A busy crowded street A busy crowded street

Y Confensiwn Rhyngwladol ar Ddiddymu Pob Math o Wahaniaethu ar Sail Hil

Mae’r Confensiwn Rhyngwladol ar Ddiddymu Pob Math o Wahaniaethu ar Sail Hil (ICERD) yn gytuniad rhyngwladol a fabwysiadwyd ym 1965 gan Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig (CU).

Mae ICERD yn cwmpasu hawliau pawb i fwynhau hawliau sifil, gwleidyddol, economaidd a chymdeithasol, heb wahaniaethu ar sail hil, lliw, llinach na tharddiad cenedlaethol neu ethnig. Fe wnaeth y DU gadarnhau ICERD ym 1969.

Darllenwch destun llawn ICERD.

Gwaith ICERD gan y Comisiwn

Rydym wedi llunio'r adroddiad a ganlyn fel rhan o'n camau monitro cytundeb ICERD:

Mae’r Comisiwn, ar y cyd ag Ymddiriedolaeth Runnymede, wedi cynhyrchu canllaw i esbonio’r Confensiwn Rhyngwladol ar Ddiddymu Pob Math o Wahaniaethu ar Sail Hil (CERD) a gwybodaeth ar y broses adrodd.

Diweddariadau a cherrig milltir

Carreg filltir ICERD diwethaf y DU

 

Yn Awst 2011, cododd y Pwyllgor ar Ddiddymu Gwahaniaethu ar Sail Hil bryderon ynghylch llawer o faterion yn perthyn i weithredu’r cytuniad hwn yn y DU. Roedd ei argymhellion yn cynnwys:
cynhyrchu cynllun gweithredu neu strategaeth fanwl i fynd i’r afael ag anghydraddoldeb hil

  • adolygu effaith pwerau ‘stopio a chwilio’ yr heddlu ar grwpiau lleiafrifol ethnig o dan ddarnau amrywiol o ddeddfwriaeth yn y DU, a
  • chymryd camau sydd eu hangen i ddiddymu’r holl fwlio hiliol mewn ysgolion.

Mae ICERD yn cael ei fonitro gan y Pwyllgor ar Ddiddymu Gwahaniaethu ar Sail Hil (Pwyllgor CERD), corff sy’n cynnwys 18 o arbenigwyr annibynnol a dynnir o wladwriaethau sydd wedi cadarnhau’r cytuniad. Ceir testun llawn CERD fan hyn.

Yn ddamcaniaethol, dylai gwladwriaethau adrodd wrth y Pwyllgor bob dwy flynedd i esbonio’r camau a gymerwyd i weithredu’r cytuniad a’r effaith ar fwynhau’r hawliau mae’n eu cwmpasu. Mewn ymarfer, fodd bynnag, fel arfer mae’r Pwyllgor yn gofyn i wladwriaethau anfon yr adroddiadau hyn (a elwir yn ‘Adroddiadau Gwladwriaeth’) gyda’i gilydd i’w harchwilio bob pedair neu bum mlynedd. Cyflwynwyd Adroddiad Gwladwriaeth diweddarach y DU ym mis Mawrth 2015.

Mae’r Pwyllgor hefyd yn ystyried tystiolaeth gan ffynonellau eraill. Fel un o Sefydliadau Hawliau Dynol Cenedlaethol y DU (NHRIs), gall y Comisiwn gyflwyno gwybodaeth i’r broses hon yn yr hyn a elwir yn ‘adroddiad cysgod’. Fe wnaeth y Comisiwn gyflwyno ei adroddiad cysgod diwethaf ym mis Gorffennaf 2011 a bydd yn cyflwyno adroddiad arall yn 2016. Hefyd gall sefydliadau cymdeithas sifil gyflwyno ‘adroddiadau cysgod’ a mae’r Comisiwn yn cefnogi cymdeithas sifil i ddeall a defnyddio’r cytuniadau i wella atebolrwydd y llywodraeth.

Yna mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi adroddiad ar ei archwiliad o’r Adroddiad Gwladwriaeth ac unrhyw adroddiadau cysgod ag argymhellion ar gyfer gweithredu. Gelwir hyn y ‘Sylwadau Terfynol’. Gall sefydliadau cymdeithas sifil gyflwyno adroddiadau hefyd.

Weithiau mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi argymhellion cyffredinol sy’n esbonio’r ffordd y gweithredir y cytuniad mewn sefyllfaoedd arbennig, er enghraifft brwydro yn erbyn lleferydd casineb hiliol. Gallwch ganfod y rhain ar wefan y CU.

Rhybudd cynnar a’r weithdrefn ar gyfer gweithredu ar frys

Mae’r Pwyllgor yn defnyddio gweithdrefn arbennig i ymateb yn gyflym i faterion brys. Bydd gweithgor yn ystyried materion sydd, er enghraifft, yn ymwneud â phatrwm arwyddocaol a chyson o wahaniaethu ar sail hil. Mae eu hopsiynau ar gyfer gweithredu’n cynnwys cyhoeddi datganiadau, casglu gwybodaeth bellach neu gynnig help. Roedd Llywodraeth y DU yn amodol ar y weithdrefn hon ynghylch hawliau teuluoedd Sipsiwn a Theithwyr yn Dale Farm. Gallwch weld datganiad y Pwyllgor ar hyn yma (Medi 2011).

Diweddarwyd ddiwethaf: 07 Sep 2017