Mynediad i waith

Cynllun yw hwn sy’n cael ei weithredu gan y Ganolfan Byd Gwaith, ac mae’n darparu cymorth ariannol i bobl anabl sy’n teithio i’r gwaith yn ogystal â chymorth yn y gwaith, megis gydag offer neu weithwyr cynnal.

Gall cynghorwyr cyflogaeth i bobl anabl eich cynorthwyo i fanteisio ar raglenni’r llywodraeth, megis Cam at Waith, a seicolegwyr gwaith a all eich cynorthwyo chi.

Rhaglen i bobl sydd ag anghenion cymorth cymhleth yw Cam at Waith. Gall ddarparu cyngor, canllawiau a chefnogaeth i gyflogwyr a gweithwyr cyflogedig mewn meysydd megis hyfforddiant, goruchwyliaeth a chefnogaeth arall. Gall hefyd ddarparu rhywfaint o gymorth ariannol i dalu costau ychwanegol i’r cwmni nad yw Mynediad i Waith yn eu talu. Gall darparwyr Cam at Waith gynorthwyo i sefydlu Mynediad i Waith hefyd.

Gall sefydliadau cyflogaeth â chymorth ddarparu cefnogaeth ar gyfer creu proffil galwedigaethol a chymorth paru swyddi. Gall y math hwn o gymorth roi sylw i faterion cymorth cymhleth a dod o hyd i atebion gyda’r cyflogwr a’r gweithiwr cyflogedig.

Gall sefydliadau eraill ddarparu mathau eraill o asesiadau ar eich cyfer chi, megis asesiad ar gyfer offer cyfrifiadurol a all eich cynorthwyo chi i wneud eich gwaith neu ei wneud yn well.

Mae rhai cwmnïau yn darparu gwasanaeth tebyg i gyflogwyr ac efallai y byddwch chi'n gweld bod eich sefydliad chi yn defnyddio gwasanaeth o’r fath.

AbilityNET yw sefydliad sy’n darparu asesiadau annibynnol gan edrych ar ffyrdd o ddefnyddio cyfrifiadur a chymorth gweithfan.

Mae gan rai sefydliadau mwy adrannau iechyd a diogelwch i gynorthwyo gydag asesiadau ar gyfer unigolyn sydd â chyflwr iechyd neu anabledd.

Enghreifftiau o addasiadau rhesymol yn y gweithle

Mae’r DGSA yn rhoi enghreifftiau o addasiadau y gall fod yn rhaid i gyflogwr eu gwneud os yw’n hynny’n rhesymol.

Un prawf o’r hyn sy’n rhesymol yw os yw’r addasiadau yn costio unrhyw beth hyd at gost recriwtio a hyfforddi gweithiwr cyflogedig newydd, yna mae hynny’n rhesymol.

Mae’r rhestr hon yn rhoi rhai enghreifftiau (gall fod yna ragor) ac efallai y bydd angen cymryd un neu fwy o gamau fel bo angen. 

 
Rhoi rhai o ddyletswyddau unigolyn anabl i rywun arall

Os oes rhan o’ch swydd yn anodd neu’n amhosibl ei chyflawni, efallai y gall fod yn rhesymol i gael rhywun arall i wneud y dasg honno, neu ailstrwythuro’r tîm fel bo’r dasg yn cael ei chyflawni mewn ffordd arall.

Trosglwyddo unigolyn i swydd wag gyfredol

Ar ôl ystyried addasiadau rhesymol, os ydych chi’n dal i fethu â chyflawni prif agweddau swyddogaeth arbennig, efallai y gellid ystyried symud swyddi o fewn sefydliad. Mae hyn yn fwy tebygol o fod yn ‘rhesymol’ mewn cwmni mawr gyda gwahanol fathau o swyddogaethau. Sefydlodd achos cyfreithiol diweddar (Archibald) y gallai fod yn rhesymol weithiau i ystyried symud rhywun i swydd uwch.

Newid oriau gwaith neu hyfforddiant unigolyn

Gallai newid neu gwtogi eich oriau gwaith olygu bod modd i chi barhau yn eich swydd. Efallai y bydd llai o oriau yn golygu llai o gyflog ond gellid cael credydau treth yn lle’r cyflog, er enghraifft.

