Cyflog cyfartal: graddio swydd

Cyngor a Chanllawiau

I bwy mae'r dudalen hon?

  • employers

Y gwledydd y mae'n berthnasol iddynt?

    • Prydain Fawr flag icon

      Prydain Fawr

Mae nifer o sefydliadau yn grwpio swyddi i raddau neu fandiau sydd yn ei gwneud yn haws i chi weithredu'r un cyflog a thelerau ac amodau cytundebol cyflogaeth iddynt.

Mae hyn yn darparu fframwaith cyson ar gyfer rheoli system gyflog, sef strwythur graddio swydd, a bydd yn lleihau’r risg o broblem gyflog gyfartal.

Llwybr i strwythur graddio teg yw gwerthusiad swydd. Y ffordd fwyaf effeithiol o ddylunio a rhoi system graddio deg ar waith yw cynnal gwerthusiad swydd dadansoddol sydd yn cynnwys yr holl gyflogeion. Gallwch ddefnyddio’n canllaw gwerthuso swydd i’ch helpu i wneud hyn.

Fel arfer mae strwythur graddio swydd yn cynnwys:

  • cyfres o raddau gydag amrediad cyflog ynghlwm wrth bob un;
  • neu feingefn cyflog unigol wedi’i rhannu i raddau pwyntiau  cynyddrannol  

O'i ddefnyddio'n gywir, dylai strwythur graddio swydd sicrhau bod swyddi o werth cyfartal yn cael eu talu'n gyfartal.

Datblygu system graddio swyddi

Er mwyn datblygu system graddio heb risg byddai’n ddefnyddiol i:

  • edrych ar y rolau yn eich sefydliad fel y maent a ble byddai'r rolau hynny’n eistedd mewn strwythur graddio newydd.
  • osgoi cael gormod o strwythurau graddio neu raddau, gan y gall y rhain gynyddu'r risg o broblemau cyflog cyfartal. Felly, hefyd, y gall unrhyw orgyffwrdd rhwng graddau.
  • Bod â rhesymau gwrthrychol a thryloyw ar gyfer cynnydd trwy’r graddau
  • Osgoi disgresiwn rheolwyr o ran graddio, neu pan fo hyn yn angenrheidiol, monitrwch y penderfyniadau a wnaed yn ganolog a hyfforddwch reolwyr ar sut i gymhwyso safonau cyffredin ac osgoi rhagfarn.

Cwestiynau allweddol i’w hystyried os yn dylunio neu’n diweddaru’ch strwythur graddio swydd:

  • oes unrhyw wahaniaethau yng nghyflog cyfartalog dynion a menywod ym mhob gradd neu fand cyflog. Ydych chi’n gallu eu cyfiawnhau?
  • Ar pa bwyntiau yn yr ystod cyflog mae cyflogeion wedi eu gosod pan fyddant yn cael eu recriwtio neu ddyrchafu?
  • Ar pa bwyntiau yn yr ystod cyflog mae cyflogeion wedi eu gosod pan fyddant yn cael eu cynnwys mewn strwythur cyflogau wedi ailstrwythuro neu ymarfer ail raddio?
  • Ar ba gyflymder mae cyflogeion yn symud trwy'r ystod cyflogau?
  • A oes gan gyflogeion gwrywaidd a benywaidd fynediad cyfartal at yr holl daliadau atodol (e.e. bonws, goramser) a buddion (e.e. yswiriant meddygol)?
  • Beth yw effaith cymharol cyflog perfformiad ar gyflogeion gwrywaidd a benywaidd?

Ymhob achos, gofynnwch i’ch hun a oes unrhyw wahaniaethau rhwng y rhywiau.

Gwirio datblygiad cyflog

Datblygiad cyflog yw pan fo cyflogai’n symud i fyny band neu raddfa gyflog. Gall hyn ddigwydd:

  • ar ddyddiad penodol, megis dechrau’r flwyddyn ariannol (sef datblygiad cynyddrannol)
  • pan fyddant yn cyflawni mesur perfformiad a gytunwyd arno
  • pan fyddant yn cyrraedd lefel arbennig o gymhwysedd, megis gorffen rhaglen hyfforddiant

Os yw dynion yn eich sefydliad yn datblygu i gyflog uwch yn gyflymach na menywod, gallai ddynodi cyflog anghyfartal ac efallai bydd angen i chi weithredu, er enghraifft drwy:

  • gwarantu bydd cyflogeion yn cyrraedd y pwynt cyflog mwyafswm yn eu band cyflog o fewn cyfnod rhesymol
  • gosod terfynau amser y bydd cyflogeion ynddynt yn cyrraedd pob pwynt cyflog yn ei dro
  • gosod pwyntiau cyflog darged i bob aelod staff i’w cyrraedd o fewn amser penodol
  • gosod meini prawf cymhwysedd a phrofiad i weithwyr cyrraedd pob pwynt cyflog
  • rhoi cynnydd cyflog cyfran uwch i’r rheiny ar waelod y band cyflog nag i’r rheiny ar y brig
  • bod â graddfeydd cyflog byrrach, sydd yn adlewyrchu’n gywir yr amser sydd ei angen i ddod yn gwbl gymwys yn y swydd
  • rhoi cynnydd arian lleiafswm i bob gweithiwr, er enghraifft 4% neu £500, pa bynnag un yw’r mwyaf

Nid oes un dull gorau o ddatblygiad trwy’r graddau cyflog. Rhaid i chi benderfynu pa un sydd fwyaf priodol i faint eich sefydliad a chyfansoddiad eich gweithlu.

 

Ymwrthodiad

Er y gwnaed pob ymdrech i sicrhau bod y cyngor hwn yn gywir a chyfoes, nid yw’n sicrhau y gallech chi amddiffyn yn llwyddiannus yn erbyn hawliad am gyflog cyfartal. Dim ond llysoedd neu dribiwnlysoedd a all gynnig dehongliadau awdurdodol o’r gyfraith.

Diweddarwyd ddiwethaf: 03 Sep 2020

Cysylltwch â Acas am ragor o wybodaeth

Os ydych yn ymwneud ag anghydfod cyflogaeth neu’n ceisio gwybodaeth ar hawliau a rheolau cyflogaeth, gallwch gysylltu â’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas):

www.acas.org.uk/helplineonline

Rhadffôn: 0300 123 1100 (8yb-8yh Llun i Wener a 9yb-1yh Sadwrn)

Gwasanaeth Cyfnewid Testun: 18001 0300 123 1100.