Rhaid gwneud rhagor i ddiogelu menywod a merched rhag trais yng Nghymru, rhybuddia corff cydraddoldeb cenedlaethol

Cyhoeddwyd: 23 Jul 2018

Adroddiad newydd hefyd yn amlygu goblygiadau Brexit i fenywod

Mae menywod yng Nghymru yn dal yn cael eu ‘methu’ mewn nifer o feysydd bywyd, yn ôl adolygiad mwyaf erioed y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol i hawliau menywod.

Yn ei adroddiad newydd, ‘Pwyso am gynnydd: hawliau menywod a chydraddoldeb rhyweddol yn 2018, sydd yn cael ei gyflwyno i’r Cenhedloedd Unedig yn Genefa heddiw, dywed y Comisiwn fod angen fwy o gamau i ddiogelu menywod a merched yn well rhag trais yng Nghymru a ledled Prydain.   

Amlinella’r adroddiad nifer o bryderon ac argymhellion, gan gynnwys cymorth gwell i oroeswyr trais domestig, cyfraddau erlyn a chollfarnu uwch ar gyfer troseddau treisiol yn erbyn menywod a merched, ac adolygiad o ddeddfwriaeth trosedd casineb. 

Pwysleisia’r adroddiad hefyd bwysigrwydd sicrhau nad oes atchweliad o ran amddiffynfeydd cydraddoldeb a hawliau dynol yn sgil newidiadau a gyflwynir wrth i ni adael yr Undeb Ewropeaidd, ac na fyddwn ar ei hôl hi o ran datblygiadau cydraddoldeb a hawliau dynol yn y dyfodol. Mae, hefyd, yn amlygu y gallai arian ar gyfer gwasanaethau menywod ostwng o ganlyniad iddo. 

Meddai Ruth Coombs, Pennaeth Cymru’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

‘Yng Nghymru, mae gennym y potensial i arwain y byd o ran dileu pob ffurf o drais yn erbyn menywod. Mae Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015 a’r Adolygiad Cydraddoldeb Rhyweddol yn gyfle amserol i osod agenda ar gyfer newid. Hanfodol yw gwireddu’r ymrwymiad hwn yn weithredu ar y cyd, er budd pawb yng Nghymru.

‘Dengys ein hadroddiad fod y nifer o droseddau rhywiol, sydd yn cael eu cofnodi, yn cynyddu. Hefyd, dengys amcangyfrifon mai dim ond 15% o oroeswyr trais rhywiol sydd yn sôn am eu profiadau wrth yr heddlu. Mae’n amlygu maint enfawr y raddfa o drais yn erbyn menywod a merched yn ein cymdeithas. Mae mudiadau cymdeithasol megis #MeToo yn taflu sylw manwl ar y profiadau arswydus y mae menywod yn eu hwynebu. Mae’n hanfodol bod camau ar y cyd yn cael eu cymryd yn awr fel y bo menywod a merched yn gallu teimlo’n ddiogel a chyflawni’u potensial.’

Cafodd adroddiad y Comisiwn ei gyflwyno i’r Cenhedloedd Unedig fel rhan o adolygiad y CU i hanes hawliau menywod yn y Deyrnas Unedig. Darparodd y Comisiwn arian i Rwydwaith Cydraddoldeb Menywod Cymru er mwyn iddo lunio a chyflwyno ei adroddiad ei hunan fel rhan o’r broses hon.  

Meddai Catherine Fookes, Cyfarwyddwr Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod (WEN) Cymru: 

Read the full report

‘Roedd WEN Cymru yn falch iawn i allu cymryd rhan yn yr adolygiad hwn i hawliau dynol menywod a chynnydd tuag at gydraddoldeb. Yr hyn sydd yn glir yw bod gennym yng Nghymru ddeddfau cadarnhaol sydd yn gosod fframwaith ardderchog ar gyfer cydraddoldeb menywod. Fodd bynnag, rhaid i ni sicrhau y caiff y deddfau hynny eu rhoi ar waith a’u hariannu fel y gwireddir cydraddoldeb gwirioneddol - yn arbennig ym meysydd arweinyddiaeth wleidyddol, cyflogaeth a thrais yn erbyn menywod. Mae llawer o waith i’w wneud.’

Yn adroddiad y Comisiwn, mae’r Comisiwn yn argymell i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Ddileu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod (CEDAW) ofyn i Lywodraeth Cymru sut fydd yn mynd i’r afael â phryderon y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ynghylch cyflymder a chysondeb rhoi Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) ar waith.

Mae’r Comisiwn hefyd yn argymell Pwyllgor y CU i ofyn i Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru: 

  • Os ydynt yn bwriadu ymgorffori CEDAW ym maes cyfraith ddomestig fel y gall unigolion herio camweddau hawliau yn effeithiol gan ddefnyddio’r system gyfreithiol ddomestig a chael mynediad i feddyginiaeth ddomestig ar doriadau honedig ar hawliau CEDAW 
  • sut fyddant yn sicrhau eu bod yn ymgymryd â gweithredu ar y cyd, strategol traws DU a thraws-lywodraeth i daclo VAWG a chodi ymwybyddiaeth o’r broblem
  • sut fyddant yn sicrhau bod gwasanaethau trais yn erbyn menywod yn cael eu hariannu’n ddigonol a’u cefnogi i fynd i’r afael â phob math o gamdriniaeth, gan gynnwys anghenion arbennig menywod anabl, menywod Du a lleiafrifoedd ethnig, a’r rheini a chanddynt anghenion dyrys
  • os a sut fyddant yn annog pob menyw yn weithredol, yn enwedig y rheini’n rhannu nodweddion gwarchodedig eraill, i gymryd rhan ym maes democratiaeth a gwleidyddiaeth drwy fentrau allgymorth, a pharhau i archwilio ffyrdd o leihau rhwystrau i gyfranogaeth gan fenywod
  • pa gamau fyddant yn eu cymryd i wella mynediad menywod i gyflogaeth wirioneddol ag amodau teg a chyfiawn, gan gynnwys i grwpiau sydd â chyfraddau cyflogaeth cymharol isel megis menywod lleiafrifoedd ethnig a menywod anabl.
  • sut fyddant yn mynd i’r afael â’r problemau ynghylch argaeledd gofal plant, sydd wedi’i reoleiddio’n briodol, ac sydd yn fforddiadwy, gan gynnwys sicrhau gofal plant i bob plentyn sydd wedi’i gyllido’n ddigonol, yn hygyrch ac o ansawdd uchel

Gwnaeth adolygiad y Comisiwn hefyd amlygu'r angen parhaus i daclo gwahaniaethu yn y gweithle a sicrhau amodau gwaith teg a chyfiawn. Mae’r argymhellion yn cynnwys gwahardd cyflogwyr rhag gofyn cwestiynau i ymgeiswyr swydd ynghylch beichiogrwydd a mamolaeth, yn dilyn ymchwil y Comisiwn i arferion cyflogaeth cyflogwyr sydd yn hen ffasiwn; mynd i’r afael â phroblemau ynghylch argaeledd gofal plant, sydd wedi’i reoleiddio’n briodol, ac sydd yn fforddiadwy, a chyfreithloni i ymestyn yr hawl i ofyn am weithio hyblyg i fod yn gymwys o’r dechrau’n deg ymhob swydd. 

 

Mae’r adroddiad llawn a’r rhestr argymhellion ar gael ar wefan y Comisiwn, a chafodd ei gyflwyno i’r Cenhedloedd Unedig fel rhan o’i adolygiad i hanes hawliau menywod y DU.  

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)