Canllaw a hyfforddiant stopio a chwilio newydd i’r heddlu

Cyhoeddwyd: 26 Oct 2016

Bydd swyddogion yr heddlu ledled Cymru a Lloegr yn cael hyfforddiant a chanllaw newydd ar ddefnyddio stopio a chwilio.

Bydd yr hyfforddiant a’r canllaw yn rhoi hyder i heddweision ddefnyddio eu pwerau yn gyfreithiol, yn deg, yn broffesiynol ac yn dryloyw a’u helpu i gydnabod y posibilrwydd o duedd anfwriadol.

Am y tro cyntaf ym maes Plismona ym Mhrydain, caiff safonau ar gyfer hyfforddiant ac arfer yr heddlu ar stopio a chwilio eu gosod yn genedlaethol. Bydd y safonau sydd yn seiliedig ar dystiolaeth yn canolbwyntio ar y gyfraith, sut i benderfynu pryd i stopio a chwilio, a sut fydd heddweision yn trin achosion fel rhan o’u datblygiad proffesiynol parhaol.

Bydd yr hyfforddiant a’r canllaw yn helpu heddweision i gydnabod a herio tuedd anfwriadol wrth stopio a chwilio. Mae tuedd anymwybodol yn effeithio ar allu pawb i wneud penderfyniadau. Fe ddigwydd pan wnawn benderfyniadau cyflym mewn sefyllfaoedd amwys y bydd, heb i ni sylweddoli hynny, yn rhoi grwpiau neilltuol o bobl o dan anfantais. Caiff ein tueddiadau eu dylanwadu gan ein cefndir, diwylliant a phrofiadau personol.

Bydd yr hyfforddiant a’r canllaw yn cefnogi heddweision i arddangos seiliau clir, gwrthrychol a rhesymol cyn stopio a chwilio. Byddan nhw hefyd yn helpu heddweision i gyfrif am eu penderfyniadau yn glir, a thrin aelodau’r cyhoedd yn deg a chyda pharch.

Mae’r hyfforddiant cenedlaethol yn gofyn i gwnstabliaid a rhingylliaid i ymgymryd â modiwl hyfforddi a phrawf ar-lein byr a chymryd rhan mewn sesiwn ymarferol dau ddiwrnod yn y dosbarth. Mae gofyn i ringylliaid gymryd rhan mewn cwrs un dydd pellach ar arolygu a monitro stopio a chwilio a gynhelir gan eu heddweision.

Cafodd y Coleg Plismona – y corff proffesiynol i’r heddlu – ei gomisiynu gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn 2014 i ddatblygu’r hyfforddiant a’r canllaw newydd. I sicrhau bod y safonau cenedlaethol yn seiliedig ar dystiolaeth, ymgymerodd y Coleg â’r hyfforddiant cyntaf ar hap-dreial rheoli stopio a chwilio, gan gynnwys mwy na 1,300 o heddweision o chwe heddlu.

Canfu’r treial fod yr heddweision a oedd wedi cael hyfforddiant yn llai tebygol o fod o blaid cefnogi defnyddio stereoteipio hiliol neu ethnig. Roedd ganddyn nhw hefyd wybodaeth well o’r gyfraith, yn fwy tebygol o ddweud y bydden nhw’n gweithredu’n unol â’r safonau, ond nid oedden nhw’n llai tebygol o ddweud y bydden nhw’n ymyrryd mewn sefyllfaoedd. Roedd 83% o’r heddweision a gafodd eu hyfforddi o’r farn bod yr hyfforddiant beilota yn ‘dda’ neu ‘ardderchog’.

Bellach mae gan heddluoedd ledled Cymru a Lloegr fynediad i’r hyfforddiant cenedlaethol newydd, ac mae canllaw cenedlaethol newydd (Arfer Proffesiynol Awdurdodedig) ar gael yn gyhoeddus.

Meddai swyddog arweiniol y Coleg Plismona ar Stopio a Chwilio, Garth Stinson:

"Gall stopio a chwilio fod yn dacteg bwysig i’r heddlu ar gyfer diogelu’r cyhoedd.

"Dyma’r tro cyntaf, ers i’r pwerau stopio a chwilio gael eu cyflwyno gyntaf ym 1984, bod safonau cenedlaethol wedi’u gosod ar heddweision i’w cefnogi a sicrhau eu bod yn cael eu defnyddio’n gyson.

"Rydym yn gwybod y gall stopio a chwilio fod yn fusnesgar, felly mae ein dull sy’n seiliedig ar dystiolaeth yn golygu bydd heddweision yn cael hyfforddiant a chymorth i ddefnyddio eu pwerau yn deg, yn gyfreithiol, yn broffesiynol ac mewn ffordd dryloyw. Rydym am i heddweision deimlo’n hyderus wrth ddefnyddio stopio a chwilio a’i ddefnyddio yn fwy effeithiol wrth daclo troseddau a chynyddu’r ymddiriedaeth ynddo.  

