Ein hymateb i ymgynghoriad Deddf Cydnabod Rhywedd

gan Rebecca Hilsenrath

Cyhoeddwyd: 22 Oct 2018

Heddiw cyhoeddom ein hymateb i ymgynghoriad Llywodraeth y DU ar ddiwygio Deddf Cydnabod Rhywedd 2004 (PDF), sy’n ceisio symleiddio proses cydnabod rhywedd cyfreithiol.

Rydym yn croesawu’r symudiad i ddileu rhwystrau diangen y mae pobl draws ar hyn o bryd yn eu hwynebu wrth gael Tystysgrif Cydnabod Rhywedd yng Nghymru a Lloegr, ac yn yr Alban ble bu ymgynghoriad gwahanol.

Bydd pobl draws yn wynebu rhwystrau ym mron pob agwedd o fywyd – o fwlio yn yr ysgol i iechyd meddwl gwael.   

O ystyried natur teimladwy a dyrys cryn nifer o’r materion a ymwneir â nhw, mae’n hanfodol bod Seneddwyr, llunwyr polisi, grwpiau traws ac eraill yn deall goblygiadau unrhyw newidiadau i’r gyfraith a sut fydd y gyfraith ar waith.

Ni ddaw’r ddealltwriaeth hon ond pan fydd y drafodaeth yn adeiladol.

Hoffem ni oll weld cymdeithas sy’n rhydd o wahaniaethu ac erledigaeth. Bu sefydliadau hawliau menywod a grwpiau hawliau traws bellach yn ymgyrchu’n hir o gael eu trin gydag urddas a pharch, ac mae’n bwysig y caiff pob llais ei glywed fel rhan o drafodaeth barchus.

Trafodaeth agored a didwyll

Mae angen hybu hawliau i bobl draws mewn ffordd sy’n seiliedig ar dystiolaeth ac sy’n gwrando ar yr holl safbwyntiau, heb ddiystyru barn pobl sydd â phryderon cyfreithlon. Gallai hynny fod yn annifyr weithiau, ond dyna hanfod rhyddid barn.

Yn ogystal, mae angen trafodaeth agored a didwyll lle na fydd pobl yn ofni y caiff eu diogelwch personol ei beryglu, gan yn y pen draw, byddai hynny’n andwyo hawliau traws a hawliau pobl eraill hefyd, drwy gau’r sianeli i fwy o wybodaeth a dirnadaeth.

Rydym wedi ymgynghori ag ystod o randdeiliaid yn ystod yr haf i wrando ar eu gofidion a’u hawgrymiadau. Mae’r rhain wedi’n cynorthwyo wrth ymateb, ac rydym yn ddiolchgar am eu mewnbwn.

Safbwynt cyfreithiol

Rydym hefyd wedi dadansoddi’r safbwynt cyfreithiol o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i ystyried goblygiadau rhai newidiadau.

Gwyddom fod gofidion penodol y gallai dileu rhwystrau i gael cydnabyddiaeth rhywedd cyfreithiol effeithio ar fannau i fenywod yn unig a gwasanaethau a ddarperir o dan ddarpariaethau gwasanaeth un rhyw a gwasanaeth rhyw ar wahân yn Neddf Cydraddoldeb 2010.

Ein safbwynt cyfreithiol cadarn yw na fydd diwygio’r Ddeddf Cydnabod Rhywedd yn dirywio statws arbennig y gwasanaethau pwysig hynny, megis noddfeydd ceiswyr lloches, gwasanaethau iechyd a chlybiau.

Fodd bynnag, byddem yn argymell y byddai unrhyw newidiadau a wnaed i’r Ddeddf wedi’u hategu gan ganllaw ymarferol clir i helpu pobl draws, defnyddwyr gwasanaeth eraill a darparwyr gwasanaeth ddeall yn llawn eu hawliau a’u cyfrifoldebau.

At hynny, mae ychydig o feysydd sydd angen eglurdeb pellach o hyd oddi ar y Llywodraeth, megis effaith posibl diwygio Deddf Cydnabod Rhywedd ar ddefnydd darpariaethau rhestr fer i fenywod yn unig yn y Ddeddf Cydraddoldeb. Mae’r rhain wedi’u hegluro’n fwy manwl yn ein hymateb.

Edrychwn ymlaen at ddarllen ymateb y llywodraeth i’r ymgynghoriad, gan amlinellu’r camau y maen nhw’n bwriadu eu cymryd, a byddwn yn parhau i weithio i sicrhau y bydd unrhyw newidiadau yn parchu ac yn amddiffyn hawliau pawb.