Corff cydraddoldeb yn galw ar manweithwyr i wneud mwy i gwsmeriaid anabl yn ystod argyfwng corona

Cyhoeddwyd: 07 May 2020

Dywedwyd wrth y sector manwerthu i gymryd camau cyflym i sicrhau na chaiff pobl anabl eu gadael mewn sefyllfa lle na fyddant yn gallu siopa am fwyd a hanfodion yn ystod yr argyfwng coronafeirws.

Mewn llythyr agored (isod), dywedodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol wrth Gonsortiwm Manwerthu Prydain (BRC) ei fod yn anfodlon â’i ymateb i’n llythyr gwreiddiol, gan amlygu pryderon bod nifer fawr o bobl anabl yn y DU, nad ydynt yn perthyn i grŵp uchel ei risg y llywodraeth, yn wynebu rhwystrau ychwanegol wrth siopa am hanfodion.

Darllen ymateb Consortiwm Manwerthu Prydain (311KB, PDF)

Rydym wedi amlinellu methiant y BRC i gydnabod y rhwymedigaethau cyfreithiol ar fanwerthwyr i wneud addasiadau rhesymol ar gyfer pobl anabl. Datgelom hefyd ein bod yn adolygu mwy na 300 o hawliadau yn erbyn prif farchnadoedd, wedi’u coladu gan Fry Law, yn sgil methu ag ystyried anghenion pobl anabl a gwneud addasiadau i ganiatáu i bobl siopa am hanfodion.

Mae’r hawliadau yn cynnwys defnyddiwr cadair olwyn a wrthodwyd cymorth iddo i gyrraedd eitemau a oedd wedi’u gosod ar silffoedd uchel; a chwsmeriaid â nam ar eu golwg a wrthodwyd cymorth tywyswr sydd yn gallu gweld.

Mae materion cyffredin eraill yn cynnwys gwefannau anhygyrch a chiwiau hir sydd yn gallu achosi problemau i bobl a materion symudedd ganddynt neu gyflyrau poen cronig.

Meddai Rebecca Hilsenrath, Prif Weithredwr y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

“Rydym oll wedi’n hysbrydoli gan y caredigrwydd a arddangoswyd yn ystod y pandemig gan ffrindiau a dieithriaid. Ond mae gan bobl anabl yr hawl i fyw’n annibynnol, ac mae hynny’n cynnwys siopa am fwyd a hanfodion. Fel arall, bydd gormod o bobl yn cwympo trwy’r bwlch. Nid yw’r heriau eithriadol sydd yn wynebu’r sector manwerthu yn negyddu ei ddyletswydd gyfreithiol i ystyried anghenion pobl anabl a gwneud newidiadau bach, rhesymol i fodloni pawb yn deg.

“Edrychwn ymlaen at glywed rhagor oddi ar y BRC a gwnawn barhau i ystyried sut orau i ddefnyddio’n pwerau cyfreithiol i fynd i’r afael â’r mater enbyd hwn.”

Corff cydraddoldeb cenedlaethol Prydain yw’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, sydd yn diogelu a gorfodi’r cyfreithiau sydd yn amddiffyn hawliau pobl i degwch, urddas a pharch. Ers dechrau’r achos coronafeirws, buom yn gweithio’n galed i gynnal gwerthoedd a rennir y genedl o gyfiawnder, rhyddid a thosturi ac rydym wedi ymrwymo i hyrwyddo hawliau’r mwyaf dan anfantais yn y gymdeithas yn ystod ac ar ôl y cyfnod hwn o argyfwng cenedlaethol.

Ein llythyr agored

Diolch am ymateb i fy llythyr yr wythnos ddiwethaf. Rwy’n cytuno ein bod wedi gweld gweithrediadau dyrchafol o garedigrwydd gan wirfoddolwyr yn ystod hynt y pandemig hwn a hoffwn ail-ddweud fy ngwerthfawrogiad i gyfraniad y sector manwerthu bwyd, yn enwedig staff y llinell flaen.

