Cadeirydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn galw am darged piblinell i gynyddu menywod ar fyrddau

Cyhoeddwyd: 07 Jul 2016

Mae targedau a gafodd eu gosod gan y llywodraeth i gynyddu cynrychiolaeth menywod ar fyrddau cwmnïau FTSE yn dangos ‘diffyg uchelgais’ ac nid yw’n ddigon o bell ffordd, yn ôl Cadeirydd newydd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Wrth sylwi ar gyhoeddiad heddiw ynglŷn â tharged adolygiad Hampton-Alexander i gyflawni 33% o fenywod ar fyrddau erbyn 2020 ar draws yr FTSE 350, meddai David Isaac:

"Mawr yw fy ngofid o weld bod cynnydd wedi sefyll yn stond ac ar ei isaf ers pum mlynedd. Er i ni groesawu’r adolygiad newydd hwn i barhau i wneud cynnydd, mae’r targedau presennol yn dangos diffyg uchelgais ac nid yw’n ddigon o bell ffordd. Mae angen taer arnom i weld egni a phenderfyniad newydd i wneud cynnydd pellach.

"Byddwn yn cyflwyno cyfres o argymhellion polisi i adolygiad Syr Philip Hampton i godi’r uchelgais."

Yn ei araith fawr gyntaf heno bydd yn galw am darged cenedlaethol newydd y dylai hanner penodiadau newydd i uwch swyddi a swyddi lefel gweithredol yng nghwmnïau’r FTSE 350 a’r holl gwmnïau rhestredig fod yn fenywod o hyn allan. Bydd hyn yn gwarantu piblinell gref o fenywod ar gyfer yr uwch swyddi.

Bydd yn dweud:

"Heb ffocws eglur a tharged ar wella amrywiaeth yn benodol i uwch reolwyr a chyfarwyddwyr gweithredol ac ymagwedd fwy agored a chreadigol i uwch rolau rhan amser a hyblyg a llwybrau gyrfa, byddwn yn y pendraw yn aflwyddiannus wrth geisio newid DNA busnesau."

Yn ei araith gyweirnod i Rwydwaith y Cyflogwyr dros Gydraddoldeb a Chynhwysiant, bydd Mr Isaac hefyd yn dweud y dylai trefniadau gweithio hyblyg fod ar gael i ddynion a menywod fel hawl o’r cychwyn deg wrth ddechrau swydd newydd, heblaw bod cyfiawnhad rhesymol dros beidio â’i gynnig.

Bydd yn galw ar y llywodraeth i ddatblygu cynigion i annog cyflogwyr i gynnig trefniadau gwahanol o weithio’n hyblyg o ddechrau’r contract, yn hytrach na gorfod aros am y chwe mis cyfredol cyn gallan nhw wneud cais amdano. Bydd yn dweud y byddai hyblygrwydd gwell yn galluogi dynion a menywod fel ei gilydd i ddilyn gyrfa a magu plant yn lle gorfod dewis y naill neu’r llall.

Bydd hefyd yn galw am y llywodraeth i fynd ymhellach a gofyn i gwmniau gyhoeddi mwy o wybodaeth ar eu bylchau cyflog rhwng y rhywiau, ac egluro’r camau y byddan nhw yn eu cymryd i wthio cynnydd pellach. Bydd cwmnïau sy’n gwneud yr ymdrech i ddileu rhwystrau i gadw a meithrin eu cyflogeion benywaidd yn canfod eu bod yn denu’r doniau gorau a fydd yn eu helpu i gadw eu min cystadleuol. Bydd adroddiad newydd sydd i gael ei gyhoeddi gan y Comisiwn yn ddiweddarach eleni yn dangos bod ymdrechion i gau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau wedi ‘sefyll’ ar 19.2% ers 2014.

