Plant anabl yn ddwywaith yn fwy tebygol o fod yn darged i drosedd

Cyhoeddwyd: 06 Sep 2016

Mae plant anabl yn ddwywaith yn fwy tebygol o fod yn ddioddefwyr trosedd na phlant nad ydyn nhw’n anabl, yn ôl adroddiad newydd gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Canfu ymchwil y Comisiwn fod 22% o bobl ifanc anabl 10 i 15 oed yng Nghymru a Lloegr wedi bod yn ddioddefwyr troseddau yn y deuddeng mis blaenorol, o’i gymharu â 12% o bobl ifanc nad ydyn nhw’n anabl.

Mae Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, David Isaac, wedi galw’r canfyddiadau’n ysgytwad sy’n bwrw amheuaeth ar ein rhagdybiaethau ar etifeddiaeth Gemau Paralympaidd Llundain.        

Meddai David Isaac:

“Mae’r adroddiad hwn yn gofyn i ni wynebu rhai gwirioneddau garw. Ar ôl llwyddiant mawr y Gemau Paralympaidd, roedd pobl anabl ifanc yn edrych ymlaen at ddyfodol llawer mwy disglair nag unrhyw genhedlaeth flaenorol. Mae’r canfyddiadau hyn yn ysgytwad y bod llawer mwy o hyd sydd angen ei newid. Ni allwn obeithio i greu cymdeithas fwy cynhwysol i genedlaethau yn y dyfodol tra bod plant anabl yn parhau i fyw mewn hinsawdd o ofni erledigaeth.”

Canfu’r adroddiad hefyd fod pobl â phroblemau iechyd meddwl a namau cymdeithasol neu ymddygiadol, hefyd, yn dioddef lefelau uchel o droseddau.

I bobl 16 oed a hŷn â namau cymdeithasol neu ymddygiadol, megis awtistiaeth, anhwylder diffyg canolbwyntio neu syndrom Asperger, roedd 35% wedi dioddef trosedd yn y flwyddyn flaenorol, yr un fath â 30% o bobl â chyflyrau iechyd meddwl, megis iselder ysbryd.

Ychwanegodd David Isaac:

“Mae pobl â salwch meddwl a namau cymdeithasol neu ymddygiadol yn profi’r camddealltwriaeth a’r ddrwgdybiaeth fwyaf yn y gymdeithas. Er y cynnydd o ran canfyddiadau tuag at bobl ag anableddau ‘gweledol’, mae gelyniaeth tuag at broblemau iechyd meddwl yn parhau’n gyffredin.

“Yr hyn y mae’n hymchwil yn cadarnhau heddiw yw bod pobl â salwch meddwl, mewn gwirionedd, yn fwy tebygol ar gyfartaledd i fod yn ddioddefwyr troseddau, er y rhagfarn a ddelir yn gyffredin sy’n cysylltu troseddolrwydd â salwch iechyd sâl.”

Mae pobl anabl hefyd yn arwyddocaol yn fwy tebygol o bryderu am droseddau na phobl nad ydyn nhw’n anabl, gan gynnwys y rheini â’r anableddau ‘cudd’ honedig. Canfuwyd fod hanner y bobl â namau ‘cymdeithasol neu ymddygiadol’, namau sy’n effeithio ar ‘gof’ neu’n ymwneud â ‘dysgu, deall neu ganolbwyntio’ yn gofidio am ddioddef troseddau.

Profodd oedolion anabl yng Nghymru a Lloegr oddeutu 56,000 o achosion troseddau casineb y flwyddyn ar sail anabledd yn ystod y  cyfnod 2011 i 2014. Fodd bynnag, mae adrodd ar droseddau casineb ar sail anabledd yn uwch nag ar droseddau eraill. Cafodd hanner (52%) yr achosion o droseddau casineb ar sail anabledd yn ystod cyfnod y cofnodion eu hadrodd wrth yr heddlu, o’i gymharu â dim ond 38% o achosion nad oedden nhw’n droseddau casineb. Dywedodd chwe pherson o bob deg a oedd wedi cysylltu â’r heddlu yn dilyn achos o drosedd casineb ar sail anabledd eu bod yn hapus gyda’r driniaeth y cawson nhw gan yr heddlu.

Meddai Rheolwr Polisi ac Ymgyrchu Mind, Geoff Heyes:

“Mae pobl â phroblemau iechyd meddwl yn dal yn wynebu stigma a gwahaniaethu, hyd yn oed wrth y rheini a ddylai eu cefnogi. Nid yw byw gyda phroblemau iechyd meddwl yn eich gwneud yn fwy tebygol o ddioddef trosedd yn unig ond canfu ymchwil gan Gymorth i Ddioddefwyr a Mind fod dioddefwyr hefyd â hanes o broblemau iechyd meddwl yn cael eu diystyru’n rhy aml, neu heb gael eu credu, neu hyd yn oed yn cael eu beio.

“Rydym yn croesawu’r ymchwil pwysig hwn, ac yn falch o weld bod adrodd ar droseddau casineb ar sail anabledd wedi cynyddu, efallai oherwydd bod yr heddlu, comisiynwyr, staff gofal iechyd, asiantaethau cymorth, llywodraeth genedlaethol a lleol yn cydweithio’n well i ddileu’r rhwystrau y gallai dioddefwyr eu hwynebu wrth ddod ymlaen i adrodd am drosedd.”

Meddai Ruth Owen, Prif Weithredwr Whizz-Kidz:

“Mae dau reswm pam fo’r adroddiad hwn mor ddychrynllyd; yn gyntaf bod pobl anabl mewn mwy o berygl o ddioddef trosedd o gwbl, ac yn ail fod pobl anabl ifanc yn ofni’n fwy na’u cyfoedion o ddioddef trosedd. Mae’r ffaith bod bywydau pobl anabl ifanc yn cael eu difetha gan ofn – a throseddau gwirioneddol – yn ddychrynllyd ac yn ofidus.  

“Mae’r adroddiad hwn yn taflu golau y mae angen mawr amdano ar brofiadau gwirioneddol lawer o bobl anabl; gobeithio, yn sgil ei ganfyddiadau damniol, caiff pobl anabl eu trin yn well, pobl fel pawb arall sy’n haeddu bywyd heb ddioddef troseddau.”

Nodiadau i olygyddion

Diffinnir troseddau casineb ar sail anabledd fel ‘unrhyw achos troseddol a ganfyddir gan y dioddefwr neu unrhyw berson arall o gael ei gymell gan elynyddiaeth neu ragfarn yn seiliedig ar anabledd neu anabledd tybiedig person'.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)