Ffioedd tribiwnlys cyflogaeth yn anghyfreithlon ac yn gwahaniaethu medd y Goruchaf Lys.

Cyhoeddwyd: 26 Jul 2017

Gwarafunwyd eu hawliau i gyfiawnder i filoedd o fenywod a phobl mewn swyddi cyflog isel oherwydd y rheolau presennol ar ffioedd ar gyfer tribiwnlysoedd cyflogaeth, meddai’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Mae’r ffioedd ar gyfer cyflwyno achos gwahaniaethu gerbron tribiwnlys yn golygu bod rhaid i lawer o bobl gerdded i ffwrdd heb gael y cyfle i wneud iawn iddyn nhw am rywbeth a aeth o chwith,  gyda chyflogwyr yn cael dihangfa er iddyn nhw wneud penderfyniadau anghyfreithlon.

Yn siarad ar ôl i Unison ennill dyfarniad yn y Goruchaf Lys bod y rheolau presennol yn anghyfreithlon ac yn gwahaniaethu, galwodd David Isaac, Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, am i’r polisi presennol gael ei ddileu ac i’r Llywodraeth feddwl eto. Meddai ef:

"Mae rhaid seilio’r hawl i gyfiawnder ar deilyngdod eich achos ac nid ar eich gallu i dalu. Efallai bod yr hawl hon wedi’i gwarafun i filoedd o bobl gyda’r gost ariannol yn rhy uchel iddyn nhw allu cael cyfiawnder. Mae dyfarniad y Goruchaf Lys yn un damniol ar y drefn bresennol. Mae’n rhoi rhyddid i gyflogwyr wahaniaethu ac mae rhaid ei ddileu. Nid yw’r gyfraith yn gweithio heblaw bod y bobl yn gwybod ei fod yn system deg a chyfiawn ac na fydd y mwyaf a’r cryfaf bob amser yn ennill."

Darparodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ddadleuon cyfreithiol, annibynnol, ac arbenigol yn ystod yr achos. Yn dilyn cyflwyniad ffioedd tribiwnlys cyflogaeth ym mis Gorffennaf 2013, gwnaeth achosion gwahaniaethu ar sail rhyw, anabledd a hil, yn ogystal â hawliadau cyflog cyfartal, i gyd ostwng oddeutu 50% yn 2016 i 2017 o’i gymharu â’r flwyddyn olaf cyn y ffioedd.

Mae hawliadau gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth wedi gostwng hefyd o 45%. Yn ychwanegol i’r rhwystr ffioedd, mae’r terfyn amser byr o dri mis i gyflwyno achos yn atal menywod sydd yn ymgodymu â bod yn fam newydd rhag cael mynediad i gyfiawnder.

Meddai David Isaac:

“Mae menywod yn wynebu cosb ddwbl gyda ffioedd uchel ac amserlenni byr i gyflwyno achosion gwahaniaethu ar sail mamolaeth. Dylid ymestyn y terfyn amser i 6 mis yn hytrach nag i famau newydd gael y pwysau ychwanegol o orfod hastu i wneud hawliad.”

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)