Rhesymau i fod yn llawen ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod

gan Hayley Willingale, treaty monitoring

Cyhoeddwyd: 08 Mar 2018

Y mis diwethaf, nododd y genedl ganmlwyddiant menywod yn cael yr hawl i bleidleisio. Roedd hi’n eiliad ysbrydoledig, yn dathlu geiriau a gweithrediadau’r swffragetiaid a’r etholfreintwyr hynny fel ei gilydd a sicrhaodd y fuddugoliaeth hanesyddol honno, ac yn gyfle i fyfyrio’r cynnydd a wnaed ers hynny.

Roedd hefyd yn sbardun ysbrydoledig mawr ei angen. Gall gweithio yn sector hawliau menywod fod yn anodd iawn weithiau. Er can mlynedd o gynnydd, rwy’n sicr nad myfi yw’r unig un sydd yn teimlo braw gan raddfa’r heriau sydd yn parhau.

Bob dydd o’r braidd, mae pennawd newyddion arall, sydd yn rhoi ysgytwad ond nad yw’n annisgwyl, yn ein hatgoffa am y gwahaniaethu,  casineb at wragedd a’r trais y mae menywod yn eu hwynebu’n ddyddiol. Ond, tybed a yw’r penawdau newyddion hynny’n dweud rhywbeth arall wrthym: bod cymdeithas ar y cyfan, a menywod yn arbennig, yn ymddangos yn llai llai parod i ddioddef anghydraddoldeb. Mae egni a phendantrwydd y bobl rwy’n gweithio gyda nhw yn y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn dystiolaeth o hynny.

Rydym yn gweithio i sicrhau bod stereoteipiau rhywedd a rhagfarn rhyw yn cael eu taclo yn y dyddiau cynnar, cyn iddynt gadarnhau’n set o  dybiaethau. Rydym o’r farn y dylai pob plentyn gael addysg sydd wedi’i selio ym maes cydraddoldeb a hawliau dynol,  a’i bod yn ofynnol i ddysgu am berthynas iach, rhyw a chaniatâd, fel bod yr arfau ganddynt i fyw bywyd diogel a pharatoi ar gyfer bywyd y tu hwnt i’r dosbarth.

O addysg i gyflogaeth, mae ein gwaith yn y misoedd diweddar wedi canolbwyntio ar sicrhau bod menywod yn cael eu trin yn deg yn y gweithle. Mae ein hymchwil i’r gwahaniaethu mae llawer o fenywod beichiog a mamau newydd yn ei wynebu gan eu cyflogwyr wedi cychwyn trafodaeth genedlaethol ynglŷn â sut i sicrhau na fyddwn yn cosbi menywod am ddewis i gael swydd a theulu. Mae hyn yn rhywbeth sydd yn greiddiol i’n gwaith wrth fynd i’r afael â’r bwlch cyflog rhyweddol hefyd, sydd yn parhau’n annerbyniol o uchel ar  18.4%.

I rai merched gallai bywyd mewn gwleidyddiaeth alw arnynt. Gallai Senedd y Deyrnas Unedig efallai bod ‘y mwyaf amrywiol hyd yn hyn’ gyda 32% o ASau sydd yn fenywod, ond mae hyn yn rhestru’r DU yn brin seithfed a deugain o ran cynrychiolaeth rhyweddol yn fyd eang. Rydym am reolau newydd sydd yn gofyn ar bleidiau gwleidyddol i ddatgan amrywiaeth eu hymgeiswyr, fel y gallant ymdrechu i fod yn fwy cynrychiadol o gymdeithas yn ei chyfanrwydd.

I’r merched a’r menywod sydd fwyaf ar y cyrion, fodd bynnag, rhaid bod coridorau San Steffan yn ymddangos yn le astrus. O wynebu beth gall fod yn set ddryslyd o reoliadau, mae’r Comisiwn yn gweithio i sicrhau bod ceiswyr lloches sydd yn fenywod, gan gynnwys y rheini sydd yn feichiog, yn deall eu hawl i ofal iechyd ac yn teimlo’n ddigon hyderus i gael mynediad iddo. Yn sgil rhes o doriadau a newidiadau i’r system lles ers 2010, mae menywod yn arwyddocaol wedi colli mwy o incwm na dynion. Yn y flwyddyn i ddod byddwn yn parhau i roi pwysau ar Lywodraeth y DU i fynd i’r afael â’r pryderon difrifol hyn. 

Bydd y Comisiwn yn codi’r holl faterion hyn – a llawer mwy – mewn adroddiad sydd ar y gweill, adroddiad a fydd ein hasesiad mwyaf erioed o hawliau menywod. Bydd yn bwydo i adolygiad pwysig gan y Cenhedloedd Unedig i hanes y Deyrnas Unedig ar gydraddoldeb rhyweddol, a bydd hwnnw’n digwydd yn ystod y flwyddyn nesaf. Byddwn yn gweithio gyda sefydliadau cymdeithas sifil ac actifyddion hawliau menywod i ddweud wrth y DU a’r llywodraethau datganoledig nad yw’r gwaith wedi’i orffen eto.   

Roedd y menywod oedd yn ymladd dros gydraddoldeb yn 1918 yn gwybod hyn. Pan gafodd menywod y bleidlais am y tro cyntaf, dim ond y rheini ag eiddo neu oedd yn hŷn na 30 oed a gafodd y caniatâd i wneud felly. Aeth 10 mlynedd arall heibio cyn iddynt ennill sylfaen gyfartal â dynion. Gwyddent mai’r broses sydd yn barhaol esblygu i  gymryd y cam nesaf yw cynnydd. Ac mewn gwirionedd, dyna reswm da i fod yn llawen.

Os hoffech ganfod rhagor am waith y Comisiwn ar hawliau menywod, anfonwch e-bost at Hayley Richardson.

Cyhoeddir ein hadroddiad sydd ar y gweill, sydd yn asesu hawliau menywod, ym mis Gorffennaf 2018 ac mae’n ffurfio rhan ein gwaith i fonitro’r Confensiwn ar Ddileu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod.