Corff cydraddoldeb i archwilio aflonyddu hiliol mewn prifysgolion

Cyhoeddwyd: 04 Dec 2018

Mae corff cydraddoldeb cenedlaethol Prydain yn lansio ymchwiliad ffurfiol i aflonyddu hiliol mewn prifysgolion.

Mae prifysgolion a chyrff cynrychiadol wedi codi pryderon bod aflonyddu hiliol yn effeithio ar staff a myfyrwyr fel ei gilydd ym mhrifysgolion Prydain, a allai effeithio ar ddewis aelodau staff i aros gyda’u cyflogwyr. Awgrymodd rai cynrychiolwyr myfyriwr fod prifysgolion yn brwsio achosion o dan y carped oni bai iddynt fynd yn bellgyrhaeddol ar y cyfryngau cymdeithasol.

Mae hefyd gysylltiad rhwng cael eich gwneud i deimlo nad oes croeso ichi a chyrhaeddiad, a allai gyfrannu i’r cymwysterau is a gyflawnwyd gan fyfyrwyr lleiafrifoedd ethnig er bod mwy ohonynt yn mynd ymlaen i addysg uwch. Yn sgil hynny, mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (CCHD) wedi lansio ymchwiliad i ddeall y sefyllfa a’r hyn y gellir ei wneud i fynd i’r afael ag ef. 

Mae’r CCHD am glywed gan staff a myfyrwyr prifysgol i ddeall eu profiadau aflonyddu hiliol ym maes addysg uwch ac i weld a yw prifysgolion yn ymateb yn effeithiol iddo ac yn cefnogi pobl yn dilyn profiadau o’r fath. Bydd hefyd yn gofyn i unigolion pam wnaethon nhw sôn am eu profiadau neu beidio â sôn amdanyn nhw a pha brosesau neu systemau cefnogaeth fyddai wedi ei wneud yn haws iddynt sôn am yr hyn a ddigwyddodd. 

Bydd yn ofynnol i brifysgolion a ariennir yn gyhoeddus ddarparu gwybodaeth fanwl ynglŷn â’r prosesau sydd ganddynt ar waith i gefnogi staff a myfyrwyr sydd wedi dioddef neu fod yn dyst i aflonyddu hiliol wrth weithio neu astudio yn y brifysgol. Bydd hyn yn cynnwys pa mor effeithiol oedd prifysgolion wrth ymateb i achosion unigol ac yn defnyddio data i’w helpu i ganfod atebion i’r broblem.

Yn benodol, bydd yr ymchwiliad yn bwrw golwg ar achosion o aflonyddu hiliol pan fo’n digwydd rhwng unigolion, er enghraifft staff y brifysgol ar fyfyriwr, staff ar staff, myfyriwr ar fyfyriwr a myfyriwr ar staff.  

Bydd yr ymchwiliad yn defnyddio’r dystiolaeth hon i ddatblygu argymhellion i’r hyn y gellid ei wneud i wella’r ffyrdd y bydd prifysgolion yn ymateb i aflonyddu hiliol o staff a myfyrwyr.

Meddai David Isaac, Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol:

‘Mae aflonyddu hiliol o unrhyw fath yn ffiaidd, cynhennus ac yn gwbl annerbyniol. Does dim lle iddo yn y gymdeithas ac mae’r lefel ohono a welom yn digwydd o fewn prifysgolion yn ofidus ofnadwy, yn arbennig pan fo’n effeithio’n andwyol ar gyrhaeddiad myfyrwyr ac yn gadael staff yn teimlo eu bod wedi’u gwawdio neu eu’u tanseilio. Fel corff cydraddoldeb Prydain, rydym wedi ymrwymo i gynnal cydraddoldeb a hawliau dynol a defnyddio’n pwerau a mewnwelediad i brofiadau pobl i wneud argymhellion priodol ar gyfer gweithredu.

‘Rhaid i bawb gael y cyfle i gyrraedd eu potensial drwy addysg. Mae rhaid i brifysgolion gael systemau ar waith i atal aflonyddu hiliol rhag bod yn faen tramgwydd i gyrhaeddiad addysgol a sicrhau unioniad i ddioddefwyr.’

Cylch gorchwyl llawn yr ymchwiliad yw:

  • Deall y mathau o aflonyddu hiliol a ddioddefodd staff a myfyrwyr mewn Sefydliadau Addysg Uwch a ariennir yn gyhoeddus (HEIs) a ble mae’r achosion hyn yn digwydd.
  • Deall i’r graddau mae HEIs yn darparu llwybrau i unioniad y gall staff a myfyrwyr drwyddynt sôn am achosion aflonyddu hiliol ac i’r graddau mae’r rhain ar gael ac yn hygyrch. 
  • Deall yr hyn sy’n golygu camau effeithiol wrth ymateb i adroddiad o aflonyddu hiliol ac i’r graddau y mae’r llwybrau i unioniad sydd ar gael i staff a myfyrwyr HEIs yn esgor ar gamau effeithiol.
  • Lle nad yw’r llwybrau i unioniad, y gall staff a myfyrwyr HEIs drwyddynt sôn am aflonyddu hiliol, ar gael neu’n hygyrch, neu nad oes camau effeithiol yn eu sgil, i wneud argymhellion ar gyfer gwelliant a fydd yn galluogi staff a myfyrwyr i gael unioniad yn well yn dilyn achos o aflonyddu hiliol yn y sefydliadau hynny.
  • Asesu a yw cyfrifoldebau statudol neu gyfreithiol eraill HEIs i staff a myfyrwyr yn y sefydliadau hynny sy’n dioddef aflonyddu hiliol yn ddigonol i sicrhau darpariaeth llwybrau effeithiol, hygyrch ac sydd ar gael i unioniad.

Nodiadau i olygyddion 

  • Bydd yr ymchwiliad yn cynnwys prifysgolion a ariennir yn gyhoeddus ym Mhrydain.
  • Caiff yr ymchwiliad a’r alwad am dystiolaeth eu lansio ar 4 Rhagfyr 2018. Bydd yr alwad am dystiolaeth yn cau ar 15 Chwefror 2019. Bydd yr arolwg o brifysgolion yn rhedeg o 10 Rhagfyr i 25 Ionawr. Caiff canfyddiadau terfynol ac argymhellion eu cyhoeddi erbyn hydref 2019.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)