A busy crowded street A busy crowded street

Y Confensiwn ar Ddiddymu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod

Y Confensiwn ar Ddiddymu Pob Math o Wahaniaethu yn erbyn Menywod (CEDAW) yw’r cytuniad hawliau dynol rhyngwladol sy’n canolbwyntio’n benodol ar gydraddoldeb rhwng menywod a dynion ym mhob maes bywyd. Yn aml cyfeirir ato fel ‘deddf hawliau dynol menywod’. Fe wnaeth y DU gadarnhau CEDAW ym 1986.

Trwy gadarnhau’r cytuniad, mae’r DU wedi’i hymrwymo i gymryd camau i roi terfyn ar wahaniaethu yn erbyn menywod yn ei holl ffurfiau. Mae CEDAW yn darparu’r sail argyfer sirhau bod cydraddoldeb rhwng menywod a dynion y realiti mewn meysydd megis:

  • addysg
  • cyflogaeth
  • cyfranogiad mewn bywyd gwleidyddol a chyhoeddus
  • mynediad i wasanaethau gofal iechyd, a
  • phriodi a chysylltiadau teuluol.

Gallwch ddarllen testun llawn CEDAW ar wefan Menywod y CU ac mae ein ffilm fer yn esbonio sut gellir defnyddio’r cytuniad i gyflawni newid.

Gwaith CEDAW gan y Comisiwn

Rydym wedi cynhyrchu’r adroddiadau ac ymchwil ddilynol fel rhan o’n gweithgarwch monitro cytuniad.

  • Adroddiad y Comisiwn ar Sylwadau Terfynol y Pwyllgor ar Ddiddymu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod.

Rydym wedi cynhyrchu’r deunydd dilynol ynghylch y cytuniad hwn:

  • Ymchwiliad i benodiadau i fyrddau cyfarwyddwyr cwmnïau FTSE 350 (Mawrth 2016).
  • Ymateb i ymchwiliad y Cyd-bwyllgor ar Hawliau Dynol i drais yn erbyn menywod a merched (Ebrill 2015).

Beth yw’r materion CEDAW cyfredol ar gyfer y DU?

Ym mis Gorffennaf 2013, fe wnaeth y Pwyllgor godi pryderon ynghylch llawer o faterion ynghylch gweithredu’r cytuniad hwn yn y DU. Roedd eu hargymhellion yn cynnwys:                                                       

  • ensuring that women can access courts effectively
  • cadarnhau Confensiwn Istanbwl (Confensiwn Cyngor Ewrop sy’n brwydro i roi terfyn ar drais yn erbyn menywod).
  • gwneud priodas dan orfod yn dramgwydd troseddol
  • mabwysiadu cynllun gweithredu cenedlaethol cynhwysfawr i fynd i’r afael â masnachu menywod a merched
  • gwella gofal iechyd meddwl ym mhob carchar, a
  • chymryd camau i roi terfyn ar wahanu galwedigaethol (crynoi dynion a menywod mewn swyddi penodol, neu ar lefelau penodol swyddi) a lleihau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau.

Mae CEDAW yn cael ei fonitro gan y Pwyllgor ar Ddiddymu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod, corff sy’n cynnwys 23 o arbenigwyr ar hawliau menywod o bob rhan o’r byd.

Mae llywodraethau’n cyflwyno adroddiadau i’r Pwyllgor bob pedair blynedd. Mae’r ‘Adroddiadau Gwladwriaeth’ hyn yn esbonio’r camau a gymerwyd i weithredu’r cytuniad a’r effaith ar fwynhau’r hawliau hyn. Darllennwch adroddiad diweddaraf Llywodraeth y DU (Awst 2011).

Mae’r Pwyllgor hefyd yn ystyried tystiolaeth gan ffynonellau eraill. Fel un o Sefydliadau Hawliau Dynol Cenedlaethol y DU (NHRIs), gall y Comisiwn gyflwyno gwybodaeth i’r broses hon yn yr hyn a elwir yn ‘adroddiad cysgod’.

Hefyd fe wnaeth y Ganolfan Adnoddau Menywod gydgysylltu adroddiad cysgod gan gynghrair o 42 o sefydliadau menywod a hawliau dynol o ledled y DU ym mis Ebrill 2013, a ariannwyd gan y Comisiwn.

Mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi adroddiad ar ei archwiliad o’r Adroddiad Gwladwriaeth ac unrhyw adroddiadau cysgod ag argymhellion ar gyfer gweithredu. Gelwir hyn y ‘Sylwadau Terfynol’.

Weithiau mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi argymhellion cyffredinol sy’n esbonio’r ffordd y gweithredir y cytuniad mewn sefyllfaoedd arbennig, er enghraifft brwydro yn erbyn lleferydd casineb hiliol. Gallwch ganfod y rhain ar wefan y CU.

Cwynion unigol

Gall y Pwyllgor ystyried cwynion gan fenywod unigol neu grwpiau o fenywod yn erbyn gwladwriaethau sydd wedi cadarnhau’r Protocol Opsiynol i CEDAW (yr hyn mae’r DU wedi’i wneud). Gall y Pwyllgor ymchwilio i doriadau ehangach a mwy systematig ar hawliau menywod.

Mae’r Comisiwn wedi cyhoeddi canllawiau ar ddefnyddio’r Protocol Opsiynol hwn (2010).

Diweddarwyd ddiwethaf: 09 Jan 2018