Grenfell Tower protests. Image credit: Shutterstock, Ms Jane Campbell. Grenfell Tower protests. Image credit: Shutterstock, Ms Jane Campbell.

Yn dilyn Grenfell: yr hawl i fywyd a gwirionedd

Elizabeth Prochaska

gan Elizabeth Prochaska

Cyhoeddwyd: 20 Dec 2017

Yr wythnos ddiwethaf lansiom ein prosiect, Yn dilyn Grenfell, sydd yn edrych ar ddimensiynau hawliau dynol a chydraddoldeb y digwyddiadau ynghylch tân Tŵr Grenfell. Cawsom ymateb gwych i’n prosiect - gan glywed oddi ar aelodau cymuned Grenfell, cyfreithwyr, arbenigwyr tai a nifer yn y sector gwirfoddol, sydd wedi mynegi’u rhyddhad na chaiff y materion hawliau dynol na chydraddoldeb eu hanwybyddu.

Gofynnwyd imi pam nad ydym yn defnyddio’n pwerau ymchwilio statudol ein hunain o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2006. Yr ateb yw ein bod yn hyderus y gallwn archwilio’r materion heb droi at ein pwerau ffurfiol. Bydd yr ymchwiliad cyhoeddus yn casglu tystiolaeth ac yn gwrando ar dystion ac arbennigwyr. Gwnawn ddadansoddi a sylwi ar y dystiolaeth hon wrth iddi ymddangos, cyflwyno cyflwyniadau cyhoeddus ein hunain a gwahodd eraill sydd â’r arbenigedd a’r profiad i gyfrannu at ein gwaith. 

Dylai egwyddorion hawliau dynol ffurfio’r ymateb i’r trychineb

Ymgeisia’n prosiect gyfannu Ymchwiliad Tŵr Grenfell ac nid dyblygu na thanseilio’i waith. Os, yn ystod hynt y prosiect, byddwn yn penderfynu bod angen inni ddefnyddio’n pwerau ffurfiol, fe wnawn hynny.

Rwy’n teimlo’n angerddol am y gwaith hwn achos rwy’n credu dylai egwyddorion hawliau dynol ffurfio’r ymateb i’r trychineb. Seilir hawliau dynol ar y gwerthoedd urddas, cydraddoldeb a pharch, a dylen nhw fod yn ganolog i’r ymateb i Dŵr Grenfell. Pan fo’r wladwriaeth yn cynnal ymchwiliadau ac yn mynnu atebion ynglŷn ag achosion y trychineb, gwna felly oherwydd bod bywydau pobl yn cyfrif.

Rhaid i Ymchwiliad Tŵr Grenfell barchu’r hawl i fywyd a’r rhwymedigaeth i archwilio marwolaethau yn unol ag egwyddorion hawliau dynol, gan gynnwys atebolrwydd, annibyniaeth, prydlondeb a chyfranogiad dioddefwyr. Rydym am gefnogi’r Ymchwiliad ac archwilio’r materion hawliau dynol a chydraddoldeb ein hunain fel y gallwn gyfrannu at ddysgu gwersi’r tân a sicrhau na ddigwydd unrhyw beth tebyg fyth eto.

Yn sylfaenol, rydym am ddeall:

  • beth allwn ei ddisgwyl gan ein llywodraeth a’n hawdurdodau cyhoeddus?
  • beth mae rhaid i’r wladwriaeth ei wneud i gadw pobl yn ddiogel ac i ymateb pan eu bod nhw mewn perygl?

Rydym o’r farn bod hawliau dynol yn ein helpu ateb y cwestiynau hynny ac rydym wedi’n hargyhoeddi y dylen nhw fod yn ganolog i unrhyw ymchwiliad swyddogol i’r hyn a ddigwyddodd yn Grenfell.

Cefnogwn yr alwad am benodi aelodau panel gyda phrofiad proffesiynol a chefndiroedd gwahanol

Cynhaliodd yr ymchwiliad yn ddiweddar ddau ddiwrnod o wrandawiadau gweithredol yn canolbwyntio ar gyfranogiad y dioddefwyr a’r teuluoedd dan brofedigaeth. Mae cyfranogiad dioddefwyr mewn unrhyw ymchwiliad yn hanfodol, fel mater o ddyngarwch a pharch, ac er mwyn sicrhau bod yr ymchwiliad yn effeithiol a chyfreithlon. O ran y gyfraith, os nad yw dioddefwyr yn gallu cyfranogi, mae’n tarfu ar allu’r wladwriaeth i ddangos ei bod yn cyflawni’i chyfrifoldeb i archwilio marwolaethau o dan Erthygl 2 y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

Yn dilyn y gwrandawiadau hyn, cyhoeddom ein cyflwyniad cyhoeddus (Word) cyntaf ar yr hawl i fywyd, rhwymedigaeth yr ymchwiliad o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a chyfranogiad y dioddefwyr a’r sawl dan brofedigaeth. Rydym wedi amlinellu’r camau ymarferol sydd raid i’r ymchwiliad, yn ein tyb ni, eu hystyried i sicrhau y gallan nhw gymryd rhan lawn yn y broses. Mae nifer y goroeswyr a’r rheiny dan brofedigaeth wedi galw ar y Prif Weinidog i benodi aelodau panel gyda chefndiroedd a phrofiad proffesiynol  gwahanol i gynyddu hyder cyhoeddus yn yr ymchwiliad. Rydym yn cefnogi’r alwad honno. Nid ydym yn amau gallu’r cadeirydd na’r cyfreithwyr sydd yn ymwneud â’r Ymchwiliad, ond mae gwybodaeth a phrofiad o’r cymunedau a effeithiwyd arnyn nhw, a’r modd mae awdurdodau cyhoeddus yn gwasanaethu’r cymunedau hynny, yn holl bwysig os yw’r ymchwiliad i gynnal hyder cyhoeddus a gwneud ei waith yn effeithiol.

Os hoffech gyfrannu at ein prosiect Yn Dilyn Grenfell anfonwch e-bost i dîm Grenfell.

Canfod mwy

Cyfarwyddwr cyfreithiol y Comisiwn yw Elizabeth Prochaska. Canfyddwch fwy am ein prosiect Yn dilyn Grenfell.