Bydd argymhellion yn cynnwys:

  • Bylchau cyflog rhan amser: Gofyniad i gyhoeddi bylchau cyflog fel y gellir cymharu tâl menywod sy’n gweithio rhan amser â dynion mewn rolau llawn amser. Ar hyn o bryd mae bwlch o 38.2% mewn enillion canolrif yr awr wrth gymharu menywod rhan amser â dynion llawn amser. Bydd menywod yn fwy tebygol o weithio rhan amser oherwydd eu cyfrifoldebau gofalu ond mae cryn nifer o ddynion hefyd am gymryd rhan gofalu weithredol. Ni ddylai gweithio rhan amser neu drefniant gweithio hyblyg fod yn gap ar degwch neu gyfle i ddynion a menywod fel ei gilydd, ac ni ddylid cyfyngu gweithio rhan amser i rolau cyflog is.
  • Bylchau cyflog yn ôl cyflog dechreuol: Dylai fod yn ofynnol i gyflogwyr gyhoeddi’r gwahaniaeth rhwng cyflog dechreuol dynion a menywod. Dengys ein hymchwil fod cyflogau graddedigion ar gyfartaledd yn uwch i ddynion nag i fenywod, hyd yn oed pan fo’r radd yn debyg. Gallai penderfyniadau cyflogwyr ar dâl, wrth recriwtio,  greu bylchau cyflog a fydd yn para trwy gydol gyrfa cyflogai.
  • Gwneud trefniadau gweithio hyblyg a llwybrau gyrfa'r peth arferol i’w wneud: Dylai cyflogwyr gynnig trefniadau hyblyg i bob swydd heblaw bod cyfiawnhad rhesymol am beidio â’i gynnig. Ar hyn o bryd, mae rhaid i gyflogeion aros am chwe mis cyn gallan nhw wneud cais am drefniant gweithio hyblyg. Dengys ein hymchwil fod cyflogwyr fel arfer yn caniatáu’r ceisiadau hyn, ond bod menywod wedyn yn dioddef effeithiau negyddol. I wneud trefniadau gweithio hyblyg yn rhan o ddiwylliant gweithio Prydain, rydym yn galw ar y Llywodraeth i ddatblygu cynigion i annog cyflogwyr i gynnig trefniadau gweithio hyblyg gwahanol o’r dechrau’n deg, a chaniatáu’r hawl i gyflogeion newydd ofyn am drefniant gweithio hyblyg cyn gynted ag y bôn nhw’n dechrau’r swydd newydd.

Bydd hefyd yn ailadrodd ei fod am i’r Comisiwn fod yn rheolydd cyfreithiol ‘fwy cydnerth’, gan ddefnyddio ei bwerau cyfreithiol unigryw pan fo cwmnïau yn systematig yn mynd yn groes i’r gyfraith. Gallai hyn gynnwys ymchwiliadau ac archwiliadau ‘ymosodiad chwim’ i arferion a allai fod yn anghyfreithlon. Gallai’r rhain gynnwys materion megis talu bonysau uwch i ddynion nag i fenywod pan nad yw’r amgylchiadau’n cyfiawnhau hynny, neu beidio â chynnig cyfweliad i fenywod sydd mewn oed i gael plant rhag ofn iddyn nhw ddod yn feichiog.

Meddai David Isaac:

"Er y bu rhywfaint o gynnydd sydd i’w groesawu, ni allwn fodloni ar hynny pan fo gan 60% o gwmnïau FTSE 350 lai na chwarter o fenywod ar eu byrddau ac mae bylchau cyflog yn aros mor ystyfnig. Mae angen i ni ochel rhag hunanfodlonrwydd a chodi ein huchelgeisiau i gyflawni newid gwirioneddol.

"Mae diffyg amrywiaeth ar fyrddau nid yn unig yn niweidiol i fenywod â’r gallu i ddal uwch swyddi o’r fath ond hefyd i’n busnesau a’r economi. Mewn economi byd eang sydd o hyd yn fwy cystadleuol, ni allwn fforddio i esgeuluso doniau hanner ein poblogaeth. Yn syml - bydd cwmnïau gyda byrddau amrywiol a gweithluoedd amrywiol yn elwa ar y doniau gorau a’r syniadau gorau."

Nodiadau i olygyddion

Am ragor o wybodaeth am ein hymchwiliad i fenywod ar fyrddau, ymwelwch â’n tudalen ymchwiliad i benodiadau bwrdd cwmniau FTSE 350 board.

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)