Y Swyddfa Gartref wedi methu cydymffurfio â chyfraith cydraddoldeb wrth roi mesurau ‘amgylchedd gelyniaethus’ ar waith

Cyhoeddwyd: 25 Nov 2020

Fe wnaethom asesu sut a ph’un ai a oedd y Swyddfa Gartref wedi cydymffurfio â Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus (PSED) wrth lunio, rhoi ar waith a monitro’r agenda polisi amgylchedd gelyniaethus, yn enwedig wrth ystyried ei effaith ar aelodau Du’r genhedlaeth Windrush.

Canfu ein hasesiad y cafodd canlyniadau negyddol polisïau amgylchedd gelyniaethus eu hanwybyddu, wfftio, neu ddiystyru dro ar ôl tro. Cyfyngedig oedd yr ymgysylltu â chynrychiolwyr y genhedlaeth Windrush, hyd yn oed pan ddechreuodd effeithiau garw polisïau amgylchedd gelyniaethus ddod i’r amlwg.

Yn aml ystyriwyd effeithiau cydraddoldeb yn rhy hwyr i ffurfio rhan ystyrlon o’r prosesau gwneud penderfyniadau. Mewn llawer i achos cafodd eithriadau i’r PSED ar gyfer mewnfudo eu dehongli’n anghywir neu’n anghyson, ac roedd diffyg cyffredinol o ymroddiad o fewn y Swyddfa Gartref i bwysigrwydd cydraddoldeb.

Mae canfyddiadau’r asesiad yn cadarnhau casgliad Adolygiad Gwersi a Ddysgwyd Windrush y gellir fod wedi rhagweld ac osgoi profiadau’r grŵp.

Mae’r Swyddfa Gartref wedi cytuno i ddod i gytundeb â ni i ddatblygu deilliannau penodol a mesuradwy trwy gynllun gweithredu yn seiliedig ar ein hargymhellion, i osgoi achosion o’r fath rhag digwydd eto.

Meddai Cadeirydd Dros Dro’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, Caroline Waters:

Roedd triniaeth y genhedlaeth Windrush yn sgil polisïau amgylchedd gelyniaethus yn staen cywilyddus ar hanes Prydain. Nid yw’n dderbyniol bod deddfwriaeth cydraddoldeb, wedi’i lunio i atal effaith annheg neu anghymesur ar bobl o leiafrifoedd ethnig, wedi cael ei hanwybyddu i bob pwrpas wrth lunio a rhoi polisïau ar waith, ac wedi cael goblygiadau affwysol ar fywydau cynifer o bobl.

“Nododd ein hadolygiad lle na gyflawnodd y Swyddfa Gartref ei rhwymedigaethau cyfreithiol yn llawn. Gweithiodd yr adran yn adeiladol gyda ni trwy gydol ein hasesiad, ac rydym yn falch ei bod yn barod i ymrwymo i ddod i gytundeb â ni i ddysgu’r gwersi o brofiadau’r genhedlaeth Windrush fel na’u hailadroddir fyth eto.

“Mae’r PSED yn amddiffynfa hanfodol i atal anghyfiawnderau rhag digwydd. Bydd yr argymhellion a wnaethom yn sbarduno llunio polisi cyhoeddus gwell  y tu hwnt i’r Swyddfa Gartref yn unig. Ysgrifennom at holl adrannau’r llywodraeth i sicrhau eu bod yn weithredol yn ystyried sut maent yn cyflawni’u rhwymedigaethau o dan y PSED. Dylai pob corff cyhoeddus nodi a sicrhau ei fod yn defnyddio’r darn hanfodol hwn o ddeddfwriaeth yn briodol. Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda’r llywodraeth i roi cydraddoldeb yn ganolog wrth wneud penderfyniadau fel bo gan bawb gyfle teg i ffynnu.”

Gwnaethom gyfres o argymhellion i helpu’r Swyddfa Gartref gydymffurfio â’r PSED yn effeithiol ac yn ystyrlon wrth ddatblygu, rhoi ar waith a monitro polisi ac arfer mewnfudo yn y dyfodol. Ymysg argymhellion eraill, dywedom y dylai’r Swyddfa Gartref:

  • Flaenoriaethu, gweithredu’n gynnar a defnyddio amrywiaeth o ffynonellau a thystiolaeth i ddeall effeithiau cydraddoldeb ei pholisïau a’i harferion - yn arbennig trwy ymgysylltu’n briodol â grwpiau a effeithiwyd arnynt.
  • Ystyried y cyd-destun hanesyddol yn llawn yn ogystal â goblygiadau cronnol ei pholisïau mewnfudo i rai grwpiau.
  • Gweithredu’n ystyrlon i wella’i gallu mewnol i ddeall a chydymffurfio’n llawn â’r PSED, i gyflawni’i hymrwymiad i gydraddoldeb.
  • Bod yn gwbl dryloyw ac yn agored i graffu ynglŷn ag ymrwymiad ac ymagwedd yr adran at gryfhau cydraddoldeb.

Cafodd achosion ac effeithiau’r amgylchedd gelyniaethus eu dadansoddi’n helaeth yn Adolygiad Gwersi a Ddysgwyd Windrush, a daeth i’r casgliad y gellid fod wedi rhagweld ac osgoi'r hyn a ddigwyddodd i aelodau Du’r genhedlaeth Windrush. Canfu hefyd fod y Swyddfa Gartref wedi arddangos anwybodaeth a difaterwch sefydliadol tuag at fater hil. Derbyniodd yr adran yr adolygiad a’r argymhellion yn llawn ac ymddiheurodd yn gyhoeddus am brofiadau’r genhedlaeth Windrush. Mae ein hasesiad yn cyfannu gwaith Adolygiad Williams, gan fwrw golwg yn benodol ar gymhwysiad y PSED wrth ddatblygu polisïau.  

Fe wnaethom asesu polisïau Swyddfa Gartref penodol a oedd yn gosod gofynion llymach ar unigolion i gynhyrchu dogfennaeth yn profi’u hawl i gael mynediad i wasanaethau ac i gadarnhau neu newid statws mewnfudo, o 2014 i 2018, a chanolbwyntiodd ar ofynion y PSED i gryfhau cydraddoldeb cyfle.

Rhannodd y Swyddfa Gartref dros 130 o ddarnau tystiolaeth â ni, gan gynnwys cyflwyniadau i weinidogion a chofnodion cyfarfodydd, i arddangos ei phroses llunio polisi. Cawsom hefyd gynrychioliadau allanol a gyflwynwyd gan unigolion a sefydliadau, a defnyddiom dystiolaeth berthnasol o Adolygiad Gwersi a Ddysgwyd Windrush a gynhaliwyd gan Wendy Williams.

Caiff cynllun gweithredu Swyddfa Gartref arfaethedig ei rannu â ni erbyn diwedd mis Ionawr 2021.

Mae gan y PSED botensial i sbarduno newid gwirioneddol, ond tro ar ôl tro rydym wedi’i wneud yn glir bod angen iddi gael ei chryfhau a’i thargedu’n fwy os yw i fod yn ymyriad ystyrlon ac nid ymarfer ticio’r bocs yn unig. Mae angen i gyrff cyhoeddus ac adrannau llywodraeth i fod yn fwy cyson yn y modd y maent yn rhoi’r ddyletswydd ar waith, a gweithredu’n ystyrlon trwy osod nodau penodol a chynlluniau gweithredu i fynd i’r afael â’r rhwystrau mwyaf a wyneba pobl sydd eisoes o dan anfantais ym Mhrydain heddiw.

Am yr asesiad

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)