Y bwlch cyflog rhwng y rhywiau - y sefyllfa ar hyn o bryd?

gan Rebecca Hilsenrath

Cyhoeddwyd: 28 Mar 2019

Gydag un wythnos i fynd cyn y bydd pob cyflogwr gyda mwy na 250 o staff yn adrodd am eu bwlch cyflog rhwng y rhywiau am yr ail dro, rydych siŵr o fod wedi gweld straeon ynghylch y codwyr a’r syrthion eleni, pa mor effeithiol y bu’r adrodd a pha mor hir eto cyn i’r bwlch cyffredinol cenedlaethol ddechrau crebachu.

Fel gorfodwyr rheoliadau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau, mae gennym safbwynt unigryw am yr hyn y dywed y data ynghylch anghydraddoldeb yn y gweithle ym Mhrydain heddiw.    

Yr hanes hyd yn hyn

Diolch i’n gwaith gorfodi a chyfathrebu, law yn llaw â’r llywodraeth, adroddodd pob un o oddeutu 10,500 o gyflogwyr  cymwys am eu bylchau cyflog rhwng y rhywiau am y tro cyntaf y llynedd.

Bellach mae bwlch cyflog sefydliad ar gael i bawb dim ond i chi glicio dolen.   

Yn sgil y drafodaeth genedlaethol mae ymwybyddiaeth o’r bwlch cyflog yn well nag a fu erioed, gyda chyflogeion, gwleidyddion, buddsoddwyr a’r cyfryngau i gyd yn pwyso ar gyflogwyr i leihau’u bylchau.   

Beth yw’r darogan ar gyfer blwyddyn 2?

Er efallai mai’r disgwyliadau yw y bydd y bylchau wedi culhau eleni, dengys yr arwyddion cynnar bod y bwlch i rai cyflogwyr wedi gwaethygu mewn gwirionedd.

Wrth gwrs nod adrodd yw lleihau unrhyw anghydraddoldeb, fel bo menywod yn cael yr un cyfleoedd ar gyfer dyrchafu a gwobrwyo â dynion.

Ond nid oedd hynny byth yn mynd i ddigwydd ar unwaith.

Gallai fod rhesymau cyfreithlon pam fod bwlch yn agor dros dro tra bo sefydliad yn taclo achosion hir sefydlog o anghydraddoldeb sydd wedi hen galedu.

Er enghraifft, efallai bydd cyflogwr yn recriwtio mwy o fenywod i swyddi graddedigion ieuaf, gan agor eu bwlch dros dro drwy gael mwy o fenywod ifanc mewn rolau isel eu tâl cyn y gallan nhw symud i uwch swyddi.

Yn yr un modd, gallai cyflogwr sy’n cau ei fwlch cyflog yn gyflym guddio ‘gwib ddatrysiadau’ aneffeithiol, megis cwmni yn gosod contractau allanol ar gyfer rolau isel eu tâl y mae menywod o hyd yn goruchafu ynddyn nhw (megis glanhau) neu eithrio partneriaid gwrywaidd uchel eu cyflog o’i adrodd.

Dyna pam y mae’n hanfodol bod cyflogwyr yn nodi’r rhesymau gwirioneddol y tu ôl i’w bylchau cyflog, ac ymrwymo i gamau pendant i’w cau. Dim ond wedyn y byddwn yn gweld cynnydd gwirioneddol a chynaliadwy o ran cydraddoldeb i fenywod yn y gweithle.

Pryd wnawn ni weld newid?

Ar hyn o bryd, nid yw’n ofynnol yn gyfreithiol i gyflogwyr greu cynlluniau gweithredu penodol, mesuradwy ac sy’n rhwym i amserlen i leihau’u bylchau cyflog.

Yn anffodus, er y craffu a ddarperir drwy adrodd, dengys ein hymchwil mai dim ond ychydig o gyflogwyr cyn belled sydd wedi ymrwymo i fesurau penodol i leihau’u bylchau ac i osod terfynau amser ar gyfer gwneud cynnydd.

Dyna pam buom yn galw am ei wneud yn orfodol i bob cyflogwr gyhoeddi cynlluniau gweithredu, i sicrhau bod y rheoliadau yn arwain at newid gwirioneddol.     

Pa sancsiynau y bydd cyflogwyr yn eu hwynebu?

Pan fydd cyflogwyr yn methu adrodd neu gydymffurfio â’r  safonau adrodd, ni fyddwn yn oedi rhag defnyddio’n pwerau cyfreithiol yn eu herbyn.

Hyd yn hyn, y newyddion da yw bod dim ond dechrau achosion gorfodi wedi bod yn ddigon i sicrhau cydymffurfiaeth ac ni fu rhaid i ni gymryd unrhyw gamau costus ac estynedig.

Adroddodd pob cyflogwr eu bylchau cyflog yn y flwyddyn gyntaf, a gwnaethom waith pellach gyda’r rheini yr oedd eu data’n ymddangos yn amheus, er mwyn cadarnhau cywirdeb eu ffigurau a sicrhau eu bod yn unioni unrhyw gamgymeriadau.

Y newyddion drwg i gyflogwr gwirioneddol anghydweithredol yw y gallai gael ei gollfarnu a chael diryw ddiderfyn, ond drwy brofiad gwyddom y bydd cyflogwyr yn ceisio cydymffurfio â’r rheoliadau.  

Ac wrth gwrs, dyna’r peth iawn i’w wneud, a dyna’r gyfraith. 

Rwy bob amser wedi gobeithio y byddai hyn yn canu cloch gyda phob Prif Weithredwr sydd â merch, gwraig, chwaer, heb sôn am yr hyn sy’n ddyledus i’r menywod sy’n gweithio iddyn nhw.

Mae cyflogwyr nad ydynt yn cymryd y mater o ddifrif eisoes yn wynebu canlyniadau o ran eu henwau da ac ymrwymiad eu cyflogeion.

Dengys ein hymchwil fod bwlch cyflog sefydliad yn effeithio ar ymrwymiad, cymhelliant a phenderfyniadau gyrfa staff benywaidd a gwrywaidd fel ei gilydd, ac felly bydd yn effeithio ar eu gallu i ddenu a chadw’r doniau gorau.

Felly mae cymhellion clir i gyflogwyr weithredu.

Hyd yn oed wedyn, ni fydd adrodd data wrth ei hunan ond yn cael effaith gyfyngedig.

Rydym bob amser wedi bod yn glir mai dim ond y cam cyntaf yw adrodd ac heb gamau ochr yn ochr ag ef gan gyflogwyr, bydd bylchau cyflog yn parhau heb eu newid.

Mae yn nwylo’r cyflogwyr bellach i weithredu ac os na fyddan nhw’n gwneud felly, bydd rhaid ei wneud yn ofynnol i gyhoeddi cynlluniau gweithredu ac adroddiadau i’w gorfodi i wneud hynny.

Dim ond wedyn y gwelwn y newid yr ydym yn ei ddymuno i wneud gweithleoedd yn deg i bawb, ac i ferched pawb.