Dathlu amddiffynwyr hawliau dynol sy’n blant!

gan Leah and Emily

Cyhoeddwyd: 20 Nov 2018

Aeth y blogwyr gwadd Emily (13 oed) a Leah (14 oed) i Genefa i ymuno â thrafodaethau’r CU ynghylch hawliau plant, fel rhan o ymgyrch Change It! Cynghrair Hawliau Plant ar gyfer Lloegr (CRAE). 

 

Ym mis Medi 2018, cynhaliodd Pwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn ddigwyddiad byd eang yn Genefa i drafod sut i amddiffyn a grymuso plant fel amddiffynwyr hawliau dynol. Diolch i’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a Chynghrair Hawliau Plant ar gyfer Lloegr (CRAE), roeddem wedi gallu bod yn bresennol  ac ymuno â’r ‘Diwrnod o Drafodaeth Gyffredinol’ (DGD).

Rydym ein dau yn rhan o grŵp llywio ymgyrch Change It! CRAE. Caiff Change It! ei redeg gan blant a phobl ifanc ac mae’n canolbwyntio ar sicrhau bod gan bob plentyn gartref ble y gall dyfu i fyny’n ddiogel ac iach.

Cyn ein taith roeddem ni’n dau’n teimlo’n nerfus iawn! Doedden ni ddim yn gwybod pwy efallai byddem yn cwrdd â nhw yno ac yn siarad â nhw am ein profiadau fel actifyddion ifanc yn CRAE. Ond roeddem yn llawn cyffro wrth deithio i Genefa i gynrychioli’n gwaith a gwaith plant a phobl ifanc eraill yn Lloegr.

Yn y cyfnod cyn y daith, roeddem yn poeni mai dim ond amser i gysgu, mynd yn syth i gyfarfod y DGD ac yna teithio adref oedd gennym. Ond gwnaethom ni gymaint yn fwy!

Pan gyrhaeddom ni, aethom i gwrdd â staff yn Child Rights Connect a helpon ni i gael ein bathodynnau cofrestru yn barod ar gyfer cael mynediad i’r Palais des Nations drannoeth. Cyflwynodd y staff yno ni i bobl eraill a fyddai’n bresennol yn y DGD a gwnaeth hynny ni’n fwy hyderus.

Gyda’r hwyr, cynhaliodd rhai plant o’r Alban farbiciw a braf oedd cwrdd â nhw a gweld beth roedden nhw wedi bod yn ei wneud.

Teitl y DGD oedd ‘Grymuso a Chefnogi Plant fel Amddiffynwyr Hawliau Dynol’ ac mae, mewn gwirionedd, yn adlewyrchu’r materion y siaradom amdanyn nhw ar y diwrnod.

Clywsom rai enghreifftiau ysbrydoledig o’r hyn y bu plant a phobl ifanc eraill o gwmpas y byd yn ei wneud.

Rhannodd llawer o amddiffynwyr hawliau dynol ledled y byd a oedd yn blant eu straeon. Ac mae pawb ohonom yn wynebu’r un heriau:

  • ni chawn ni, na’n barnau eu cymryd o ddifrif gan benderfynyddion
  • yn aml, dydyn ni ddim yn gwybod digon ynglŷn â’n hawliau neu i gael yr wybodaeth sydd ei hangen arnom
  • ni chawn ni ddigon o gefnogaeth i gymryd rhan mewn gweithgareddau hawliau dynol (megis ymgyrch Change it!)
  • ni chawn ni’r diogelwch sydd ei angen arnom fel amddiffynwyr hawliau dynol (soniodd rai plant eu bod wedi dioddef bygythiadau, bwlio a hyd yn oed cosb am roi’u barn)

Dywedodd nifer o’r siaradwyr a oedd yn oedolion pa mor bwysig oedd hi i bawb gydnabod plant fel amddiffynwyr hawliau dynol.

Yn ystod y sesiwn agoriadol, meddai Kate Gilmore o Swyddfa Uwch Gomisiynydd y CU dros Hawliau Dynol: 

‘Ni ddylai fod yn ddigwyddiad prin ac anarferol o’r fath eich bod chi [plant] yn ymuno â ni yn y drafodaeth, oherwydd dyna ddylai fod y drefn arferol… Rhaid i ni eich cymryd o ddifrif. Mae gennych yr hawl i gymryd rhan yn y penderfyniadau sydd yn effeithio arnoch, ac i’n dal ni yn atebol.’

Fodd bynnag, rydym o’r farn y gallai fwy o gyfleoedd wedi’u cynnig i gynnwys plant yn briodol yn y DGD a gwneud y digwyddiad yn fwy cyfeillgar a dilys i blant. Byddem wedi hoffi mwy o amser i ni siarad mewn gwirionedd ynglŷn â’n hactifiaeth a rhannu’n safbwyntiau.

Fel rhan o’r ymgyrch Change It! rydym wedi lobïo aelodau seneddol, llunio adroddiadau ar y cyd a chynnwys rhwydwaith cenedlaethol o fwy na 300 o blant a phobl ifanc. Byddem wedi hoffi rhannu ein profiadau a’u cymharu â phrofiadau plant eraill o bob cwr y byd a oedd yn bresennol yn y digwyddiad, ond doedd dim digon o gyfleoedd i ni eu lleisio ar y diwrnod.

Beth bynnag, roedd y DGD yn wirioneddol ddiddorol i’r ddau ohonom ac yn galonogol yn ei ymroddiad i gydnabod plant fel dalwyr hawliau.

I ni’n dau, y rhan gorau o’r daith oedd cyrraedd Genefa. Roedd disgyn o’r awyren mewn gwlad wahanol yn gwybod y byddem yn cynrychioli ein gwaith gyda CRAE a gwaith plant a phobl ifanc eraill yn deimlad gwefreiddiol. Roedd yn hynod o foddhaus!

Y rhan gwaethaf oedd mynd adref. Roedd bod yn bresennol yn y DGD yn gyfle unigryw ac nid oeddem am i’r daith ddod i ben.

Dysgom ein dau gryn dipyn am hawliau plant a sut allwn gydweithio i’w hamddiffyn.

Pe gallem newid un peth neu anfon neges i Bwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn, y neges fyddai gwneud y diwrnod yn fwy cyfeillgar i blant, gyda mwy o sesiynau a thrafodaethau grŵp bach. Roeddem yn gyson yn clywed siaradwyr a oedd yn oedolion yn sôn bod angen iddyn nhw gydnabod plant fel ein presennol ac nid yn unig fel ein dyfodol.

Braf fyddai wedi cael mwy o gyfleoedd i ddweud wrthyn nhw am ein profiadau gwirioneddol yn yr oes sydd ohoni a phrofiadau plant eraill yr un oedran â ni.