Grenfell Tower protests. Image credit: Shutterstock, Ms Jane Campbell. Grenfell Tower protests. Image credit: Shutterstock, Ms Jane Campbell.

Yn dilyn Grenfell: diwrnod pwysig yn yr ymchwiliad

Elizabeth Prochaska

gan Elizabeth Prochaska

Cyhoeddwyd: 21 Mar 2018

Mae Ymchwiliad Tŵr Grenfell yn cynnal gwrandawiad heddiw lle bydd yn trafod y weithdrefn ar gyfer yr ymchwiliad.

Mae’r Cadeirydd, Syr Martin Moore-Bick, wedi rhannu’r ymchwiliad yn ddau gymal. Bydd y cyntaf yn archwilio datblygiad y tân yn Nhŵr Grenfell:

  • lle a sut y dechreuodd
  • sut ledaenodd i rannau eraill yr adeilad
  • beth a ddigwyddodd yn ystod hynt y tân ac ymateb y gwasanaethau brys

Bydd yn clywed tystiolaeth gan bobl a fydd yn gallu dweud beth a ddigwyddodd ar noson y tân, gan gynnwys trigolion a ddihangodd a chan bobl yn byw yn lleol, ac oddi ar ymladdwyr tân.

Yn yr ail gymal, bydd yr ymchwiliad yn archwilio’r ymateb i’r tân a’r camau a gymerwyd yn y dyddiau, toc wedi’r tân, i ddarparu bwyd, noddfa a chyfleusterau sylfaenol eraill i’r rheini y dinistriwyd eu cartrefu.

Prosiect Yn Dilyn Grenfell

Ceisiom fod yn gyfranogwyr craidd yn Ymchwiliad Cyhoeddus Tŵr Grenfell, ond gwrthodwyd ein cais. Felly, yn lle hynny, rydym yn sefydlu ein prosiect Yn Dilyn Grenfell i ddylanwadu’r ymchwiliad, cyrff eraill y wladwriaeth a’r cyhoedd am y materion cydraddoldeb a hawliau dynol a godwyd yn sgil y tân a’r tân ei hunan.

Fel llawer eraill, rydym o’r farn y dylai’r materion hyn fod yn ganolog i’r ymateb i’r tân ac rydym yn dymuno gwneud ein gorau glas i sicrhau nag anwybyddir nhw.

Bydd y gwrandawiad heddiw yn ceisio barn y rheini sydd dan brofedigaeth ynglŷn â ph’un ai a ddylai’r ymchwiliad hefyd gymryd lle cwestau i farwolaethau’u perthnasau. Os na fydd yn gwneud felly, yna bydd angen cynnal cwestau ar ôl yr ymchwiliad, a fydd yn golygu y bydd rhaid i’r rheini dan brofedigaeth ymgodymu â phroses gyfreithiol ychwanegol.

Pan wnaethom roi cyflwyniadau i’r ymchwiliad (Word) ym mis Rhagfyr 2017, fe dynnom sylw at y ffaith bod rhaid i’r cwestau ddigwydd yn rhesymol brydlon os yw’r Wladwriaeth i fodloni ei rhwymedigaethau o dan Erthygl 2 y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol. O ystyried yr oedi ym mhroses yr ymchwiliad, mae perygl y gallai’r broses gyfreithiol gymryd llawer yn fwy o amser nag y dylai.

Tystion bregus

Rydym yn falch gweld bod llawer o’r camau y dywedom fod angen eu cymryd i sicrhau y gallai goroeswyr, y rhai dan brofedigaeth a thrigolion y blociau cyfagos gyfrannu’n briodol yn yr ymchwiliad wedi’u cymryd bellach.

Mae’r ymchwiliad wedi datblygu protocol ar gyfer tystion bregus ac mae wedi cydnabod y gallai anabledd, anawsterau cyfathrebu yn Saesneg ac oedran, ymysg pethau eraill, effeithio ar allu’r person i roi tystiolaeth yn gyfforddus a chydag urddas.

Pwysleisiom yr angen ar gyfer darparu dogfennau mewn amrywiaeth o ieithoedd ac i wneud cyfleusterau cyfieithu ar gael ac i’r gwrandawiadau i gymryd lle ar eiddo sydd yn hygyrch i bobl anabl. Rydym yn deall bod y camau hyn bellach wedi’u cymryd a byddwn yn parhau i fonitro’r camau bydd angen i’r ymchwiliad eu gwneud i sicrhau cyfranogiad cyfartal.

Anawsterau parhaus

Ers dechrau’n prosiect, rydym wedi cwrdd â’r rheini dan brofedigaeth a chyn trigolion ac rydym wedi clywed am yr anawsterau parhaus maent yn eu hwynebu gyda thai, mynediad i ofal iechyd, problemau mewnfudo a chyngor cyfreithiol.

Nid oes un o’r problemau hyn yn cael ei ystyried gan yr ymchwiliad ac mae’r gymuned yn cael trafferth i leisio’i phryderon.

Rydym wedi ysgrifennu at Gyngor Chelsea a Bwrdeistref Frenhinol Kensington (PDF) i’w herio ynglŷn â’u polisïau ailgartrefu ac rydym yn ymgysylltu â chyrff cyhoeddus eraill am eu polisïau sydd yn gysylltiedig â Grenfell.

Gwnawn barhau i ddadlau dros hawliau cymuned Grenfell i urddas a pharch, tai cymwys, cyfranogiad wrth wneud penderfyniadau a mynediad i gyngor.

Wrth i’r flwyddyn gyntaf ers y trychineb ddirwyn i ben, rydym yn annog y llywodraeth ac awdurdodau lleol i weithredu ar wersi’r tân, i wneud tai cymdeithasol yn saff ac yn ddiogel, ac i roi llais i drigolion o ran dyfodol eu cartrefu.

Yn dilyn Grenfell

Canfyddwch fwy am ein prosiect Yn dilyn Grenfell, gan fwrw golwg ar ddimensiwn hawliau dynol a chydraddoldeb tân Tŵr Grenfell.