Rhoi grym i fenywod ifanc yn y gweithle

gan Karen Jochelson

Cyhoeddwyd: 16 May 2016

Heddiw rydym yn lansio ymgyrch newydd i helpu rhoi grym i fenywod ifanc i godi eu llais yn erbyn gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd yn y gweithle.

Mae hyn yn dilyn ymchwil a ddangosodd fod mamau ifanc yn arwyddocaol yn fwy tebygol na mamau hŷn o ddioddef gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth. Mae hyn yn cynnwys dwywaith yn fwy o famau dan 25 oed (15%) yn sôn amdanyn nhw’n teimlo o dan bwysau i ymddiswyddo unwaith iddyn nhw ddod yn feichiog (7% ar gyfartaledd) a; soniodd chwarter y mamau dan 25 oed (25%) am ddioddef effaith negyddol ar eu hiechyd a’u lefelau straen (15% ar gyfartaledd).

Cafodd yr ymgyrch ei dablygu a’i chreu gyda help Young Women’s Trust a Choleg Brenhinol y Bydwragedd a’i brofi gan famau ifanc. Caiff ei chefnogi gan y TUC, Maternity Action, Fawcett Society ac ystod o sefydliadau eraill.

Mae’n seiliedig ar y ddirnadaeth ac adborth sy’n dangos bod gan fenywod ifanc ymwybyddiaeth is o’u hawliau, eu bod yn nodweddiadol mewn sefyllfaoedd cyflogaeth lai sefydlog ac yn gofidio am neu heb yr hyder digonol i siarad â’u rheolwr ynglŷn â phethau a oedd yn eu gofidio - ac felly yn teimlo dan bwysau i ymddiswyddo yn hytrach na thrafod eu pryderon.

Er bod gan gyflogwyr a’r llywodraeth gyfrifoldeb i sicrhau gweithfannau diogel a theg, roeddem am sicrhau bod mamau ifanc yn teimlo bod cymorth ar gael iddyn nhw yn ogystal â gwybodaeth am eu hawliau a sut i’w harddel.

Mae’r ymgyrch yn darparu gwybodaeth ymarferol i gefnogi mamau ifanc ar sut i reoli sgyrsiau â’u cyflogwyr ac arfer eu hawliau megis cymryd amser o’r gwaith gyda thâl ar gyfer apwyntiadau cyn geni. At hynny, pan fo cyflogwyr yn mynd yn groes i’r gyfraith ac yn peidio â chyflawni eu cyfrifoldebau, mae’n darparu cyngor ar sut gall fenywod gwyno a lle i fynd i gael cyngor cyfreithiol a chael y cyflogwr i wneud iawn am y cam.

Mae’n ymwneud â rhoi grym i fenywod ifanc i gymryd rheolaeth o’u profiad yn y gwaith a chodi llais yn erbyn gwahaniaethu drwy ddeall eu hawliau. Fodd bynnag nid menywod ifanc yn unig a all wneud gwahaniaeth. Mae cyflogwyr yn chwarae rhan allweddol hefyd.

Un rhan o’n strategaeth gynhwysfawr ehangach yw’r ymgyrch heddiw i fynd i’r afael â gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd yn y gwaith.

Yn ddiweddar cyhoeddom argymhellion i’r Llywodraeth, gan bwyso arni i wneud mwy i sicrhau mynediad i gyfiawnder i fenywod gan gynnwys gwneud yn haws iddyn nhw ddwyn achos gerbron tribiwnlysoedd wrth i fusnesau beidio â chyflawni eu cyfrifoldebau i’w cyflogeion. Yn ogystal, rydym yn gofyn i’r Llywodraeth gymryd y camau sydd eu hangen i atal cyflogwyr rhag gofyn i fenywod yn ystod eu cyfweliad swydd am eu cynlluniau i gael plant a ph’un a ydyn nhw’n feichiog neu beidio.

O ganlyniad i’n hymchwil, gwyddom fod llawer o fusnesau yn gwerthfawrogi cyfraniad eu cyflogeion benywaidd, a’u bod yn deall ei fod yn gwneud synnwyr busnes i gadw menywod dawnus. Mae taclo gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd yn ymwneud â thegwch ond hefyd â chadw pobl ddawnus ac arddel agwedd golwg hir at ddiwedd y gân.

Ond gwyddom hefyd na fo lleiafrif arwyddocaol o fusnesau yn cyflawni eu cyfrifoldebau, a bod amrywiaeth eang mewn gwirionedd ar draws diwylliannau a sectorau.

Dyna’r rheswm y byddwn hefyd yn lansio ymgyrch arall i sicrhau bod cyflogwyr yn deall eu cyfrifoldebau o dan y gyfraith a’r canlyniadau tebygol os â nhw’n groes iddi.  Bydd hefyd yn arddangos busnesau enghreifftiol sydd wedi elwa gan bolisïau blaengar ac yn dangos ffyrdd arloesol o reoli beichiogrwydd a mamolaeth yn y gwaith er budd cyflogwyr a chyflogeion.

Mae mynd i’r afael â materion dyrys yn golygu cyfathrebu a gweithio gyda llawer o gynulleidfaoedd gwahanol o gyflogwyr a chyflogeion fel eu bod yn deall eu hawliau a’u cyfrifoldebau yn y gwaith. Byddwn yn dangos sut y gall cyfathrebu â phobl yn eglur ac yn gynnar ar y dechrau fod o fudd i bawb. Bydd yr ymgyrch heddiw/yfory yn helpu cefnogi a rhoi grym i fenywod ifanc – ond un rhan o ddarlun mwy yw’r rhain. Bydd ein gwaith ehangach yn tanlinellu i’r Llywodraeth a busnesau fel ei gilydd y gallan nhw gymryd rhan flaenllaw wrth daclo’r ffurf annerbyniol ac o’i hôl hi o wahaniaethu drwy newid y diwylliant o fewn sefydliadau.