A busy crowded street A busy crowded street

Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol

Mae’r Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol (ICCPR) yn gytuniad rhyngwladol ar hawliau dynol a fabwysiadwyd gan y Cenhedloedd Unedig ym 1966. Mae’n un o’r ddau gytuniad sy’n rhoi grym cyfreithiol i’r Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol (yr un arall yw’r Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Economaidd, Cymdeithasol a Diwylliannol, ICESCR).

Mae ICCPR yn ymrwymo’r gwladwriaethau sydd wedi ei lofnodi i ddiogelu a pharchu hawliau sifil a gwleidyddol unigolion. Fe wnaeth y DU gadarnau ICCPR ym 1976.

Mae hawliau ICCPR yn sylfaenol i alluogi pobl i fwynhau ystod eang o hawliau dynol, gan gynnwys y rhai hynny ynghylch:

  • rhyddid rhag arteithio a thriniaeth neu gosb greulon, annynol neu ddiraddiol arall
  • rhyddid rhag caethwasiaeth a llafur dan orfod
  • arestio, cadw a charcharu
  • symud i, o fewn ac allan o wladwriaeth
  • triniaeth gan y broses farnwrol
  • preifatrwydd, cartref a bywyd teuluol
  • rhyddid meddwl, crefydd a mynegiant
  • ymgynnull yn heddychlon
  • rhyddid cymdeithasu, gan gynnwys trwy undebau llafur
  • priodi a hawliau planty of children
  • cyfranogiad gwleidyddol a
  • chydraddoldeb a pheidio â dioddef gwahaniaethu.

Gellir gweld testun llawn ICCPR yma

Gwaith ICCPR gan y Comisiwn

Rydym wedi cynhyrchu’r adroddiadau ac ymchwil ddilynol fel rhan o’n gweithgarwch ar gyfer monitro cytuniad ICCPR.                                        

  •  Adroddiad dilynol y Comisiwn ynglŷn ag arsylwadau canlyniadol a gafodd eu mabwysiadu gan y Pwyllgor Hawliau Dynol ar seithfed adroddiad cyfnodol y DU (Gorffennaf 2016). 
  • Cyflwyniad i Weithgor Cyn-sesiynol Pwyllgor Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig ar Weithredu’r Deyrnas Unedig o’r Cyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol (Gorffennaf 2014).

Rydym wedi cynhyrchu’r gwaith dilynol ynghylch y cytuniad hwn.

Diweddariadau a cherrig milltir

Carreg filltir ddiwethaf ICCPR y DU – 23 Gorffennaf 2015

Cyhoeddodd Pwyllgor Hawliau Dynol y CU ei Sylwadau Terfynol ar y DU.

Carreg filltir arfaethedig nesaf ICCPR y DU – Gorffennaf 2016

  • Bydd y DU yn adrodd ar weithredu sylwadau (argymhellion) terfynol y Pwyllgor Hawliau Dynol ar atebolrwydd am doriadau cysylltiedig â gwrthdaro yng Ngogledd Iwerddon ac am doriadau honedig ar hawliau dynol gan luoedd Prydeinig dramor.

Yng Ngorffennaf 2015, fe wnaeth y Pwyllgor Hawliau Dynol argymell bod angen i’r DU:

  • sicrhau bod unrhyw ddeddfwriaeth sy’n cael ei phasio i ddisodli Deddf Hawliau Dynol 1998 yn cryfhau diogelwch ar gyfer hawliau dynol yn y DU
  • cynnal cydbwysedd digonol rhwng diogelwch cenedlaethol ac atebolrwydd am doriadau ar hawliau dynol yr honnir iddynt gael eu cyflawni gan luoedd Prydeinig dramor
  • cryfhau ymdrechion i atal hiliaeth a senoffobia
  • cryfhau mesurau i atal trais yn erbyn menywod a merched
  • gweithredu i atal marwolaethau hunan-gyflawnedig a hunan-niwed ymysg oedolion a phobl ifanc yng ngwarchodaeth y wladwriaeth
  • sefydlu terfyn amser ar warchodaeth fewnfudo, a sicrhau bod diwygiadau i system  lwybr carlam y ddalfa yn cydymffurfio’n llawn â chyfraith hawliau dynol rhyngwladol, ac
  • adolygu’r deddfau ynghylch gwyliadwriaeth fel bod unrhyw ymyrraeth â’r hawl i breifatrwydd yn gyfreithlon, cymesur ac angenrheidiol.