"Cafodd y pŵer ei gyflwyno ym maes plismona fel modd i heddweision stopio a chwilio rhywun yr oedden nhw’n amau o gario cyffuriau anghyfreithlon, arfau, eiddo wedi’i ddwyn neu rywbeth y gellid ei ddefnyddio i gyflawni trosedd, megis trosol."

Bu ymgynghori helaeth ar yr hyfforddiant ac ystyriwyd adborth gan y cyhoedd, yr heddlu, y llywodraeth a grwpiau rhyddid sifil.

Meddai Prif Weithredwr y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, Rebecca Hilsenrath:

“Rhaid i stopio a chwilio fod yn gyfreithlon, heb fod yn fympwyol na gwahaniaethol ac yn seiliedig ar ddrwgdybiaeth resymol. Dyna pam wnaethom ni gomisiynu’r Coleg Plismona i lunio rhaglen hyfforddi gynhwysfawr ar stopio a chwilio i helpu sicrhau bod heddweision yn cyflawni eu rhwymedigaethau.

“Gweithiom yn glos gyda’r Coleg i ddatblygu a chynllunio’r hyfforddiant i helpu heddweision i ddeall pwysigrwydd cymhwyso’r rheolau yn deg wrth stopio aelodau’r cyhoedd. Mae gwneud felly yn allweddol i adeiladu a chynnal ymddiriedaeth rhwng yr heddlu a’r cymunedau maen nhw’n eu gwasanaethu, a chynyddu hyder y cyhoedd yn yr heddlu.”

Nodiadau i olygyddion

Cafodd yr hyfforddiant a’r canllaw eu cynllunio i helpu heddweision sicrhau bod achosion stopio a chwilio ledled Cymru a Lloegr:

  • Yn gyfreithiol: bod gan heddweision wybodaeth a dealltwriaeth ymarferol o sut mae’r cyfreithiau ynghylch stopio a chwilio yn gweithio ac yn gallu disgrifio sut y dylid cynnal achos cyfreithlon ohono.
  • Yn deg: codi ymwybyddiaeth o duedd a darparu ffyrdd ymarferol i’w herio a’i dileu o’r broses gwneud penderfyniad fel y gall heddweision arddangos drwgdybiaethau gwrthrychol a rhesymol cyn stopio a chwilio.
  • Yn broffesiynol: dylai heddweision weithredu mewn modd cyson ac agored drwy gydol yr achos stopio a chwilio ac egluro eu camau a’u penderfyniadau i’r unigolion dan sylw. Bydd gan y cyhoedd a’r cymunedau felly fwy o hyder yn yr heddlu a gweld gweithrediadau’r heddlu yn rhai cyfreithiol ac wedi’u cynnal i ddiogelu’r cyhoedd rhag niwed.
  • Yn dryloyw: dylai’r dull o ddefnyddio pwerau stopio a chwilio fod yn dryloyw ar lefel unigol, lefel goruchwylio, lefel craffu’r heddlu a’r cyhoedd.

Swyddfa cyfryngau’r Coleg Plismona: 0203 113 7938, y tu hwnt i oriau gwaith 07827 309361.

Swyddfa cyfryngau’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol: 0161 829 8102, y tu hwnt i oriau gwaith 07767 272818.

Amdano’r Coleg Plismona

Y corff proffesiynol ar gyfer plismona yw’r Coleg Plismona. Mae’n gosod safonau proffesiynol i helpu heddluoedd i ostwng troseddau a diogelu’r cyhoedd. Mae’r Coleg yn bod i roi i bawb ym maes plismona yr arfau, sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arnyn nhw i lwyddo. Bydd y Coleg Plismona yn gwella gallu’r heddluoedd ac unigolion i gyflenwi eu cenhadaeth o atal troseddau a diogelu’r cyhoedd.

Pwrpas y Coleg yw darparu’r sawl sydd yn gweithio ym maes plismona gyda’r sgiliau a’r wybodaeth sydd yn angenrheidiol i atal troseddau, diogelu’r cyhoedd, a sicrhau ymddiriedaeth y cyhoedd.

Mae tair swyddogaeth gydategol ganddo:

  • Gwybodaeth – datblygu’r ymchwil a’r isadeiledd ar gyfer gwella tystiolaeth o’r ‘hyn sy’n gweithio’. Dros amser, bydd hyn yn sicrhau bod safonau ac arfer plismona yn seiliedig ar wybodaeth, yn hytrach nag ar arferiad a defod.
  • Addysg – cefnogi datblygiad aelodau unigol yr alwedigaeth. Gosod gofynion addysgol, i sicrhau’r cyhoedd ynglŷn ag ansawdd a chysondeb sgiliau plismona, a hwyluso achrediad academaidd a chydnabyddiaeth o arbenigedd aelodau.
  • Safonau – bwydo ar y dystiolaeth orau sydd ar gael o’r hyn sy’n llwyddo i osod safonau ym maes plismona i heddluoedd ac unigolion. Mae enghreifftiau yn cynnwys Arfer Proffesiynol Awdurdodedig (APP) ac adolygiadau cyfoedion.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)