Galw amser ar NDAau mewn achosion gwahaniaethu

Cyhoeddwyd: 17 Oct 2019

Ddwy flynedd ar ôl yr ymgyrch #metoo, mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (CCHD) wedi lansio canllaw newydd i gyflogwyr, ar y defnydd o gytundebau cyfrinachedd (yn aml yn cael eu cyfeirio fel NDAau) mewn achosion gwahaniaethu.  

 

Mae’r canllaw yn cynnig eglurder i gyflogwyr a chyflogeion fel ei gilydd ar y gyfraith ynghylch cytundebau cyfrinachedd a phryd a sut y gellir eu defnyddio. Mae hefyd yn amlinellu arfer da wrth ddefnyddio’r NDAau er mwyn annog mwy o dryloywder a dealltwriaeth well o fathau gwahanol o wahaniaethu, fel y gellir nodi problemau systemig, ac i gyflogwyr a chyflogeion fynd i’r afael â nhw.

Meddai Rebecca Hilsenrath, Prif Weithredwr y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol: 

“Rydym yn galw amser ar NDAau sydd wedi cael eu defnyddio i guddio gwahaniaethu, aflonyddu neu erledigaeth. Nid oes rhagor o esgusodion. Dylai pawb allu siarad am aflonyddu ac erledigaeth. Ni ddylid atal neb rhag siarad. Mae gennym oll yr hawl i weithio mewn amgylchedd diogel ac, os am gael gweithle iach, mae angen i gyflogwyr fynd ati i sicrhau bod llais gan y rheini sydd yn gweithio iddynt. Bydd ein canllaw yn gwireddu hynny.”

 

Mae’r canllaw yn dilyn adroddiad 2018 y CCHD, ‘Trowch y byrddau: rhoi terfyn ar aflonyddu rhywiol yn y gweithle’, a oedd yn egluro er bod gan rai cytundebau cyfrinachedd ddefnydd cyfreithlon, fe gânt eu defnyddio’n rheolaidd ac yn amhriodol i guddio, ac atal gweithwyr rhag cwyno am, aflonyddu. Yn ei dro, atal trafod gwahaniaethu ar raddfa ehangach.              

Amlinella rai pethau allweddol i wneud a pheidio â’u gwneud:

  • Peidiwch fyth â gofyn i weithiwr arwyddo cytundeb cyfrinachedd fel rhan o’i gontract cyflogaeth a fyddai’n ei atal rhag cyflwyno hawliad gwahaniaethu yn eich erbyn yn y dyfodol.  
  • Peidiwch â defnyddio cytundeb cyfrinachedd i atal gweithiwr rhag trafod achos gwahaniaethu a ddigwyddodd yn ei weithle oni bai, er enghraifft, bod y dioddefwr wedi gofyn am gyfrinachedd ynghylch ei brofiad gwahaniaethu
  • Peidiwch fyth â defnyddio cytundeb cyfrinachedd i atal cyflogeion rhag chwythu’r chwiban, adrodd am achos o droseddu neu ddatgelu gwybodaeth arall yn ofynnol yn ôl y gyfraith.
  • Rhowch ddigon o amser bob amser i’ch gweithiwr ddarllen a deall telerau’r cytundeb cyfrinachedd yn llawn.
  • Rhowch bob amser gopi o’r cytundeb cyfrinachedd i’ch gweithiwr.
  • Gwnewch yn siŵr bod y cytundeb cyfrinachedd yn manylu’n union ar ba wybodaeth sydd yn gyfrinachol.
  • Gwnewch yn siŵr i fonitro’r defnydd o gytundebau cyfrinachedd yn eich gweithle.

Mae hefyd yn amserol yn atgoffa cyflogwyr i ddiweddaru unrhyw bolisïau hen ffasiwn, megis y rheini ar fwlio neu aflonyddu.

Cyhoeddodd y CCHD y canllaw gan ddefnyddio’i bwerau i ddarparu gwybodaeth a chyngor o dan adran 13 Deddf Cydraddoldeb 2006.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)