Speaker at the women's rights march in Manchester Speaker at the women's rights march in Manchester

Dod at ein gilydd i roi hawliau menywod ar yr agenda

gan guest author

Cyhoeddwyd: 08 Mar 2019

Blog gwestai, wedi’i ysgrifennu ar y cyd gan gynrychiolwyr elusennau a NGOs a deithiodd i Genefa i gymryd rhan yn adolygiad y Cenhedloedd Unedig ar hanes y DU ar hawliau menywod.

Ym mis Chwefror teithiodd oddeutu 60 o gynrychiolwyr elusennau a sefydliadau anllywodraethol (NGOs) i Genefa ar gyfer adolygiad gan y Cenhedloedd Unedig i hanes y DU ar hawliau menywod.

Roedd y rhai a oedd yn bresennol yn amrywio’n fawr, nid o leiaf o ran yr achosion maen nhw’n hyrwyddo a’r gweithrediadau maen nhw’n ymgyrchu drostynt – o ymladd am hawliau pobl Ddu a menywod lleiafrifol (gan gynnwys ffoaduriaid, ceiswyr lloches a menywod sydd heb eu dogfennu) i godi ymwybyddiaeth o broblemau sydd yn wynebu menywod gwledig.

"Roedd yn glir iawn bod CEDAW yn chwarae rhan hanfodol yn yr ymgyrch dros ein hawliau"

I rai, dyma’r tro cyntaf iddyn nhw gyfranogi yn y broses hon, lle asesir cydymffurfiaeth llywodraethau bob pum mlynedd â’r Cofensiwn ar Ddileu Pob Ffurf o Wahaniaethu yn Erbyn Menywod (CEDAW). Roedd eraill wedi gwneud felly am flynyddoedd, ac efallai degawdau.

Fodd bynnag, roedd yn glir iawn bod CEDAW yn chwarae rhan hanfodol yn yr ymgyrch dros ein hawliau a’n cydraddoldeb.

Mae natur gynhwysol y broses yn dangos hyn. Nid un ffordd yn unig oedd i rywun leisio’i farn wrth bwyllgor arbenigwyr y CU. Gallai NGOs rannu adroddiadau cysgodol, datganiadau llafar a phapurau briffio, yn ogystal â chwrdd â’r arbenigwyr.

Gallwn ddweud wrthych fod yr holl wybodaeth a ddarparwyd trwy’r ffyrdd gwahanol hyn wedi’i gymryd i gyfrif.

Mewn deialog cyhoeddus â’r llywodraeth, cododd y pwyllgor amryw o faterion, gan gynnwys gofidion ynghylch y Credyd Cynhwysol, a godwyd gan nifer o’r sefydliadau a oedd yn bresennol, triniaeth annheg menywod a gafodd eu geni yn y 1950au oherwydd newidiadau i oed pensiwn y wladwriaeth, fel y soniwyd gan Back to 60.

Gwnaethon nhw hefyd ofyn cwestiynau yn seiliedig ar yr wybodaeth a ddarparwyd yn yr adroddiadau cysgodol gan sefydliadau nad oedd yn bresennol – a llawer mwy.

"Gall y sefydliadau hyn ddibynnu ar CEDAW i ddadlau dros newid a mynnu i’r llywodraeth weithredu"

Mewn ffaith, roedd cryn nifer o achosion chwerw-felys lle roeddem yn ddiolchgar i’r pwyllgor am godi gofidion arbennig ac, ar yr un pryd, wedi’n siomi gan ddiffyg ymateb boddhaol.

Un enghraifft o’r fath oedd y diffyg ymwybyddiaeth a dealltwriaeth a gaed gan ein llywodraeth ein hunain ynglŷn â’r problemau yn effeithio ar fenywod anabl.

Gobeithio bydd y dystiolaeth a rannwn yn sbarduno’n cynrychiolwyr gwleidyddol i gymryd y fath broblemau o ddifrif.  

Cafodd arwyddocad CEDAW ei deimlo’n arbennig gan NGOs cyfreithiol, megis Canolfan dros Gyfiawnder i Fenywod, sydd yn herio gwahaniaethu yn y system cyfiawnder troseddol, yn ogystal â chan NGOs sydd yn ceisio am newid deddfwriaethol.

Galwodd Rhwydwaith DU y Menywod Mwslimaidd ar i Ddeddf Ysgaru (Priodasau Crefyddol) 2002 gael ei gwneud yn gymwys i Fwslimiaid, a galwodd y Grŵp Gweithredu Canmlwyddiant ar i Adran 106 y Ddeddf Cydraddoldeb gael ei roi mewn grym, a fyddai’n gofyn i bleidiau gwleidyddol gyhoeddi data cydraddoldeb.

Defnyddiodd NGOs a oedd yn ymgyrchu dros newidiadau polisi y cyfle hwn i amlygu’u problemau hefyd, megis Maternity Action sydd am i reoliadau codi pris y GIG gael eu diwygio gan eu bod yn effeithio’n arbennig o andwyol ar fudwyr beichiog.

Gall y sefydliadau hyn ddibynnu ar CEDAW i ddadlau dros newid a mynnu i’r llywodraeth weithredu.

"Rydym yn gytûn mewn undeb"

Yn allweddol, helpodd y broses hefyd i greu cynghrair sifil ehangach.

Boed clywed gan Ganolfan Angelou ynglŷn â chroestoriad mewnfudo a thrais ar sail rhywedd neu weithio ar y cyd i gyflenwi datganiad NGO sydd yn berthnasol i bob un o’r pedair cenedl, gwnaethom i gyd ddysgu oddiwrth ein gilydd a chywain cefnogaeth pob un ohonom.

Rydym yn gytûn mewn undeb a byddwn ar y cyd yn craffu ar y llywodraeth ar bob cam neu ddiffyg gweithredu ganddi ar y gwahaniaethu a wyneba menywod yn y DU.

Nid yw Llywodraeth y DU yn atebol i’r CU yn unig; mae ar yr un pryd yn atebol i ni a byddwn yn ei dal i gyfrif, gan ddefnyddio mesurau domestig a rhyngwladol fel ei gilydd.

Dyma’r rheswm yr ydym yn annog pob NGO i ymgysylltu â CEDAW ac i arwyddo’r ddeiseb yn gofyn i CEDAW gael ei osod yn llwyr i gyfraith y DU.

Diolchwn i’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol am ddarparu arian a chymorth i ni fod yn bresennol yn yr adolygiad hwn a chymryd mantais o’r cyfle i effeithio newid.

Diolch hefyd i sefydliadau fel Cynghrair Cenedlaethol Sefydliadau Menywod a Chanolfan Adnoddau Menywod am gydlynu’r ymdrech grŵp eithriadol hwn.

Mewn cyfnod pan rydym yn cael ein boddi gan ansicrwydd ôl Brexit a materion hawliau menywod yn olaf ar yr agenda, mae angen i ni sicrhau bod ein hawliau dynol yn cael eu hamddiffyn yn awr yn fwy nag erioed.

Awduron y blog

Cafodd y blog hwn ei ysgrifennu ar y cyd gan gynrychiolwyr elusennau a NGOs a deithiodd i Genefa i gymryd rhan yn adolygiad y Cenhedloedd Unedig i hanes y DU ar hawliau menywod.