A woman in a phone booth talking on the phone

Chwythu’r chwiban

Rydych chi'n chwythwr chwiban os ydych chi'n weithiwr ac yn riportio rhai mathau o gamwedd

 

Os ydych chi'n weithiwr sy'n poeni bod eich cyflogwr yn torri cyfraith cydraddoldeb a hawliau dynol, gallwch chi roi gwybod i ni am eich pryderon

Os yw'r wybodaeth a roddwch yn cwrdd â meini prawf penodol, mae’n bosibl y cewch eich amddiffyn gan gyfraith chwythu'r chwiban. Mae hyn yn golygu na ddylid eich trin yn annheg na cholli'ch swydd oherwydd ichi roi gwybod amdano.

Byddwn yn delio â'ch cwyn yn unol â'r polisi hwn.

Beth yw chwythwr chwiban

Rydych chi'n chwythwr chwiban os ydych chi'n weithiwr ac yn riportio rhai mathau o gamwedd. Bydd hyn fel arfer yn rhywbeth rydych chi wedi'i weld yn y gwaith – er nad bob amser.

Rhaid i'r camwedd a ddatgelwch fod er budd y cyhoedd. P’un ai a fydd er budd y cyhoedd yn dibynnu ar:

  •  nifer y bobl a effeithiwyd arnynt
  •  natur y camwedd
  •  pwy yw’r tramgwyddwr

Yn gyffredinol, golyga hyn bod rhaid i’r gofid gael effaith sydd yn ehangach nag amgylchiadau personol un cyflogai.

Fel chwythwr chwiban rydych wedi eich amddiffyn gan y gyfraith – ni ddylid eich trin yn annheg na cholli eich swydd oherwydd eich bod yn ‘chwythu’r chwiban’.

Pwy sy'n cael ei amddiffyn gan y gyfraith

Rydych chi wedi'ch amddiffyn os ydych chi'n weithiwr, er enghraifft:

  • gweithiwr
  • hyfforddai, fel myfyriwr nyrsio
  • gweithiwr asiantaeth
  • aelod o Bartneriaeth Atebolrwydd Cyfyngedig (PAC)

Mynnwch gyngor os nad ydych yn siŵr eich bod wedi'ch amddiffyn.

Nid yw cymal cyfrinachedd neu ‘cymal gagio’ mewn cytundeb setlo yn ddilys os ydych yn chwythwr chwiban.

Cwynion sy'n cyfrif fel chwythu'r chwiban

Rydych chi wedi'ch amddiffyn gan y gyfraith os ydych chi'n riportio unrhyw un o'r canlynol:

  • trosedd, er enghraifft twyll
  • mae iechyd a diogelwch rhywun mewn perygl
  • risg neu ddifrod gwirioneddol i'r amgylchedd
  • camwedd cyfiawnder
  • mae'r cwmni'n torri'r gyfraith, er enghraifft nid oes ganddo'r yswiriant cywir
  • rydych chi'n credu bod rhywun yn cuddio camwedd

Mynnwch gyngor os nad ydych yn siŵr eich bod wedi'ch amddiffyn.

Cwynion nad ydynt yn cyfrif fel chwythu'r chwiban

Nid yw cwynion personol yn dod o dan gyfraith chwythu'r chwiban, oni bai bod eich achos penodol er budd y cyhoedd.

Riportiwch y rhain o dan bolisi cwyno eich cyflogwr.

Cysylltwch â’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) i gael help a chyngor ar ddatrys anghydfod yn y gweithle.

Pwy i ddweud wrthynt

Gallwch chi ddweud wrth eich cyflogwyr – mae’n bosibl y bydd ganddyn nhw bolisi chwythu'r chwiban sy'n dweud wrthych beth i'w ddisgwyl os byddwch chi'n riportio'ch pryder iddyn nhw. Gallwch chi riportio'ch pryder iddyn nhw hyd yn oed os nad oes ganddyn nhw bolisi.

Gallwch gael cyngor cyfreithiol gan gyfreithiwr, neu ofyn am gymorth gan wasanaeth cynghori.

Gallwch ddweud wrth berson neu gorff rhagnodedig. Os dywedwch wrth berson neu gorff rhagnodedig, rhaid i chi sicrhau ei fod yn un sy'n delio â'r mater rydych chi'n ei godi.

Mae'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn gorff rhagnodedig ar gyfer chwythu'r chwiban ynghylch torri cyfraith cydraddoldeb neu hawliau dynol. Os yw'ch cwyn yn ymwneud â thorri cyfraith cydraddoldeb neu hawliau dynol, gallwch ddweud wrthym.

Cofiwch mai dim ond os yw'r camwedd yr ydych chi'n ei riportio er budd y cyhoedd y cewch eich amddiffyn gan gyfraith chwythu'r chwiban. P’un ai a fydd er budd y cyhoedd yn dibynnu ar:

  •  nifer y bobl a effeithiwyd arnynt
  •  natur y camwedd
  •  pwy yw’r tramgwyddwr

Yn gyffredinol, golyga hyn bod rhaid i’r gofid gael effaith sydd yn ehangach nag amgylchiadau personol un cyflogai.

Cyn gwneud cwyn

Ni allwn ddweud wrthych a yw'ch cwyn wedi'i hamddiffyn gan gyfraith chwythu'r chwiban. Os ydych chi'n ansicr, dylech ofyn am gyngor cyn gwneud cwyn.

Riportio’n ddienw neu'n gyfrinachol

Nid oes rhaid i chi roi eich enw na'ch manylion cyswllt i ni, ond mae'n ddefnyddiol os gwnewch hynny.

