Canolfan Symud Mewnfudwyr Brook House: llythyr i’r Ysgrifennydd Cartref

gan Rebecca Hilsenrath

Cyhoeddwyd: 18 Oct 2017

Ysgrifennodd ein Prif Weithredwr, Rebecca Hilsenrath, at yr Ysgrifennydd Cartref, y Gwir Anrhydeddus Amber Rudd AS, am y pryderon dros Ganolfan Symud Mewnfudwyr Brook House a godwyd gan Raglen Panorama’r BBC yn ddiweddar.

Brook House Immigration Removal Centre: Article 3 inquiry

Canolfan Symud Mewnfudwyr Brook House: Ymchwiliad Erthygl 3

Ysgrifennaf atoch mewn perthynas â’r pryderon sylweddol a gododd Rhaglen Panorama’r BBC Undercover: Britain’s Immigration Secrets (link to BBC iPlayer), a ddarlledwyd ar 4 Medi 2017. Amlygodd y rhaglen ddarn o ffilm gudd o swyddogion carchar yng Nghanolfan Symud Mewnfudwyr Brook House (IRC), a reolir gan G4S. Gwelwyd y swyddogion hyn yn gwaradwyddo a cham-drin carcharorion, gan gynnwys yn ôl pob golwg yn cyflawni ymosodiad corfforol difrifol a gafodd ei weld gan aelod o staff gofal iechyd ond ni soniwyd amdano.

Fel y gwyddoch, corff cydraddoldeb cenedlaethol Prydain yw’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a dyfarnwyd statws ‘A’ iddo fel Sefydliad Hawliau Dynol Cenedlaethol gan y Cenhedloedd Unedig. Rydym yn gorff statudol annibynnol, gyda’r mandad i annog cydraddoldeb ac amrywiaeth, dileu gwahaniaethu anghyfreithlon, a gwarchod a hybu hawliau dynol pawb ym Mhrydain. O dan ddarpariaethau Deddf Cydraddoldeb 2006, mae gan y Comisiwn amrywiaeth o bwerau i’w defnyddio i gyflawni ei gyfrifoldebau statudol, o ddarparu cyngor a gwybodaeth (o dan adran 13 y Ddeddf) i gymryd camau gorfodi cyfreithiol (gan ddefnyddio un neu fwy o’r pwerau a nodir yn adrannau 20 i 33 y Ddeddf). Mae pŵer gan y Comisiwn o dan adran 30 y Ddeddf i gychwyn camau cyfreithiol, gan gynnwys adolygiad barnwrol parthed unrhyw un o’i swyddogaethau, ac nid oes angen iddo ddioddef gweithred anghyfreithlon (neu’r methiant i weithredu) y mae camau cyfreithiol y Ddeddf Hawliau Dynol yn ymwneud ag ef.

Mae gennym rôl statudol i gynghori llywodraeth ar gysondeb polisi a deddfwriaeth gyda chyfraith cydraddoldeb a hawliau dynol, ac i annog cydymffurfedd ag adran 6 Deddf Hawliau Dynol 1998 wrth arfer swyddogaethau cyhoeddus. 

Wrth ymgymryd â swyddogaethau cyhoeddus, rhaid i awdurdodau cyhoeddus gydymffurfio â’u rhwymedigaethau nad ydynt yn gwahaniaethu o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus (PSED), Deddf Hawliau Dynol 1998, a chytuniadau hawliau dynol rhyngwladol, sydd yn rhwymo o dan gyfraith ryngwladol, gan gynnwys Confensiwn y Cenhedloedd Unedig yn erbyn Arteithio a Thriniaeth Greulon, Annynol a Diraddiol Arall (CAT). Ni ellir dirprwyo’r rhwymedigaethau hyn, a chyfrifoldeb y wladwriaeth yw o hyd i sicrhau cydymffurfedd â chyfraith hawliau dynol a’r PSED wrth i gontractwyr preifat ymgymryd â swyddogaethau cyhoeddus drosom.

Yng ngolau’r rhwymedigaethau hyn, rydym yn amlinellu isod ein pryderon o ran y dystiolaeth o gam-drin a ddarlledwyd gan ‘Panorama’, ac yn cynghori ar y camau sydd yn ein tyb ni eu hangen bellach i sicrhau cydymffurfedd â’r ddyletswydd ymchwiliol o dan Erthygl 3 y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol (ECHR).

Ystyria’r Comisiwn fod darn ffilm Panorama yn cynnwys tystiolaeth gredadwy o fynd yn groes i hawliau Erthygl 3 mewnfudwyr sydd yn cael eu cadw’n gaeth. Wrth gyrraedd y casgliad hwn, ystyriwn fod y ffeithiau a ganlyn yn enwedig o arwyddocaol:

  • mae’r darn ffilm yn dangos gweithredu pwrpasol i waradwyddo a cham-drin, gan gynnwys achos o ‘dagu’ sydd yn ymddangos yn gyfystyr i ymosodiad corfforol anghyfreithlon
  • mae’r bobl a cham-drinnir yn y ddalfa, a’r drwgweithredwyr yw’r swyddogion sydd â’r cyfrifoldeb o ofalu amdanynt
  • mae nifer o’r carcharorion yn ymddangos yn dioddef o salwch iechyd meddwl ac yn fregus, ac yn cynnwys plentyn

Coda hyn rwymedigaeth ymchwiliol y gellir ei chyflawni mewn nifer o ffyrdd. Er mwyn cydymffurfio â’r rhwymedigaeth honno fodd bynnag, rhaid i’r ymchwiliad fod yn brydlon, effeithiol, annibynnol, yn destun i graffu cyhoeddus, a galluogi dioddefwyr i gymryd rhan. Ymddengys yn yr achos hwn mai dim ond trwy gynnal ymchwiliad annibynnol y gellir bodloni’r amodau hynny.

