Gwneud ymgyrchu dros hawliau dynol yn fwy hygyrch

gan Abbie Kirkby

Cyhoeddwyd: 09 Oct 2019

Rheolwr Cyngor a Pholisi yw Abbie Kirkby yn Friends, Families and Travellers – elusen genedlaethol yn gweithio gyda chymunedau Sipsiwn, Roma a Theithwyr, a fu’n cefnogi teuluoedd ac ymgyrchu dros hawliau gwell am 25 o flynyddoedd.

Mae Sipsiwn, Teithwyr a Roma yn parhau i fod ymysg y grwpiau sydd yn cael eu hallgau a’u gwahaniaethu’n eu herbyn fwyaf mewn cymdeithas yn y DU heddiw, yn wir rydym o’r farn bod y sefyllfa wedi gwaethygu yn hytrach na gwella yn y blynyddoedd diweddaraf.

Ategir hyn gan ymchwil a gynhaliwyd gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, a ganfu mai Sipsiwn a Theithwyr yw un o’r grwpiau mwyaf difreintiedig ym Mhrydain.

Caiff ei ategu hefyd gan adroddiad y Pwyllgor Menywod a Chydraddoldebau a gafodd ei gyhoeddi’n ddiweddar, ynglŷn â’i ymchwiliad i’r anghydraddoldeb a ddioddefir gan gymunedau Sipsiwn, Roma a Theithwyr.

Mae Sipsiwn a Theithwyr yn dioddef rhai o ddeilliannau gwaethaf bywyd o unrhyw grŵp ethnig yn y DU, hyd yn oed pan gaiff statws cymdeithasol economaidd ei ystyried.

Er enghraifft, mae'r disgwyliad oes iddynt rhwng 10 a 25 o flynyddoedd yn is nag yw i’r boblogaeth ehangach, mae profiad a chanlyniadau addysgol yn gymharol is, mae lefelau uchel o ddigartrefedd ac mae llawer o Sipsiwn, Roma a Theithwyr yn dioddef rhagfarn a gwahaniaethu o ddydd i ddydd.

Yn gywilyddus yn y Brydain sydd ohoni heddiw yn yr unfed ganrif ar hugain, mae rhai Sipsiwn a Theithwyr nad ydynt yn mwynhau nifer o’r hawliau dynol y mae’r rhan fwyaf ohonom yn eu cymryd yn ganiataol, megis mynediad i ddŵr, glanweithdra a gofal iechyd.

Cytuniadau rhyngwladol: teclyn pwerus

Rydym o’r farn bod angen mynd i’r afael â’r anghyfiawnder a’r anghydraddoldeb llosg hwn o safbwynt hawliau dynol, ac rydym wedi sylweddoli pa mor bwerus a hanfodol mae’r teclyn cytuniadau rhyngwladol i Sipsiwn, Roma a Theithwyr.

Drwy ein gwaith yn y maes hwn rydym wedi darparu tystiolaeth i bwyllgorau hawliau dynol rhyngwladol, gan fanylu ar y sefyllfa i Sipsiwn a Theithwyr a sut mae llywodraethau yn methu cyflawni’u dyletswyddau cydraddoldeb.

Rydym wedi ymgysylltu â nifer o fecanweithiau a chytuniadau hawliau dynol, gan gynnwys:

  • yr Adolygiad Cyfnodol Cyffredinol
  • y Confensiwn ar Ddileu Pob Math o Wahaniaethu Hiliol
  • y Comisiwn Ewropeaidd yn erbyn Hiliaeth ac Anoddefgarwch
  • y Confensiwn ar Ddileu Pob Math o Wahaniaethu yn erbyn Menywod
  • Rapporteur Arbennig y Cenhedloedd Unedig ar ffurfiau cyfoes o hiliaeth, gwahaniaethu hiliol, senoffobia ac anoddefgarwch cysylltiedig

Fodd bynnag, gall ymgysylltu â’r mecanweithiau a’r prosesau hyn fod yn eithaf anhygyrch.

Rwyf i, am un, wedi treulio oriau yn we-lywio cylchoedd adrodd, adroddiadau ac argymhellion y pwyllgor ar y rhyngrwyd!

Gwneud ymgyrchu yn hygyrch

Dyma’r rheswm fy mod mor falch bod y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol wedi datblygu’r traciwr hawliau dynol hwn  – a fydd yn coladu gwybodaeth ar hawliau dynol penodol, a’r confensiynau sydd yn eu hamddiffyn, mewn fformat mwy hygyrch.

Mae effeithiolrwydd y fframwaith hawliau dynol rhyngwladol yn dibynnu’n fawr ar waith ymgysylltu sefydliadau cymdeithas sifil wrth ddal llywodraeth i gyfrif ar ei rhwymedigaethau.

Mae hefyd yn hollol hanfodol bod yr anghydraddoldeb erchyll a ddioddefir gan gymunedau Sipsiwn, Roma a Theithwyr yn chwarae ei ran, a bydd y traciwr hawliau dynol yn ddefnyddiol iawn wrth gynyddu dealltwriaeth o hawliau dynol a’r cytuniadau sydd yn eu hamddiffyn.

Bydda i yn sicr yn defnyddio’r traciwr yn ein gwaith ymgyrch ac eiriolaeth!

Gweler drosoch eich hun

Teclyn ar-lein yw’r traciwr hawliau dynol i’ch helpu i olrhain pa mor dda mae’r DU yn rhoi ei dyletswyddau hawliau dynol ar waith. Canfyddwch sut ydym yn monitro hawliau dynol, pa safonau rhyngwladol mae rhaid i’r DU eu bodloni, a chwilio argymhellion diweddaraf y CU.

Rhowch gynnig ar y traciwr hawliau dynol