Rhyddid Mynegiant

Advice and Guidance

I bwy mae'r dudalen hon?

  • Employees
  • Employers
  • Public sector

Y gwledydd y mae'n berthnasol iddynt?

    • England

      England

    • |
    • Scotland

      Scotland

    • |
    • Wales

      Wales

Mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol heddiw wedi cyhoeddi canllaw cyfreithiol newydd ar ryddid mynegiant.

Mewn darlith ym Mhrifysgol Christ Church Caergrawnt, bydd Cadeirydd y Comisiwn, Onora O’Neill a’r Prif Weithredwr, Mark Hammond, yn dadlau bod rhyddid mynegiant yn hawl sylfaenol sydd yn hanfodol i ddemocratiaeth, cyfryngau rhydd a datblygiad gwleidyddol, artistig a gwyddonol.  

Yn dilyn y marwolaethau trasig yn ddiweddar ym Mharis, bu cryn dipyn o drafodaeth yn genedlaethol a rhyngwladol fel ei gilydd ar ryddid barn. Nod y canllaw newydd yw mynd i’r afael â’r ‘dryswch a’r camddeall’ ynghylch meysydd penodol cyfreithiau Prydain ar ryddid mynegiant.

Mae’n egluro bod ffyrdd dilys i’r wladwriaeth gyfyngu ar yr hyn y gallwn ei ddweud ond mae’r prawf ar gyfer cwtogi rhyddid mynegiant yn gyfreithiol yn un llym, ac mae cryn dipyn o’r hyn sydd yn dramgwyddus yn dal yn gyfreithiol.

Fodd bynnag gellir cyfyngu ar ryddid mynegiant mewn rhai amgylchiadau. Er enghraifft, lle mae’n annog trais yn erbyn eraill neu’n hyrwyddo casineb ar sail lliw croen rhywun neu’u cyfeiriadedd rhywiol neu’u crefydd.

Meddai Mark Hammond, Prif Weithredwr:

'Mae’r digwyddiadau trasig diweddar ym Mharis wedi amlygu eto pwysigrwydd rhyddid mynegiant yn ein cymdeithas. Mae gennym hanes hir o ddadlau am ryddid barn yn y wlad hon ac mae’r gyfraith yn cydnabod ei werth a’i bwysigrwydd. 'Nod y canllaw heddiw yw mynd i’r afael â’r dryswch a’r camddeall ynghylch y gyfraith. Mae’r hyn sydd yn mynd y tu hwnt i dramgwyddo ac yn hyrwyddo casineb yn llinell denau weithiau ac yn ffynhonnell trafodaethau dwys. Fel corff arbenigol a Sefydliad Hawliau Dynol Cenedlaethol, gobeithio, gallwn chwarae rhan bwysig wrth helpu cyrff cyhoeddus i ddeall ac ymdopi â’r maes cymhleth hwn.'

Mae’r canllaw newydd yn cynnwys y pwyntiau allweddol a ganlyn:-

  • Hawl sylfaenol yw mynegiant rhyddid o dan Ddeddf Hawliau Dynol 1998 drwy Erthygl 10 y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol. Mae hefyd yn hawl sylfaenol o dan gyfraith gwlad.
  • Mae’r diogelwch o dan Erthygl 10 yn ymestyn i ryddid barn a allai arswydo, cynhyrfu neu dramgwyddo credoau gwirioneddol eraill.
  • Mae’n rhaid bob amser gosod allan unrhyw gyfyngiadau ar ryddid mynegiant yn glir yn y gyfraith, eu bod yn angenrheidiol mewn cymdeithas ddemocrataidd i nod dilys, ac yn gymesur.
  • Yn ddarostyngedig i’r amodau hyn, gellir cyfyngu ar ryddid mynegiant mewn rhai amgylchiadau, gan gynnwys er mwyn diogelu eraill rhag trais, casineb a gwahaniaethu.
  • Yn benodol, nid yw rhyddid mynegiant yn diogelu gosodiadau sydd yn gwahaniaethu yn erbyn neu’n aflonyddu, neu’n annog trais neu gasineb yn erbyn, unigolion a grwpiau eraill, yn enwedig wrth gyfeirio at eu hil, credoau crefyddol, rhyw neu gyfeiriadedd rhywiol.
  • Nid yw’r ffin rhwng mynegi barnau anoddefgar neu dramgwydd a safbwyntiau casineb bob amser yn un hawdd i’w osod. Fodd bynnag, mae nifer o ffactorau yn debygol o fod yn berthnasol, gan gynnwys bwriad y person a wnaeth y sylw, cyd-destun y sefyllfa, y gynulleidfa a fwriadwyd a’r eirfa arbennig a ddefnyddiwyd.
  • Diogelir rhyddid mynegiant yn gryfach mewn rhai cyd destunau nag eraill. Yn arbennig, rhoddir gradd eang o oddefgarwch i drafodaeth a barn wleidyddol yn ystod ymgyrchoedd etholiadau.

Lawr lwytho'r canllaw  (yn Saesneg)

Y deg peth uchaf sydd angen i chi wybod am gyfreithiau rhyddid mynegiant

Darllen blog ein Prif Weithredwr, Mark Hammond, 'Understanding Freedom of Expression'

 

Diweddarwyd ddiwethaf: 25 May 2016

Further information

If you think you might have been treated unfairly and want further advice, you can contact the Equality Advisory and Support Service.

Phone: 0808 800 0082
Textphone: 0808 800 0084

You can email using the contact form on the EASS website.

Also available through the website are BSL interpretation, web chat services and a contact us form.

Post:
FREEPOST
EASS HELPLINE
FPN6521

Opening hours:

9am to 7pm Monday to Friday
10am to 2pm Saturday
closed on Sundays and Bank Holidays

Alternatively, you can visit our advice and guidance page.