Fodd bynnag, nid yw cymorth gwirfoddol yn negyddu’r gofynion cyfreithiol ar fanwerthwyr. Pryderaf nad yw eich ymateb i fy llythyr diwethaf yn cydnabod y rhwymedigaethau cyfreithiol ar fanwerthwyr i wneud addasiadau ar gyfer pobl anabl o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a hawliau pobl anabl i fyw’n annibynnol.

Er ein bod yn nodi o’ch ymateb mai’r ‘prif nod i fanwerthwyr oedd helpu sicrhau y gallai grwpiau a warchodir yn glinigol a nodwyd gan y Llywodraeth gael mynediad hawdd i fwyd heb risgiau ychwanegol i’w hiechyd’ mae diffiniad anabledd o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn ehangach na diffiniad y Llywodraeth ar gyfer unigolion a warchodir. Drwy gefnogi unigolion gwarchodedig yn unig, mae’ch aelodau mewn risg o adael cryn nifer o bobl anabl ar y cyrion heb allu siopa am hanfodion.

Cysylltodd Fry Law â ni i gadarnhau bod 300 o gleientiaid unigol ganddynt y mae eu hawliadau yn cynnwys seiliau ar gyfer gweithredu yn erbyn pob prif farchnad. Cafodd pob un o’r hawliadau hyn eu cyflwyno o fewn llai na mis sydd yn dangos problem systemig. Fel y rheolydd yn y maes hwn, rydym yn adolygu’r hawliadau hyn ac yn ystyried sut orau y gallwn ddefnyddio’n pwerau cyfreithiol i fynd i’r afael â’r mater hwn mor brydlon â phosib.

Mae’r hawliadau a godwyd gyda ni i gyd yn ymwneud â’r methiant i wneud addasiadau rhesymol yn y siop ac ar-lein. Mae’r problemau’n eang eu hystod ac yn cynnwys gwefannau nad ydynt yn hygyrch, gwrthod gofalwyr sydd yn gallu gweld i bobl â nam ar eu golwg, gwrthod cymorth i ddefnyddwyr cadair olwyn er mwyn iddynt gael nwyddau o silffoedd uchel, pobl ag anableddau cudd megis rhai dietau neu awtistiaeth nad ydynt yn gallu cael yr eitemau sydd ei angen arnynt oherwydd polisïau yn cyfyngu’r nifer o eitemau, pobl ag anawsterau symudedd nad ydynt yn gallu cael seibiant wrth giwio mewn llinell hir o bobl, a llawer mwy.

Er ein bod yn cydnabod yr heriau sydd yn wynebu’r sector manwerthu yn y cyfnod hwn, mae pobl anabl yn wynebu cyni arbennig yn sgil y pandemig ac mae ganddynt hawl i ddibynnu ar eu hawliau. Addasiadau rhesymol yw’r rhain y mae gofyn yn gyfreithiol i fanwerthwyr eu hystyried wrth newid polisïau. Gofid sylweddol yw pobl anabl yn sôn nad ydynt o gwbl wedi gallu cwyno am y problemau hyn pan oeddent am wneud hynny neu heb gael unrhyw ymateb i’w cwyn, sydd yn dod â ni i’r casgliad na chafodd unrhyw ystyriaeth mewn gwirionedd ei roi ar a ellid fod wedi gwneud un rhywbeth i’w helpu.

Er y sicrwydd yn eich llythyr mae o hyd fwy i’w wneud o ran y grŵp o unigolion a warchodir hefyd. Cafodd pryderon eu mynegi bod eich aelodau yn caniatáu mynediad yn unig i’r rhestri cwsmeriaid siopa sydd eisoes gennych ar-lein ac y bu anawsterau i unigolion a warchodir yng Nghymru allu ymuno â’r rhestri hyn.

Mae’n hanfodol bod manwerthwyr yn ymateb â hyblygrwydd a dealltwriaeth i ddiwallu anghenion pobl anabl bob amser. Rwy’n awyddus i ddeall pa gamau rydych yn eu cymryd i gefnogi’ch aelodau a sicrhau bod anghenion pob cwsmer yn cael eu diwallu a gobeithio y caf gyfle i drafod y materion pwysig hyn gyda chi a’ch tîm.

Yr eiddoch yn ddiffuant,

Rebecca Hilsenrath

Prif Weithredwr, Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol

 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)