Ymchwiliad i gyflog cyfartal yn y BBC yn gwneud argymhellion i ailadeiladu ymddiriedaeth â chyflogeion benywaidd

Cyhoeddwyd: 12 Nov 2020

Ni chanfu ymchwiliad gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (CCHD) i faterion hanesyddol cyflog cyfartal yn y BBC gamau gwahaniaethu cyflog anghyfreithlon ac mae wedi argymell gwelliannau i gynyddu tryloywder ac ailadeiladu ymddiriedaeth â menywod yn y sefydliad.

Dechreuodd yr ymchwiliad ym mis Mawrth 2019 yn dilyn achosion uchel eu proffil a gafodd eu cyhoeddi’n gyhoeddus o wahaniaethu cyflog honedig, ac ar ôl trafodaethau eang gyda’r BBC. Edrychodd ar wahaniaethu cyflog hanesyddol honedig yn y BBC a’r systemau a’r prosesau ar gyfer gosod cyflog ac asesu cwynion.

Daeth tystiolaeth a ystyriwyd yn ystod yr ymchwiliad o fenywod yn y BBC ynglŷn â’u profiadau, ac o’r BBC ar ei brosesau ar gyfer gosod cyflog a datrys cwynion. Gwnaethom hefyd ymgymryd â dadansoddiadau cyflog cyfartal manwl ar sampl o gwynion cyflog.

Nododd yr adroddiad nifer o feysydd lle gellir gwneud gwelliannau i ailadeiladu ymddiriedaeth â menywod yn y sefydliad a chynyddu tryloywder ynghylch gwneud penderfyniadau a chyfathrebu. Mae’r BBC yn derbyn nad oedd ei harferion hanesyddol yn addas i’w diben ac mae wedi gwneud newidiadau arwyddocaol ers 2015.

Canfu’r ymchwiliad fod cofnodion annigonol wedi’u cadw ar sut roedd penderfyniadau am gyflog yn cael ei wneud, gan arwain at ddryswch a chyfathrebu sâl â menywod yn cwyno. Yn ystod hynt yr ymchwiliad bu rhaid i’r BBC gynnal chwiliadau pellach am dystiolaeth gan roedd nifer o ddogfennau ar goll neu’n anghyflawn mewn ffeiliau achos. Mae hyn yn creu perygl o wahaniaethu cyflog posib yn y BBC gyda’r sefydliad heb allu cyfiawnhau sut gafodd penderfyniadau eu pennu.

Dengys tystiolaeth fod rhai menywod yn ansicr a oedd eu datrysiad cwyn wedi ystyried cyflog cyfartal yn briodol ac roedden nhw heb eu boddhau gan y deilliannau, gan achosi diffyg ymddiriedaeth yn y system cwyno.

Mae tystiolaeth yn pwyntio at system cwyno a gymerodd gormod o amser i ddatrys achosion. Nid oedd rhai menywod yn teimlo bod y broses yn addas o annibynnol, ac roedden nhw o’r farn ei bod wedi gwaethygu’u gorbryder a straen. Rhaid i gyflogeion y BBC fod ag ymddiriedaeth yn anibyniaeth y broses gwyno a gwybod y caiff achosion eu datrys yn brydlon, gyda chyfathrebu clir o’r dechrau i’r diwedd.

Meddai Cadeirydd dros dro’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, Caroline Waters:

“Mae’n hawdd gweld pam fod diffyg ymddiriedaeth rhwng rhai menywod yn y BBC a’r sefydliad. Teimlai cryn nifer o fenywod nad oedd eu lleisiau’n cael ei glywed, ac yn sgil hynny, yn ddryslyd ynglŷn â sut gafodd penderfyniadau am eu cyflog eu gwneud. Cafodd hyn niwed emosiynol trwm ar y rheiny’n ymwneud â’r broses ac ni ddylid tanddatgan pa mor gryf roedd y menywod yn teimlo yn y BBC.

“Er na chanfuom unrhyw gamau anghyfreithlon yn ein hymchwiliad, mae adfer y niwed a achoswyd gan y materion hyn yn gofyn am arweinyddiaeth barhaus a gobeithio bydd Bwrdd y BBC yn cymryd ein hargymhellion yn eu blaen. Mae’r BBC yn derbyn bod angen newid ac mae wedi gwneud gwelliannau eang. Bydd ein hargymhellion yn ei helpu i fynd yn bellach i ailadeiladu ymddiriedaeth a chynyddu tryloywder fel na fydd y BBC yn gadael ei hun yn agored i risg gwahaniaethu cyflog yn y dyfodol.

“Mae’n drist bod rhaid i ni o hyd trafod cyflog cyfartal am waith cyfwerth. Cyflog cyfartal yw’r gyfraith fel y bu am 50 o flynyddoedd. Dylai pob cyflogwr ddarllen yr adroddiad hwn a gofyn a ydyn nhw’n gwneud eu gorau glas i leihau’r risg o wahaniaethu cyflog. Os yn amau hynny, gweithredwch ar unwaith.”

Amlygodd yr adroddiad hefyd gorgyffwrdd sylweddol mewn bandiau cyflog, rhywbeth a nodwyd fel problem mewn adroddiadau ac adolygiadau blaenorol. Mae hyn yn creu posibilrwydd o’r rheiny mewn gradd uwch yn cael eu talu’n llai na rhywun mewn gradd is, gan o bosib arwain at risg o wahaniaethu cyflog.

Mae’r argymhellion, y dylai Bwrdd y BBC arwain arnyn nhw, yn cynnwys:

  • sicrhau bod ystyriaeth o gyflog cyfartal yn cael ei gofnodi’n llawn a'i egluro i’r achwynydd ymhob cam y broses gwyno
  • gosod terfynau amser rhesymol clir a chadw atyn nhw wrth bennu cwynion cyflog
  • mesur hyder staff yn ei threfniadau ar gyfer craffu annibynnol ar gwynion a, os oes angen, gwella hyder y staff trwy eu cynnwys yn bellach yn y broses
  • parhau i wella tryloywder wrth gyfathrebu â chyflogeion drwy roi rhesymau am y penderfyniadau a wnaed am eu cyflog a’u cofnodi’n gyson fel ei bod yn glir pam a phryd cafodd cyflog cyflogai’i bennu
  • parhau i wella hyfforddiant a chanllaw i bob aelod staff yn y BBC sydd yn gwneud penderfyniadau am gyflog pobl
  • adolygu fframweithiau cyflog yn rheolaidd, i sicrhau uniondeb parhaus ac i leihau’r risg o wahaniaethu
  • ystyried sut y gall orau asesu a yw cymaryddion yn gwneud gwaith o werth cyfartal wrth ystyried cwynion cyflog
  • cynnal archwiliadau cyflog cyfartal, sydd yn cydymffurfio â’n canllaw, o leiaf bob pum mlynedd
  • wrth ymgynghori â Chyd-undebau, ystyried mesurau i fynd i’r afael â’r cyflogeion hynny sydd yn derbyn mwy o gyflog na’r uchafswm yn eu hystod gyflog swydd

Am yr ymchwiliad

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)