Hierarchaeth troseddau casineb yn tanseilio hyder yn y gyfraith

Cyhoeddwyd: 12 Oct 2016

Mae ‘hierarchaeth troseddau casineb’ yn tanseilio hyder dioddefwyr yn y gyfraith, yn ôl David Isaac, Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Mae amddiffynion cyfreithiol anghyfartal wedi creu system dwy-haen lle gall achosion troseddau casineb gwaethygedig ar sail hil a chrefydd gael eu collfarnu’n fwy hallt na ffurfiau eraill o droseddau casineb, megis y rheini ar sail anabledd, statws trawsryweddol neu gyfeiriadedd rhywiol.

Mae’r Comisiwn yn galw ar y llywodraeth i lansio adolygiad graddfa lawn o droseddau gwaethygedig a darpariaeth dedfrydu. Mae troseddau casineb yn parhau i fod yn achosion lle mai adrodd annigonol arwyddocaol ohonyn nhw, ac mae dioddefwyr yn llai tebygol na dioddefwyr troseddau eraill o fod yn fodlon gydag ymateb yr heddlu.

Meddai David Isaac:

“Melltith ffiaidd ar gymdeithas yw troseddau casineb a rhaid i ni wneud ein gorau glas i annog dioddefwyr i geisio am gyfiawnder.

"I ganiatáu hyn i ddigwydd, mae pobl angen hyder llawn yn y gyfraith a gwybod y bydd y rheini sydd yn ymgymryd â’r gweithgareddau ofnadwy hyn yn cael eu cosbi. Mae’r cyfreithiau a’r dedfrydu ar hyn o bryd wedi creu hierarchaeth troseddau casineb. Mae hyn yn cyfleu’r neges bod rhai grwpiau yn fwy teilwng o gael eu diogelu nag eraill, ac mae’n tanseilio hyder dioddefwyr yn y gyfraith. Dyna’r rheswm yr ydym yn galw ar y llywodraeth i ymgymryd ag adolygiad graddfa lawn o droseddau gwaethygedig a darpariaeth dedfrydu.”

Yn dilyn pleidlais Brexit, gwnaeth yr heddlu ar draws Cymru a Lloegr nodi naid arwyddocaol mewn achosion troseddau casineb. Mae’r rhain ers hynny wedi gostwng, ond yn aros yn uwch nag oedden nhw cyn y refferendwm. Mae’r Comisiwn wedi croesawu Cynllun Gweithredu’r Llywodraeth ar Droseddau Casineb a gafodd ei ddiwygio’n ddiweddar, yn enwedig ymdrechion i weithio gydag ysgolion a chymunedau lleol, i wella’r broses adrodd ac i gasglu data wedi'i dadgyfuno ar achosion a gofnodwyd.

Fodd bynnag, mae llawer i’w wneud eto i sicrhau bod troseddau casineb yn cael eu trin mewn ffordd gyson yng Nghymru a Lloegr, gan gynnwys rhannu gwybodaeth yn well yn ogystal ag arfer da sydd wedi’i brofi’n gadarn, deall y gwir achosion a chael awdurdodau cyhoeddus i ymgysylltu’n fwy rhagweithiol wrth daclo troseddau casineb.

Fel rhan o’i ymateb i Ymchwiliad Pwyllgor Dethol ar Faterion Cartref i droseddau casineb a’u canlyniadau treisgar, mae’r Comisiwn yn galw ar y llywodraeth i:

  • lansio adolygiad graddfa lawn ar unwaith i droseddau gwaethygedig a darpariaeth dedfrydu yng Nghymru a Lloegr
  • monitro defnydd o ganllawiau dedfrydu ar gyfer troseddau casineb yng Nghymru a Lloegr i asesu cysondeb dedfrydu
  • sicrhau bod data cyson yn cael ei gasglu ar draws Cymru a Lloegr, y system cyfiawnder troseddol ac o fewn asiantaethau unigol i ganiatau dadansoddi cymharol a chronolegol
  • cefnogi’r heddlu ac asiantaethau cysylltiedig wrth ymgynghori â phobl o gymunedau lleol wrth iddyn nhw werthuso eu prosesau adrodd a chofnodi a’r camau a gymerwyd i’w symleiddio
  • adolygu’r adrodd am droseddau casineb i sefydliadau trydydd parti
  • sicrhau bod yr heddlu yn cyfeirio pob dioddefwr troseddau casineb a phob achos i wasanaethau cymorth perthnasol, eu heffaith a’u cynaliadwyedd, amlygu bylchau daearyddol a thematig a sicrhau eu bod nhw’n gyson â systemau cofnodi’r heddlu
  • sicrhau y dylai’r fath wasanaethau gael arian digonol a bod pob dioddefwr yn cael gwybod a fydd ei achos yn cael ei archwilio a/neu a fu unrhyw gollfarnu, yn ogystal â diweddariadau rheolaidd ar gynnydd unrhyw archwiliad neu gollfarnu
  • adolygu deddfwriaeth berthnasol i sicrhau bod troseddau yn cydbwyso cosbau yn effeithiol ar gyfer iaith casineb gyda’r hawl i ryddid mynegiant ym maes cyfathrebu electronig preifat.

Nodiadau i olygyddion

  • Darllen tystiolaeth ysgrifenedig y Comisiwn i ymchwiliad y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cartref i Droseddau Casineb a’i ganlyniadau treisgar.
  • Gall troseddau casineb ar sail hil a chrefydd gael eu collfarnu o dan y Ddeddf Trosedd ac Anhrefn (1998), tra gall mathau eraill o droseddau casineb, megis y rhai ar sail anabledd, statws trawsryweddol neu gyfeiriadedd rhywiol rhywun eu collfarnu o dan y Ddeddf Cyfiawnder Troseddol
  • Yn yr Alban, datblygodd y Comisiwn brosiect pwysig i gynyddu cyfraddau adrodd am droseddau casineb ar sail LGBTI mewn partneriaeth â’r Rhwydwaith Cydraddoldeb, LGBT Ieuenctid yr Alban a’r Consortiwm LGBT. 
  • Hefyd cyhoeddodd y Comisiwn yn ddiweddar adroddiad ar Droseddau yn erbyn pobl anabl, a ganfu fod oedolion anabl yng Nghymru a Lloegr wedi dioddef oddeutu 56,000 o achosion o drosedd casineb ar sail anabledd y flwyddyn yn ystod y cyfnod 2011 i 2014. Cafodd hanner (52%) o achosion trosedd casineb ar sail anabledd yn ystod y cyfnod cofnodi eu hadrodd wrth yr heddlu, tra dywedodd 6 o bob 10 o bobl a oedd wedi cysylltu â’r heddlu yn dilyn achos o drosedd casineb ar sail anabledd eu bod yn fodlon gyda’r modd y triniodd yr heddlu’r broblem. 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)