Gellir gweld Sylwadau Terfynol y Pwyllgor Hawliau Dynol ar y DU ar wefan y CU.

Mae’r ICCPR yn cael ei fonitro gan Bwyllgor Hawliau Dynol y CU, corff sy’n cynnwys 18 o arbenigwyr annibynnol o bob rhan o’r byd. Pan mae parti Gwladwriaeth wedi cadarnhau’r ICCPR am y tro cyntaf, mae rhaid iddo ddarparu gwybodaeth ar y mesurau cyfreithiol ac ymarferol a gymerodd i weithredu’r holl erthyglau sylweddol  yn y Cyfamod. Bydd y parti Gwladwriaeth wedyn yn cyflwyno adroddiadau cyfnodol oddeutu pob pedair blynedd. Wedi cadarnhau'r ICCPR, mae’n rhaid i’r DU adrodd am y mesurau cyfreithiol ac ymarferol a gymerwyd i weithredu ei rhwymedigaethau craidd. Yna mae’n cyflwyno adroddiadau cynnydd bob pedair blynedd (a elwir ‘Adroddiadau Gwladwriaeth’).

O leiaf un flwyddyn cyn dyddiad yr Adroddiad Gladwriaeth, mae’r Pwyllgor Hawliau Dynol yn darparu rhestr o faterion i Lywodraeth y DU y mae’n rhaid eu cynnwys ynddo. Dysgwch ragor ynghylch y weithdrefn hon ar wefan y CU.

Mae’r Pwyllgor Hawliau Dynol yn archwilio Adroddiad Gladwriaeth y DU ac yn cynhyrchu ei adroddiad ei hunan ag argymhellion ar gyfer gweithredu. Gelwir y rhain y ‘Sylwadau Terfynol’. Mae’n ofynnol i Wladwriaethau gyhoeddi’r argymhellion hyn, weithredu arnynt ac adrodd ar gynnydd. Ceir rhagor o wybodaeth am y weithdrefn hon fan hyn. Mae’r Pwyllgor Hawliau Dynol wedi treialu gweithdrefn adrodd opsiynol sef y ‘rhestr materion cyn adrodd’. O leiaf un flwyddyn cyn dyddiad cyflwyno’r Adroddiad Gwladwriaeth, bydd y Pwyllgor Hawliau Dynol yn darparu rhestr o faterion i’r parti Gwladwriaeth y mae am iddo eu cynnwys yn rhannol yn ei Adroddiad Gwladwriaeth. Nod y dull hwn yw helpu’r parti Gwladwriaeth lunio adroddiad Gwladwriaeth fanylach a’i gyflwyno i’r Pwyllgor Hawliau Dynol yn brydlon. Cyn archwilio’r Adroddiad Gwladwriaeth, bydd y Pwyllgor Hawliau Dynol yn amlinellu rhestr o gwestiynau y mae am i’r Wladwriaeth ddarparu gwybodaeth ysgrifenedig bellach arnynt. Gelwir hyn yn ‘rhestr materion’.  

Darllenwch Adroddiad Gwladwriaeth diweddarach y DU.

Darllenwch ymateb y DU i restr o faterion y Pwyllgor Hawliau Dynol.

Darllenwch ragor ynghylch y broses fonitro ICCPR.

Weithiau mae’r Pwyllgor Hawliau Dynol yn cyhoeddi sylwadau cyffredinol sy’n esbonio’r ffordd y gweithredir y ICCPR mewn sefyllfaoedd arbennig. Mae hyn yn cynnwys cyfarwyddyd ar:

  • ryddid a diogelwch y person
  • cyflyrau o argyfwng, ac
  • yr hawl i gydraddoldeb gerbron llysoedd a thribiwnlysoedd a’r hawl i gael treial teg.

Gweler enghraifft o sylw cyffredinol.

Diweddarwyd ddiwethaf: 11 Dec 2017