Attendees at the women's march in Manchester Attendees at the women's march in Manchester

Y Comisiwn ar Statws Menywod

gan Caroline Waters

Cyhoeddwyd: 13 Mar 2017

Symbol o fusnes mawr rhyngwladol yw Wall Street, cartref cyfnewidfa stoc Efrog Newydd a theitl ffilm yn 1980 a esgorodd yr ymadrodd ‘greed is good’. Mae’n ymddangos yn hynod o briodol y bydd gwleidyddion, ymgyrchwyr a meddylwyr blaenllaw o bedwar ban y byd mewn rhan arall o Fanhattan yr wythnos hon yn dod ynghyd ym mhencadlys y Cenhedloedd Unedig (CU) i drafod sut allwn wella grymuso economaidd menywod. Nid rhywbeth rwy’n tybio byddai ar radar Gordon Gekko.

Mae’r CU yn cynnal ei Gomisiwn blynyddol  ar Statws Menywod (CSW), cynhadledd fwyaf y byd ar gydraddoldeb rhyweddol, a phleser yw bod yma yn cynrychioli’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol – ein tro cyntaf yn y digwyddiad. Rwy’n awyddus i glywed am yr heriau sydd yn wynebu menywod ledled y byd, ac nid oes amheuaeth y bydd y problemau uniongyrchol yn wahanol i’r rheini rydym ni’n eu hwynebu yn y Deyrnas Unedig (DU), fodd bynnag mae gwirioneddau cyffredinol yn parhau. Ffaith drist yw bod menywod ledled y byd yn debygol o gael llai o ddewisiadau economaidd a bod mewn swyddi cyflog isel, anniogel mewn sectorau anffurfiol lle y gallai fod llai o hawliau ac amddiffynfeydd ganddyn nhw.

Yn y DU rydym yn gwybod bod merched yn cyflawni’n well na bechgyn yn yr ysgol ac ar lefel addysg uwch ond nid yw hyn yn trosglwyddo i lwyddiant yn y gweithle. Dyma a ddangosodd ein hymchwiliad i ni ar gynrychiolaeth menywod ar fyrddau a ganfu fod 60% o gwmnïau FTSE 350 wedi methu â chyflawni’r targed 25%  o ran cynrychiolaeth menywod.

Mae’r Comisiwn wedi gwneud llawer o waith y llynedd yn canolbwyntio ar ddileu rhwystrau sydd yn atal menywod rhag ffynnu ym myd gwaith. Rydym yn gwybod bod cael baban yn effeithio’n fawr ar gynnydd gyrfaoedd menywod. Dangosodd ein hymchwil i wahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth fod mwy na thri chwarter o fenywod beichiog a mamau newydd wedi dioddef triniaeth negyddol, ac o bosib wahaniaethol, yn y gwaith, gydag oddeutu un o bob naw wedi’u gorfodi allan o’u gwaith. Rydym wedi cyhoeddi cynigion ystod eang ar gyfer newid ac edrychwn ymlaen at siarad â dirprwyaeth Llywodraeth y DU yr wythnos hon i wthio am eu rhoi ar waith.

Mae presenoldeb parhaus bwlch cyflog rhwng y rhywiau (18.1% yn 2016) yn ein hatgoffa’n noeth am yr anghydraddoldeb sydd yn dal yn parhau yn ein gweithleoedd, er bod cynnydd yn cael ei wneud. Rydym yn falch bod Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU a Llywodraeth yr Alban yn cyflwyno adrodd ar y bwlch cyflog rhwng y rhywiau, ond rydym o’r farn y gellir gwneud mwy, ac amlinellir hyn cyn hir pan gyhoeddwn ein strategaeth bylchau cyflog.

Nid yw hon yn broblem y gellir ei datrys dros nos, nag hyd yn oed drwy un gynhadledd yn Efrog Newydd – mae’n gofyn am newid personol, cymdeithasol, gwleidyddol ac economaidd. Yn y pen draw, mae’n golygu bod gan fenywod fynediad cyfartal i waith teilwng, ond hefyd dewisiadau ystyrlon, rheolaeth dros eu hadnoddau a’r gallu i ddylanwadu ar benderfyniadau ariannol.

Ar wahân i’r ffaith bod yr holl bethau hyn yn amlwg y peth iawn i’w  wneud o ran safbwynt cydraddoldeb, mae economyddion hefyd bellach wedi troi eu sylw ar gydraddoldeb rhyweddol ac wedi dadlau y gallai cynnydd yn y maes hwn roi hwb i GDP byd eang o $12 triliwn erbyn 2025. Rhywbeth efallai bydd yn apelio i’r rheini sydd ychydig flociau draw ar Wall Street.