I sicrhau bod gwersi’n cael eu dysgu a chamau eu cymryd i atal trais ar hawliau Erthygl 3 mewnfudwyr yn y ddalfa yn y dyfodol, dylai’r ymchwiliad fod yn ddigon eang i ystyried nid yn unig weithrediadau’r swyddogion oedd yn uniongyrchol yn ymwneud â’r achosion yn y rhaglen Panorama ond hefyd yr amgylchiadau amgylchynol a wnaeth i’r achosion hyn ddigwydd heb ganlyniadau neu gosb ar unwaith. Roedd y cam-drin  – hyd yn oed os oedd yn cynnwys nifer fechan o staff yn unig – yn digwydd yn agored o fewn yr IRC, heb gael ei ddatgelu gan uwch reolwyr G4S neu’r Swyddfa Gartref na chwaith iddynt fynd i’r afael ag ef.

Mae tystiolaeth hefyd bod yr ymddygiad a ddaliwyd gan y camera efallai’n arwydd o broblem systemig ehangach ynglŷn â chydymffurfio â hawliau dynol yn Brook House IRC a’r IRC yn gyffredinol. Er enghraifft, ceisiodd y Comisiwn i ymyrryd yn achos R (HA) v Yr Ysgrifennydd Gwladol dros yr Adran Gartref (dolen i wefan EDF) [2012] EWHC 979 (Admin), y dyfarnodd llys ynddo fod triniaeth carcharor yn Brook House ac IRCau eraill yn gyfystyr â mynd yn groes i Erthygl 3.

Mae’r Comisiwn o’r farn bod hyn yn codi pryderon am ddigonolrwydd systemau llywodraeth i sicrhau cydymffurfedd â hawliau dynol wrth i’r Swyddfa Gartref gael cwmnïau allanol i ymgymryd â swyddogaethau drosodd, pan fo’r angen i sicrhau bod hawliau dynol yn cael eu parchu yn hollbwysig. Argymhellwn y dylai’r cylch gorchwyl fod yn ddigon eang i’w alluogi i wneud canfyddiadau ac argymhellion a fydd yn cryfhau amddiffynfeydd cydraddoldeb a hawliau dynol yn gyffredinol yn y maes hwn o gaffael cyhoeddus.

Felly, ystyria’r Comisiwn y dylai’r ymchwiliad archwilio trefniadau’r Swyddfa Gartref i gael yr IRC i wneud ei swyddogaethau drosodd, trefniadau cydymffurfedd gontractiol a goruchwyliaeth, ac effeithiolrwydd y system rheoleiddio.

Yn olaf, noda’r Comisiwn fod darn ffilm Panorama yn cyflwyno tystiolaeth noeth o effaith andwyol cadw carcharorion am gyfnod amhenodol ar eu hiechyd meddwl. Rydym yn ailadrodd ein galwadau blaenorol i’r Llywodraeth gadw mewnfudwyr yn y ddalfa dim ond yn unig pan fetha popeth arall, ac i gyflwyno terfyn amser statudol o gadw mewnfudwyr yn y ddalfa am 28 diwrnod yn unig. Y Deyrnas Unedig yw’r unig wlad yn yr Undeb Ewropeaidd sydd heb derfyn amser statudol ar gyfer cadw mewnfudwyr yn y ddalfa, ac mae parhau i gadw mewnfudwyr yn y ddalfa yn y DU am gyfod amhenodol wedi’i farnu gan aelodau Cyngor Hawliau Dynol y CU (dolen allanol: PDF), CERD (dolen i’r CU), HRC (dolen i’r CU), CAT (dolen i’r CU) a grwpiau Seneddol hollbleidiol ar ffoaduriaid a mewnfudo (external link: PDF).

Ystyriwn bydd yr ymchwil yn cyflwyno cyfle i’r Llywodraeth ystyried effaith cadw carcharorion am gyfnod amhenodol ar eu hiechyd meddwl, ac i’r graddau y gall wneud hynny, neu a allai gyfrannu at amodau a fyddai’n gyfystyr â thriniaeth annynol a diraddiol. Argymhella’r Comisiwn fod y cwestiwn hwn yn cael ei gynnwys o fewn cwmpas yr ymchwiliad.

Yng ngolau’r gofyniad i gynnal ymchwiliad cydymffurfedd Erthygl 3 yn brydlon, gofynnwn ichi gadarnhau cyn pen pythefnos a fydd y Llywodraeth yn sefydlu ymchwiliad o’r fath, ac os na wnânt, ymha fodd yn ei thyb hi yr ystyria fod y ddyletswydd ymchwiliol wedi’i bodloni. Bydd eich ymateb yn galluogi’r Comisiwn i ystyried ymhellach a ddylai ymarfer unrhyw un o’i bwerau statudol parthed y mater hwn. Byddem yn croesawu’r cyfle i gyfarfod â swyddogion eich adran i ddarpau cyngor pellach ar ffurf a chylch gorchwyl yr ymchwiliad i gydymffurfio ag Erthygl 3.

Edrychaf ymlaen at glywed oddi wrthych.

Yr eiddoch yn ddiffuant

Rebecca Hilsenrath

 

Manylion cyswllt i’r wasg

Am fwy o wybodaeth ar gyfer y wasg cysylltwch â swyddfa cyfryngau’r Comisiwn ar:

0161 829 8102

07767 272 818 (y tu hwnt i oriau swyddfa)