A busy crowded street A busy crowded street

Y Confensiwn ar Hawliau’r Plentyn

Mae’r Confensiwn ar Hawliau’r Plentyn (CRC) yn gytuniad rhyngwladol yn cyflwyno hawliau sifil, gwleidyddol, economaidd, cymdeithasol a diwylliannol plant i gyd.

Trwy gadarnhau’r Confensiwn hwn ym 1991, fe wnaeth y DU gytuno y dylai cyrff cyhoeddus ystyried buddiannau gorau’r plentyn wrth wneud unrhyw beth sy’n effeithio ar blant. Mae’r CRC yn diogelu hawliau plant ym mhob maes o’u bywyd, gan gynnwys eu hawliau i:

  • fynegi eu barn yn rhydd a chael eu clywed mewn achosion cyfreithiol sy’n effeithio arnynt
  • preifatrwydd
  • rhyddid rhag trais, camdriniaeth ac esgeulustod
  • iechyd
  • safon ddigonol o fyw
  • addysg
  • rhyddid rhag camfanteisio economaidd a rhywiol, a
  • chael eu trin ag urddas a pharch o fewn y system gyfiawnder droseddol.

Gellir canfod testun llawn CRC ar y wefan CU.

Rydym wedi creu canolbwynt ar gyfer pobl ifanc â llawer o wybodaeth ynghylch yr hawliau hyn.

Gwaith CRC a wneir gan y Comisiwn

Hefyd rydym wedi cyhoeddi’r adroddiadau, ymchwil a thystiolaeth ddilynol fel rhan o’n gweithgarwch monitro cytuniad.

  •  Cyflwyniad sydd wedi’i ddiweddaru i Bwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn cyn archwiliad cyhoeddus y DU - Cymraeg PDF (Ebrill 2016).

  • Datganiad Llafar yng Ngweithgor Cyn-sesiynol Pwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn, Hydref 2015.
  • Cyflwyniad i’r Pwyllgor ar Hawliau’r Plentyn ar y Protocol Opsiynol ar Werthu Plant, 2014.

Rydym wedi cynhyrchu’r deunydd dilynol mewn cysylltiad â’r cytuniad hwn

Diweddariadau a cherrig milltir

Sylwadau terfynol wedi’u cyhoeddi: 9 Mehefin 2016

Mae Pwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn wedi cyhoeddi ei sylwadau terfynol

Carreg filltir CRC ddiwethaf -  Hydref 2015

Fe wnaeth CRC y CU benderfynu ar y ‘rhestr o faterion a fydd yn ffurfio’r sylfaen ar gyfer archwilio Adroddiad Gwladwriaeth y DU.

 

Yn Awst 2015, fe wnaeth y Comisiwn gyhoeddi adroddiad cysgod yn cwmpasu ystod eang o faterion ynghylch gweithredu’r CRC.

Mae materion a gwmpasir yn yr adroddiad yn cynnwys:

  • Mynediad i gyfiawnder cyfraith sifil
  • Trais yn erbyn plant
  • Safonau byw a nawdd cymdeithasol
  • Hawl i iechyd
  • Addysg, hamdden a gweithgareddau diwylliannol
  • Cyfiawnder ieuenctid
  • Cadw ym maes mewnfudo
  • Masnachu plant
  • Gwella’r ffordd y gweithredir CRC yn y DU

Darllennwch yr adroddiad llawn yma.

Mae CRC yn cael ei fonitro gan Bwyllgor y CU ar Hawliau’r Plentyn, corff sy’n cynnwys 18 o arbenigwyr annibynnol. Enwebir yr arbenigwyr hyn gan wladwriaethau sydd wedi cadarnhau’r CRC.

Mae gwladwriaethau’n cyflwyno adroddiadau i’r Pwyllgor bob pum mlynedd. Mae’r ‘Adroddiadau Gwladwriaeth’ hyn yn cyflwyno’r deddfau a pholisïau sy’n bodoli i weithredu CRC a’u heffaith ar fwynhad plant o’r hawliau CRC mae’n eu cwmpasu.

Mae’r Pwyllgor yn ystyried pob Adroddiad Gwladwriaeth, gan dynnu ar wybodaeth arall o ystod eang o ffynonellau. Fel un o Sefydliadau Hawliau Dynol Cenedlaethol y DU (NHRIs), gall y Comisiwn gyflwyno gwybodaeth i’r broses hon yn yr hyn a elwir yn ‘adroddiad cysgod’. Mae’r Pwyllgor yn defnyddio’r wybodaeth hon i nodi ‘rhestr o faterion’ i’w codi â’r wladwriaeth dan sylw. Hefyd gall sefydliadau cymdeithas sifil gyflwyno ‘adroddiadau cysgod’ a mae’r Comisiwn yn cefnogi cymdeithas sifil i ddeall a defnyddio’r cytuniadau i wella atebolrwydd y Llywodraeth.

Mae’r Pwyllgor yn archwilio pob Adroddiad Gwladwriaeth, gan ddefnyddio’r ‘rhestr o faterion’ fel sylfaen ar gyfer trafod â’r llywodraeth berthnasol. Gelwir adroddiad y Pwyllgor, gyda’r argymhellion ar gyfer gweithredu, y ‘Sylwadau Terfynol’. Mae’n rhaid i wladwriaethau gyhoeddi’r argymhellion hyn, gweithredu arnynt ac adrodd ar gynnydd yn eu Hadroddiad Gwladwriaeth nesaf.

Cafodd y Protocol Opsiynol ar werthu plant, puteindra plant a phornograffi plant ei gadarnhau gan y DU yn 2009. Mae’n cyflwyno’r mesurau sydd eu hangen i weithredu Erthyglau 34 a 35 o’r CRC. Mae’r rhain yn mynnu bod gwladwriaethau’n diogelu plant rhag pob math o gamfanteisio a cham-drin rhywiol, ac yn cymryd yr holl fesurau posibl i sicrhau nad ydynt yn cael eu herwgydio, gwerthu na masnachu. Gallwch ddarllen testun llawn y Protocol Opsiynol hwn ar y wefan CU.

Cafodd perfformiad y DU ynghylch gweithredu’r Protocol ei archwilio ddiwethaf gan y Pwyllgor ar Hawliau’r Plentyn ym mis Mehefin 2014. Gallwch ddarllen canfyddiadau’r Pwyllgor yn ei ‘adroddiad Sylwadau Terfynol.

Fe wnaeth y Comisiwn amlygu pryderon amrywiol yn ei ‘adroddiad cysgod’ a anfonwyd i’r Pwyllgor er mwyn cynorthwyo eu harchwiliad o gynnydd y DU.

Weithiau mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi sylwadau cyffredinol sy’n esbonio’r ffordd y gweithredir y cytuniad mewn sefyllfaoedd arbennig, megis yr hawl i nawdd cymdeithasol. Gallwch weld y sylwadau hyn ar wefan y CU.

Dyddiau trafod cyffredinol

Mae’r Pwyllgor hefyd yn trefnu dyddiau trafod ar faterion sy’n effeithio ar hawliau plant. Mae’r rhain yn agored i wladwriaethau sydd wedi cadarnhau’r cytuniad, asiantaethau a chyrff y CU, sefydliadau anllywodraethol, Sefydliadau Hawliau Dynol Cenedlaethol, academyddion a grwpiau ieuenctid. Mae’r trafodaethau hyn yn dod i ben gan fabwysiadu argymhellion. Gellir canfod gwybodaeth bellach ar y trafodaethau hyn ar y wefan CU.

Diweddarwyd ddiwethaf: 11 Dec 2017