Os gwnewch chi riportio gofidion yn ddienw, gallai hynny ei wneud yn anoddach i ni archwilio’ch pryder neu gynnal unrhyw ymholiadau mewn modd y gallai’ch diogelu rhag cael eich adnabod.

Byddwn yn dal yn cofnodi’r datgeliad yn ein hadroddiad blynyddol a, hyd yn oed os na allwn weithredu, gallai’n helpu gyda’n cynlluniau ar gyfer gwaith yn y dyfodol.  

Ni allwn warantu na chewch eich adnabod. Fodd bynnag, ni fyddwn yn datgelu pwy ydych heb eich caniatâd, oni bai bod rhesymau cyfreithiol sydd yn ei wneud yn ofynnol i ni wneud hynny. Er enghraifft, efallai bydd angen i ni ddweud wrth yr heddlu os bydd person sydd yn agored i niwed mewn perygl.

Beth fyddwn ni'n ei wneud â'ch cwyn

Mae eich gwybodaeth yn ein helpu i benderfynu a ddylid edrych yn agosach ar gydymffurfiaeth sefydliad â chyfraith cydraddoldeb a hawliau dynol.

Os ydych wedi’n darparu â chyfeiriad e-bost neu gyswllt, cewch gydnabyddiaeth ein bod wedi cael eich pryder. Fel arfer, byddwn yn cydnabod cael cyswllt o fewn 10 diwrnod gwaith.

Byddwn yn gwneud cofnod o'ch pryder ac yn penderfynu a ddylid cymryd unrhyw gamau yn ei gylch. Wrth wneud hyn, byddwn yn ystyried ein Cynllun Busnes a'n Polisi Cydymffurfiaeth a Gorfodi.

Ni fyddwn yn debygol o gysylltu â chi eto oni bai bod angen fwy o wybodaeth arnom.

Os bydd angen mwy o wybodaeth arnom ac rydych wedi rhoi’ch manylion cyswllt i ni, gwnawn gysylltu â chi drwy ddefnyddio’r manylion hynny, oni bai eich bod wedi dynodi wrthym nad ydych am i ni gysylltu â chi.   

Hyd yn oed os na gysylltwn â chi, neu ni wnaethom weithredu ar unwaith, gwnawn ddefnyddio’r wybodaeth a ddarparoch yn ein gwaith. Er enghraifft, i’n helpu cynllunio’r hyn a wnawn yn y dyfodol.  

Byddwn yn cymryd pob pryder o ddifrif a delio â nhw fesul achos.

Ni fydd gennych lais ar sut yr ydym yn delio â'ch cwyn ac efallai na fyddwn yn gallu rhoi llawer o fanylion ichi os bydd yn rhaid i ni gadw hyder pobl eraill.

Gallai adran 6 Deddf Cydraddoldeb 2006 gyfyngu ar yr hyn a allwn rannu â chi am unrhyw weithredu a wnawn.

Rhannu gwybodaeth

Mae rhai amgylchiadau lle gallai fod yn angenrheidiol i ni rannu’r wybodaeth a ddarparoch wrthym ag eraill heb eich caniatâd. Er enghraifft, pan fo’n angenrheidiol i ddiogelu plant neu oedolion bregus neu atal trosedd ddifrifol.

Os gwnawn hynny, rhown wybod i chi, cyn belled a gallwn wneud hynny heb dorri ymddiriedaeth pobl eraill neu roi ymchwiliad mewn risg.  

Amlinella’n hysbysiad preifatrwydd sut fyddwn yn trin, storio, defnyddio a rhannu’ch gwybodaeth bersonol.

Ffynonellau cymorth eraill

Ni allwn ddarparu cyngor i chi ar eich sefyllfa bersonol, gan gynnwys:

  • p’un ai a fydd unrhyw ddatgeliad a wnewch yn debygol o gael ei ddiogelu
  • p’un ai a oes gennych unrhyw hawliadau cydraddoldeb, hawliau dynol neu gyflogaeth

Fodd bynnag, gallai’r ffynonellau dilynol fod yn ddefnyddiol i chi:

Gall y Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) i roi help a chyngor i chi ar ddatrys anghydfod yn y gweithle.

Mae Protect (a elwir yn ffurfiol Concern at Work) yn elusen chwythu'r chwiban annibynnol a all esbonio'r mathau o gamwedd y gallwch eu riportio, eich hawliau, a'r camau nesaf y gallwch eu cymryd.

Mae Cyngor ar Bopeth yn elusen annibynnol a all eich cynghori ar eich hawliau cyflogaeth.

Gall y Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Cydraddoldeb (EASS) eich cynghori ar faterion yn ymwneud â chydraddoldeb a hawliau dynol.

Gwneud cwyn chwythu'r chwiban

Bydd yr arolwg yn gyflym i’w llenwi ac yn sicrhau bod gennym yr holl wybodaeth sydd ei hangen arnom i ystyried eich datgeliad.

Ffyrdd eraill o godi’ch pryderon

Gallwch anfon eich pryderon atom mewn e-bost i: whistleblowing@equalityhumanrights.com

Os hoffech godi’ch pryderon dros y ffôn, gallwch anfon e-bost atom neu gysylltu â’n tîm Derbynfa ar 0161 829 8100  i drefnu galwad.

Gallwch gysylltu â ni drwy ddefnyddio’n gwasanaeth cyfieithu BSL ar-lein.

Gallwch anfon e-bost atom i ofyn am ganllaw Hawdd ei Ddarllen am yr wybodaeth sydd ei hangen arnom oddi wrthych: whistleblowing@equalityhumanrights.com.

Diweddarwyd ddiwethaf: 12 Aug 2021