Gweithio neu hyfforddi mewn man arall

Os ydych chi’n gweld bod y man gweithio neu hyfforddi rheolaidd yn anodd efallai y gallwch symud i adran neu adeilad arall. Weithiau gweithio o gartref yw’r ateb.

Caniatáu i’r unigolyn fod yn absennol yn ystod oriau gwaith neu hyfforddiant ar gyfer adferiad, asesiad neu driniaeth.

Os oes angen amser i ffwrdd yn ystod oriau gwaith arnoch chi i fynd i apwyntiadau ar gyfer eich cyflwr iechyd neu anabledd, mae’n ‘rhesymol’ disgwyl hyn gan eich cyflogwr ar yr amod nad yw’n bosibl ad-drefnu’r apwyntiadau y tu allan i oriau gwaith.

Rhoi, neu drefnu, hyfforddiant neu fentora (boed hynny ar gyfer yr unigolyn anabl neu unrhyw un arall)

Os oes angen i chi fynychu digwyddiadau hyfforddi, efallai y bydd angen i’ch cyflogwr addasu’r sesiynau fel eich bod chi’n gallu manteisio’n llawn ar yr hyfforddiant. Efallai y bydd hyn yn golygu cael cefnogaeth ychwanegol neu drefnu ffordd newydd o gael gwybodaeth, megis mentora neu ddysgu ar-lein.

Enghraifft

Roedd Samantha, sef menyw 26 oed sydd ag anabledd dysgu cymedrol ac yn gymharol drwm ei chlyw wedi gweithio i gaffi am saith mlynedd. Penderfynodd y cyngor lleol bod yn rhaid i’r holl staff gael tystysgrif ‘Hylendid Sylfaenol’. Roedd Samantha, ei rhieni a’r cyflogwr yn bryderus iawn y byddai’i swydd yn y fantol os na fyddai’n llwyddo.

Prynodd y cwmni hyfforddiant undydd i’r staff i gyd, gydag arholiad ysgrifenedig ar y diwedd. Defnyddiodd Samantha raglen Cam at Waith a, chyn yr hyfforddiant, canfu’r cyflogwr a’r darparwr Cam at Waith gwrs ‘Hylendid Bwyd Sylfaenol’ mewn coleg lleol i bobl ag anableddau dysgu.

Mynychodd Samantha’r cwrs, sef tair awr yr wythnos am bedair wythnos cyn yr hyfforddiant staff (gyda chyflog llawn). Mynychodd y diwrnod hyfforddi staff wedyn gyda chyfieithydd iaith arwyddion oedd yn arbenigo mewn gweithio gyda phobl ag anableddau dysgu. Safodd y prawf ar y diwrnod gyda chymorth y cyfieithydd iaith arwyddion. Cytunodd y corff dyfarnu iddi gael y cymorth hwn. Pasiodd Samantha’r cwrs a chafodd gadw’i swydd.

Cael neu newid offer

Un ffordd y gall eich cyflogwr eich cynorthwyo o bosibl yw trwy ddarparu neu addasu offer i fod yn addas i’ch anghenion arbennig chi - er enghraifft, trwy ddarparu man gorffwys arddyrnau os ydych chi’n cael trafferth teipio am unrhyw gyfnod neu CCTV i weithiwr cyflogedig sydd ag anawsterau gweld. Os oes gennych chi nam ar eich clyw, efallai y gallwch chi ddefnyddio ffôn yn y gwaith wedi’i addasu gyda theclyn chwyddo sŵn neu efallai y bydd arnoch chi angen ffôn testun. Gall y cynllun Mynediad i Waith dalu am lawer o’r darnau offer hyn.

Newid cyfarwyddiadau neu lawlyfrau cyfeirio

Os na allwch chi ddefnyddio deunydd ysgrifenedig, er enghraifft llawlyfrau offer a chyfeirio, polisïau a gweithdrefnau ar wacáu’r safle yn achos tân, adroddiadau ac ati, yna gallai eich cyflogwr drosi’r rhain i fformatau hygyrch, megis print bras, tâp sain neu fapiau meddwl (os oes gennych chi ddyslecsia).

