladol. Er nad oeddwn yn fyfyriwr rhyngwladol, oherwydd fy mod yn groenddu ac yn gwisgo gwisg grefyddol byddai’n rhagdybio fy mod yn fyfyriwr rhyngwladol ac yn aml yn gofyn i fi a’m cyd-fyfyrwyr gwestiynau fel dw i ddim yn siŵr os oes ganddynt bethau fel hyn yn eich gwlad chi. (Myfyriwr ôl-raddedig o genedligrwydd y DU, prifysgol yng Nghymru).

Fel Mwslim, nid yw hunanladdiad fyth yn ddewis i mi, ond rwy’n teimlo’n ofnadwy o ynysig ac yn unig. Y sefydliad hwn yw’r tro cyntaf yn fy mywyd rwy wedi teimlo’n darged i hiliaeth. (Academydd, prif ysgol yng Nghymru)

Ȏl-effeithiau gwneud cwyn.

Does dim amheuaeth bod rhai ohonom (gan gynnwys finnau) wedi dioddef ôl-effeithiau personol difrifol yn sgil cwyno yn erbyn y darlithiwr. Roedd ef wedi effeithio cymaint arnynt i’r graddau eu bod yn ystyried, ar y gorau, i adael eu cyrsiau, ac ar y gwaethaf, hunanladdiad. (Myfyriwr ôl-raddedig o gendligrwydd y DU, prifysgol yng Nghymru)

Yr amser a gymerwyd i ddatrys cwynion aflonyddu hiliol

Dywedodd llawer o fyfyrwyr a staff wrthym na chafodd eu cwynion eu trin yn brydlon a bod y broses yn rhy faith.

Ni chlywais fyth eto gan y brifysgol. Cyflwynais y gŵyn flwyddyn yn ôl. Gwnaethant gadarnhau eu bod wedi cael y ffurflen gwyno swyddogol ond nid wyf wedi cael unrhyw gysylltiad ganddynt ers hynny. Bu fy narlithwyr yn fy helpu i geisio’r rheswm pam nad yw wedi derbyn unrhyw ystyriaeth ond ni ddywedwyd dim wrth unrhyw un ohonom. (Myfyriwr israddedig rhyngwladol, prifysgol yng Nghymru)

Argymhellion

I fynd i’r afael â’r broblem, mae’r CCHD wedi gwneud nifer o argymhellion ar gyfer Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU a darparwyr addysg uwch i fynd i’r afael ag aflonyddu hiliol, gan gynnwys:

  • Mae rhaid i Lywodraeth y DU ailosod diogeliadau aflonyddu trydydd parti a chyflwyno dyletswydd orfodol ar gyflogwyr i gynyddu diogeliadau i staff rhag cael eu haflonyddu
  • Dylai llywodraethau ledled Prydain sicrhau bod gan y rheolydd a chynghorau cyllido bwerau digonol a bod y rhain yn cael eu defnyddio i ddal prifysgolion i gyfrif ar eu hymdrechion i atal a thaclo aflonyddu
  • Rhaid i ddarparwyr addysg uwch alluogi myfyrwyr a staff i sôn am aflonyddu a sicrhau bod eu gweithdrefnau cwyno yn iawn i’r diben ac yn cynnig unioniad effeithiol
  • Dylai uwch arweinwyr gymryd camau i roi diwylliant cynhwysol ar waith fel bo staff a myfyrwyr yn teimlo’n hyderus a’u bod yn cael eu cefnogi wrth gwyno.

Nodiadau

  • Datgelodd ein harolwg fod oddeutu chwarter y myfyrwyr o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig (24%) a 9% o fyfyrwyr Prydeinig Gwyn wedi dioddef aflonyddu hiliol ers dechrau ar eu cyrsiau. Mae hyn yn gyfwerth â 13% o’r myfyrwyr presennol yn y Prifysgolion ym Mhrydain (IFF 2019). Roedd yr achosion o aflonyddu hiliol yn uwch ymysg myfyrwyr yn y prifysgolion yn Lloegr (15%) nag yn yr Alban a sefydliadau yng Nghymru (11% a 6% yn ôl eu trefn). Yn rhannol, mae hyn yn debygol o adlewyrchu bod gan Loegr fwy o boblogaeth myfyrwyr eang ei hethnigrwydd na’r Alban a Chymru.
  • Archwiliodd ymchwiliad y CCHD brofiadau staff a myfyrwyr o aflonyddu hiliol mewn prifysgolion a gyllidir yn gyhoeddus yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. 
  • Mae adroddiad y CCHD yn seiliedig ar ganfyddiadau galwad cyhoeddus am dystiolaeth, arolwg prifysgol, arolwg myfyrwyr, trafodaethau bord gron gydag ymarferwyr a chynrychiolwyr prifysgolion, a chyfweliadau gyda phrifysgolion, myfyrwyr a staff.
  • Gweler cylch gorchwyl yr ymchwiliad fan’ma.

 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)