A pair of eyes A pair of eyes

Beth yw’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol?

Mae’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn diogelu hawliau dynol pobl mewn gwledydd sy’n aelodau o Gyngor Ewrop.

Mae pob un o 47 o Aelod-wladwriaethau’r Cyngor, gan gynnwys y DU, wedi llofnodi’r Confensiwn. Ei deitl llawn yw’r ‘Confensiwn er Diogelu Hawliau Dynol a Rhyddidau Sylfaenol’.

Beth yw Cyngor Ewrop?

Wedi’i ffurfio ym 1949, mae Cyngor Ewrop yn gwbl wahanol i’r Undeb Ewropeaidd ac yn llawer mwy, â 47 o aelodau o gymharu â 28 yr UE. Daeth y DU yn aelod o’r Cyngor 24 o flynyddoedd cyn iddi ymuno â’r UE. Ni fyddai aelodaeth y DU o’r Cyngor yn cael ei heffeithio pe byddai’n gadael yr UE.

Mae’r Confensiwn yn cynnwys ‘erthyglau’ wedi’u rhifo sy’n diogelu hawliau dynol sylfaenol. Fe wnaeth y DU yr hawliau hyn yn rhan o’i chyfraith ddomestig trwy Ddeddf Hawliau Dynol 1988.

Sut gafodd y Confensiwn ei sefydlu?

Sefydlwyd Cyngor Ewrop wedi’r Ail Ryfel Byd er mwyn diogelu hawliau dynol a rheolaeth y gyfraith, ac i hyrwyddo democratiaeth. Tasg gyntaf yr Aelod-wladwriaethau oedd llunio cytuniad i sicrhau hawliau sylfaenol ar gyfer pawb o fewn ei ffiniau, gan gynnwys eu dinasyddion eu hunain a phobl â chenedligrwyddau eraill.

Wedi’i argymell yn wreiddiol gan Winston Churchill ac wedi’i ddrafftio’n bennaf gan gyfreithwyr Prydeinig, roedd y Confensiwn wedi’i seilio ar Ddatganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig. Cafodd ei lofnodi yn Rhufain ym 1950 a daeth i rym ym 1953.

Pa hawliau a rhyddidau mae’r Confensiwn yn eu diogelu?

Mae’r Confensiwn yn gwarantu hawliau a rhyddidau penodol ac yn gwahardd arferion annheg a niweidiol.

Mae’r Confensiwn yn sicrhau:

  • yr hawl i fywyd (Erthygl 2)
  • rhyddid rhag arteithio (Erthygl 3)
  • rhyddid rhag caethwasiaeth (Erthygl 4)
  • yr hawl i ryddid (Erthygl 5)
  • yr hawl i gael treial teg (Erthygl 6)
  • yr hawl i beidio â chael eich cosbi am rywbeth nad oedd yn erbyn y gyfraith ar y pryd (Erthygl 7)
  • yr hawl i barch am fywyd teuluol a phreifat (Erthygl 8)
  • rhyddid meddwl, cydwybod a chrefydd (Erthygl 9)
  • rhyddid mynegiant (Erthygl 10)
  • rhyddid ymgynulliad (Erthygl 11)
  • yr hawl i briodi a chychwyn teulu (Erthygl 12)
  • yr hawl i beidio â dioddef gwahaniaethu ynghylch yr hawliau hyn (Erthygl 14)
  • yr hawl i ddiogelwch eiddo (Protocol 1, Erthygl 1)
  • yr hawl i addysg (Protocol 1, Erthygl 2)
  • yr hawl i gymryd rhan mewn etholiadau rhydd (Protocol 1, Erthygl 3)
  • diddymu’r gosb farwolaeth (Protocol 13)

Llys Hawliau Dynol Ewrop

Mae Llys Hawliau Dynol Ewrop yn gweithredu ac yn diogelu’r hawliau a’r gwarantau a gyflwynir yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Apr 2017