Enghraifft

Bu Simon, sy’n ddall, yn paratoi pecynnau o sgriwiau i’w cynnwys mewn pecynnau dodrefn-mewn-darnau. Pan oedd archebion newydd yn cyrraedd, byddai ei ddarllenydd personol (yr oedd Mynediad i Waith yn talu amdano) yn darllen y manylion ar dâp. Roedd Simon yn defnyddio’i recordydd sain (yr oedd Mynediad i Waith hefyd wedi talu amdano) i wrando ar y tapiau a oedd yn rhoi’r holl gyfarwyddiadau yr oedd pecynwyr eraill yn eu dilyn iddo.

Addasu gweithdrefnau ar gyfer profi neu asesu

Efallai eich bod chi’n pryderu ynglÅ·n â’r ffordd y byddwch chi’n cymryd rhan mewn sesiwn asesu neu brofi fewnol – er enghraifft ar gyfer dyrchafiad. Mae’n rhesymol disgwyl i’ch cyflogwr wneud y digwyddiadau hyn yn hygyrch i chi. Efallai y gall hyn gynnwys darparu gweithiwr cynnal, defnyddio profion ymarferol yn hytrach nag ysgrifenedig, rhoi amser ychwanegol neu ddarparu cyfarwyddiadau ysgrifenedig mewn fformatau gwahanol.

Efallai y bydd eich cyflogwr hefyd yn defnyddio profion seicometrig i asesu deallusrwydd, tueddfryd, personoliaeth ac ysgogiad. Dim ond pobl sydd wedi’u hyfforddi’n addas ddylai gyflawni a dehongli profion o’r fath a dylid gofyn am gyngor arbenigol a ellir newid y prawf i ystyried anabledd neu faterion iechyd, a sut mae gwneud hynny. Fodd bynnag, gall hyn gynnwys amser ychwanegol i chi ddarllen os oes gennych chi ddyslecsia neu ddarparu cyfieithwyr iaith arwyddion os ydych chi’n fyddar.

Dylai’ch cyflogwr ofyn i chi am unrhyw broblemau y gall fod gennych chi o safbwynt y profion a sut y gellid goresgyn y rhain. Gallent:

  • ddarparu enghreifftiau ar gyfer ymarfer i bob ymgeisydd os yn bosibl;
  • gwneud yn siŵr bod y lleoliad yn hygyrch i bob aelod o staff; a
  • darparu unrhyw offer/cymorth sydd ei angen arnoch chi.

Darparu darllenydd neu gyfieithydd iaith arwyddion

Efallai y byddwch chi angen rhywun i ddarparu cefnogaeth gyfathrebu i chi yn y gwaith neu mewn cyfweliad, o bosibl trwy ddarllen gwybodaeth ysgrifenedig ar dâp neu ddarparu cyfieithiad iaith arwyddion uniongyrchol. Mae prinder cyfieithwyr iaith arwyddion a staff cymorth cyfathrebu trwy’r wlad felly mae angen i’ch cyflogwr chi gynllunio ymlaen llaw.

Goruchwylio neu ddarparu cymorth arall

Efallai y bydd angen cymorth a goruchwyliaeth ychwanegol arnoch chi yn enwedig pan fyddwch chi’n dechrau mewn swydd newydd. Os caiff hwnnw ei ddarparu mae’n bwysig bod y sawl sy’n eich cynorthwyo chi yn cael ei ryddhau o rai o’i ddyletswyddau eraill fel ei fod ef neu hi yn gallu cyflawni’r swyddogaeth ychwanegol. Mae hyn yn cyfrif fel addasiad rhesymol.

Enghraifft

Dechreuodd Ahmed, dyn 32 oed sydd â chyflwr iechyd meddwl, weithio i gadwyn fanwerthu bwyd sydyn. Roedd Ahmed wedi gorffen lleoliad chwe wythnos ar y rhaglen paratoi at waith ac wedi cael cynnig gwaith am dâl gan ddefnyddio’r rhaglen Cam at Waith. Nid oedd ganddo fawr o hunanhyder felly roedd angen mwy o amser gan y goruchwylydd i dawelu’i feddwl ei fod yn gwneud ei waith yn iawn.

