Mae gorfodi mamau sy’n gweithio o’u swyddi yn costio £280 o filiynau i fusnesau bob blwyddyn

Cyhoeddwyd: 27 Oct 2016

Mae busnesau ym Mhrydain yn colli bron i £280 o filiynau bob blwyddyn o ganlyniad i fenywod yn cael eu gorfodi o’u swyddi gan wahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth, yn ôl ymchwil newydd a gyhoeddwyd heddiw gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Roedd y colledion i fusnes yn bennaf oherwydd costau recriwtio a hyfforddi, a cholledion cynhyrchu. Gallai’r rhain fod hyd yn oed yn uwch pe bai effeithiau colli staff gwerthfawr, risgiau i enw da,  tribiwnlysoedd cyflogaeth a chynhyrchiant hir dymor yn cael eu cynnwys hefyd.

Dangosodd yr ymchwil newydd hefyd y gallai’r gost i fenywod ym Mhrydain fod cymaint ag £113 o filiynau'r flwyddyn wrth iddyn nhw gael eu gorfodi o’u swyddi. Mae hyn yn cynnwys y rheini a oedd o’r farn eu bod wedi’u trin mor wael fel bo rhaid iddyn nhw ymddiswyddo a’r rheini a gafodd eu diswyddo neu (nhw yn unig ymysg eu cydweithwyr) yn colli eu swyddi yn orfodol. Canfu fod menywod yn fwy tebygol o ddioddef gan effeithiau ariannol wrth iddyn nhw deimlo bod rhaid iddyn nhw ymddiswyddo yn nyddiau cynnar beichiogrwydd, oherwydd colledion cyflog.

Canfu’r ymchwil fod menywod sy’n cadw eu swyddi yn dal yn sôn am golledion ariannol, yn sgil gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd, o i fyny at £34 o filiynau mewn cyfanswm dros y flwyddyn ddilynol. Mae hyn yn cynnwys methu ag ennill dyrchafiad, eu cyflogau wedi’u torri, cael eu diraddio a chael codiad cyflog/bonws is nag y bydden nhw wedi’i sicrhau fel arall.

Mae’r canfyddiadau heddiw yn dilyn ymchwil diweddar, a gyhoeddodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a’r llywodraeth, sy’n dangos bod dros dri chwarter o fenywod beichiog a mamau newydd (77%) – yn gyfystyr â 390,000 o fenywod – yn dioddef triniaeth negyddol a gwahaniaethol o bosib yn eu gwaith bob blwyddyn. Cafodd cyfanswm o 11% - yn gyfystyr ag oddeutu 54,000 – eu gorfodi o’u swyddi. Ar y llaw arall, soniodd llai na 1% o fenywod eu bod wedi dwyn achos gerbron tribiwnlys cyflogaeth.

Meddai David Isaac, Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

“Mae’r rheini sy’n gwahaniaethu drwy orfodi mamau sy’n gweithio o’u swyddi  yn saethu eu hunain yn eu traed ac yn mynd i gostau sylweddol. Mae’r ymchwil heddiw yn tanlinellu bod cyfle cyfartal i fenywod sy’n gweithio yn gwneud synnwyr busnes da.

“Mae’r busnesau gorau yn gwybod eisoes bod dileu gwahaniaethu a datgloi doniau menywod yn y gweithle yn eu gwneud yn gryfach ac yn fwy llwyddiannus. Rydym yn annog pob busnes i ddilyn eu hesiampl drwy gefnogi mamau sy’n gweithio a dangos dim goddefgarwch i wahaniaethu.”

I hyrwyddo arfer da, mae’r Comisiwn yn gweithio gyda busnesau Prydeinig blaenllaw sy’n arwain cynghrair newydd  o’r enw ‘Working Forward’. Nod y gynghrair yw ysbrydoli a chefnogi sefydliadau eraill drwy rannu eu gwybodaeth, profiad ac arfer da, yn ogystal ag amlygu’r buddion economaidd maen nhw’n eu cael o gadw doniau a phrofiad eu cyflogeion sy’n fenywod.

Mae’r Comisiwn yn cefnogi ‘Working Forward’ yn dilyn ei adroddiad, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf, yn pwysleisio’r angen i gyflogwyr i wella eu harferion er mwyn lleihau maint y profiadau negyddol a wyneba menywod beichiog a mamau newydd yn y gweithle.

Mae argymhellion y Comisiwn yn cynnwys adolygiad o fynediad i gyfiawnder i fenywod sydd wedi dioddef gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth. Gofynnir i’r llywodraeth ymestyn y terfyn amser ar gyfer dwyn hawliad tribiwnlys cyflogaeth i 6 mis ar gyfer achosion yn ymwneud â beichiogrwydd a mamolaeth a sicrhau nad yw ffioedd yn rhwystr i fenywod rhag dwyn achosion.  

Meddai’r Gweinidog dros Fusnes, Margot James:

“Nid yw gwahaniaethu yn y gweithle yn anghyfreithlon yn unig – nid yw hefyd yn gwneud unrhyw synnwyr busnes o gwbl, gyda chostau sylweddol i gyflogwyr ac effaith ddistrywiol ar yrfeydd  mamau newydd a menywod beichiog.

“Hoffwn ddiolch i’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol am helpu i daflu goleuni ar y broblem hon sydd yn brif flaenoriaeth i mi. Gyda’n gilydd gwnawn godi ymwybyddiaeth i brofi bod gwahaniaethu yn annerbyniol ac yn gostus fel ei gilydd i gyflogwyr.”

Nodiadau i olygyddion

Cafodd yr ymchwil ei wneud i’r Comisiwn gan dîm yn y Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol.

Darganfod rhagor am y menter ‘Working Forward’, gan gynnwys mwy o wybodaeth am bob un o’r aelodau sefydlol, a sut i arwyddo iddo.

Darllen canfyddiadau llawn yr ymchwil gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth

Am fwy o wybodaeth i’r wasg, cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar 0161 829 8102, y tu allan i oriau gwaith 07767 272 818.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)