Y broses ailbennu rhywedd

Deall y broses ailbennu rhywedd, gan gynnwys yr angen am amser i ffwrdd

Mae sawl ffactor sy’n ymwneud â thrawsnewid rhyw o dan oruchwyliaeth feddygol sydd y tu hwnt i reolaeth y gweithiwr cyflogedig dan sylw.  Mae deall sut mae’r broses yn datblygu’n gyffredinol, a gofynion hyn ar weithiwr cyflogedig sy’n trawsnewid yn y gweithle, yn hanfodol i sicrhau canlyniad llwyddiannus.

O safbwynt cyflogwr, y pethau pwysig i’w cofio yw bod:

  • Ailbennu rhywedd yn broses sy’n cymryd blynyddoedd mewn sawl achos.
  • Gall asesu ac archwilio teimladau ac anghenion yr unigolyn gymryd misoedd a sawl ymgynghoriad cyn penderfynu ar lwybr.  Ar y llaw arall, gall rhai unigolion fod yn llawer mwy sicr a dechrau byw yn eu rôl newydd ar unwaith.  Gall gweithiwr cyflogedig benderfynu y bydd yn datgelu ei fwriad i'w gyflogwr ar ôl penderfynu dechrau byw yn y rôl rhywedd arall yn unig.
  • Mae mwyafrif o glinigwyr y DU am weld pobl yn byw’n llwyddiannus yn eu rôl rhywedd dymunol am gyfnod estynedig - gan allu cadw eu swydd a’u cysylltiadau cymdeithasol llwyddiannus yn y gwaith a thu allan i’r gwaith.  Mae hyn yn cynnwys yr holl bethau y byddai aelod o’r rhyw hwnnw’n ei wneud fel arfer.
  • Mae rhai clinigwyr yn mynd mor bell â gofyn am dystiolaeth o hyn gan gyflogwyr hyd yn oed cyn y byddant yn dechrau rhoi hormonau croesryw ar bresgripsiwn a’r ‘atalyddion’ a fydd yn atal effeithiau'r hormonau rhyw y mae corff y claf yn eu cynhyrchu fel arfer.  Ni ddylid gwneud cais o’r fath heb ganiatâd y gweithiwr cyflogedig dan sylw.
  • Cyfeirir at y cyfnod o fyw fel y rhyw arall yn ‘Brofiad Bywyd Real’ (RLE) a’i fwriad yw bod o fudd i’r unigolyn allu penderfynu bod newid rôl yn barhaol yn mynd i fod yn iawn ar eu cyfer hwy.  Fodd bynnag, mae rhai clinigwyr hefyd yn ystyried y profiad yn ‘Brawf’ i bennu a ydynt yn teimlo’n gyfforddus yn cyfeirio’r unigolyn ar gyfer llawdriniaethau anghildroadwy.  Mae hyn yn golygu y gallai unrhyw fethiant gan reolwyr a chydweithwyr i dderbyn yr unigolyn yn ystod y cyfnod hwn o’r driniaeth effeithio’n niweidiol ar ddatblygiad y driniaeth.  Dyma pam ei bod yn bwysig fod pobl sy’n wynebu proses drawsnewid a oruchwylir yn feddygol yn gallu gweithio fel arfer, cymdeithasu a defnyddio cyfleusterau’r gweithle yn yr un ffordd ag eraill o’r rhyw bwriadol.
  • Nid yw’n anochel y bydd rhywun yn derbyn unrhyw lawdriniaethau penodol.  Mae pobl sy’n ceisio newid eu rhyw ar y cyfan yn llawer mwy pryderus am allu byw yn y rôl y maent yn gyfforddus ynddi.  Mae llawer o’r pwysau am gydymffurfiaeth o ran organau cenhedlu yn dod gan eraill.  Efallai y bydd rhai meddygfeydd yn cael eu gwrthgymeradwyo’n glinigol ar gyfer unigolion penodol hefyd – oherwydd oedran, hanes meddygol teuluol neu ffactorau fel gordewdra sy’n ychwanegu at y risgiau o anaesthesia maith.  Dyna pam nad yw llawdriniaeth organau cenhedlu yn rhagofyniad llwyr ar gyfer cydnabyddiaeth gyfreithiol – yn hytrach, rhoddir y pwyslais ar ddiagnosis meddygol o’r angen i drawsnewid.  Ond mae’r mwyafrif o bobl drawsrywiol yn dewis llawdriniaeth o ryw fath, yn arbennig i gynorthwyo gyda’r broses o ‘basio’.
  • Bydd y gwaith asesu a llawdriniaethau golygu bod yn rhaid i’r gweithiwr cyflogedig gael amser i ffwrdd o’r gwaith.
  • O ran asesiadau, dylid cadw mewn cof bod llawer o Ymddiriedolaethau Gofal Sylfaenol y GIG ond yn cynnig un opsiwn ar gyfer atgyfeirio ar hyn o bryd – yn aml at glinig hunaniaeth o ran rhywedd mwyaf y DU, yn Hammersmith yn Llundain.  Bydd llawer o weithwyr cyflogedig yn gorfod teithio’n bell felly – sy’n golygu bod angen mwy o amser i ffwrdd.
  • Bydd yr amser gwella yn dilyn llawdriniaethau yn dibynnu ar y weithdrefn, yr unigolyn ac unrhyw gymhlethdodau a allai godi.  Yn gyffredinol, mae pobl drawsrywiol neu drawsryweddol yn gwella’n eithaf sydyn oherwydd eu bod yn iach yn gorfforol a hefyd gan fod y llawdriniaeth yn ddigwyddiad cadarnhaol iddynt.  Fodd bynnag, gall llawdriniaethau mawr fel ailbennu rhywedd gymryd sawl wythnos.  Mae’r llawdriniaeth o fod yn wryw i fenyw yn digwydd mewn un cam fel arfer.  Yn aml, mae llawdriniaeth o fod yn fenyw i wryw yn fwy cymhleth a gall gynnwys 4 i 5 llawdriniaeth ar wahân, i gyd yn gofyn am gyfnod gwella cyn dychwelyd i’r gwaith. Gall amser i ffwrdd ddibynnu ar y math o waith y mae’r unigolyn yn ei wneud. Gall rhywun sy’n gwneud gwaith corfforol fod angen absenoldeb hirach, er enghraifft.

Ni ddylid ystyried unrhyw absenoldeb rhesymol oherwydd effeithiau triniaeth ar gyfer ailbennu rhywedd at ddibenion camau gweithredu ffurfiol ar gyfer presenoldeb anfoddhaol fel arfer.  Dylid rhoi ystyriaeth ofalus i’r gofynion a bennir gan y clinigwyr sy’n trin yr unigolyn, y pellter a deithir i apwyntiadau, a’r gwahaniaethau a all godi rhwng gwahanol bobl yn gwella o lawdriniaeth.  Trafodwch gyda’r gweithiwr cyflogedig dan sylw sut gallant wneud y defnydd gorau o hawl gwyliau â thâl fel rhan o’r broses.
 

back to top