Ar y cychwyn rhoddodd y tÅ· bwyta ddau oruchwylydd ar y shifftiau yr oedd Ahmed yn gweithio arnyn nhw. Talodd Cam at Waith am y gost ychwanegol o wneud hyn. Wrth i’r wythnosau fynd yn eu blaen, penderfynodd Ahmed, y darparwr Cam at Waith a’r cyflogwr bod angen llai a llai o’r cymorth ychwanegol. Cafodd ei ostwng yn raddol dros dri mis cyn dod â’r cymorth i ben yn gyfan gwbl.

Bu Ahmed yn gweithio’n llwyddiannus yn y swydd hon am 18 mis ac wedyn roedd ganddo’r hyder i ddychwelyd i’r proffesiwn peirianneg yr oedd ganddo gymwysterau ynddo.

Bydd yn haws i rai sefydliadau nag eraill wneud newidiadau oherwydd natur eu busnes.

Enghreifftiau eraill o addasiadau posibl

Cynnal asesiad cywir o ba addasiadau rhesymol y gall fod eu hangen.

  • Caniatáu gweithio hyblyg, megis gwaith rhan-amser, oriau blynyddol, amserau dechrau a gorffen gwahanol i’r arfer.
  • Caniatáu i weithiwr cyflogedig anabl gymryd cyfnod o absenoldeb anabledd.
  • Diwygio gweithdrefnau disgyblu neu gwyno.
  • Addasu meini prawf dethol ar gyfer dileu swydd.
  • Diwygio trefniadau cyflog ar sail perfformiad.
  • Yn y tabl isod ceir rhai awgrymiadau syml ar gyfer addasiadau creadigol penodol y gellir eu gwneud ar gyfer rhai anableddau a chyflyrau iechyd. Nodwch nad yw’r rhestr yn gyflawn ac efallai na fydd yr addasiadau yn gweithio i bawb.

 

Nam Tasg /anhawster    Addasiad
Clyw Cymryd rhan mewn cyfarfodydd  Palanteipydd
Clyw Galwad ffôn Ffôn fideo neu ffôn testun
Golwg neu gyflyrau gorbryder Gweithiwr cyflogedig newydd yn cyrraedd y gwaith Cydweithiwr yn cyfarfod ag ef neu hi wrth y safle bws
Dyslecsia Ysgrifennu adroddiad Meddalwedd mapio meddwl
Dyslecsia Cymryd rhan mewn cyfarfodydd  Rhoi cyfnodion ymlaen llaw. Cofnodion mewn testun hawdd ei ddeall.
Asthma difrifol Gwaith maes o amgylch Llundain Tacsis i'r drafnidiaeth gyhoeddus agosaf at apwyntiadau ac oddi yno
Epilepsi Cyfarfodydd hir ar ddiwrnodau poeth iawn Cymryd egwyl yn aml, digon o ddiodydd oer a ffan ar gael
Anabledd dysgu Cymryd cofnodion Dictaffon ac amser ychwanegol i'w teipio
Lwpws Mynychu gwaith yn llawn amser trwy'r flwyddyn Gweithio hyblyg, megis oriau cywasgedig
Clyw Cael manylion lleoliad yr apwyntiad nesaf Cyfathrebydd Nokia
Anhwylder breichiau yn gysylltiedig â gwaith Diwrnod gweinyddol Meddalwedd amseru sy'n cloi bob 20 munud
Atal dweud Cyfarfodydd tîm Hyfforddiant i'r holl staff arall
Poen cefn difrifol Gweithio wrth ddesg dalu Asesiad ergonomig llawn ac egwyl rheolaidd
Awtistiaeth Bod yn rhan o dîm newydd Neilltuo cyfaill i egluro 'diwylliant' y swyddfa
Iselder Dyletswyddau derbynfa o 8am Addasu amserau shifftiau i amser 'gorau'r dydd' yr unigolyn - ar ôl 11am
Pryder / pyliau o banig Teithio ar adeg prysura'r dydd Addasu diwrnod gwaith i 11-7

back to top